VEAM báo lãi gần 5.900 tỷ đồng, công lớn từ Honda, Toyota và Ford

Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam – CTCP (VEAM, UPCoM: VEA) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, ghi nhận doanh thu thuần 9 tháng đạt gần 3.827 tỷ đồng, tăng 20,5% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt gần 6.095 tỷ đồng; lợi nhuận sau thuế gần 5.892 tỷ đồng, tăng 12,6%.

Kết quả này tiếp tục được hỗ trợ chủ yếu bởi các khoản đầu tư liên doanh, liên kết và nguồn thu từ tiền gửi ngân hàng. Trong khi đó, tăng trưởng lợi nhuận gộp từ bán hàng, cung cấp dịch vụ có đóng góp đáng kể của hoàn nhập dự phòng tồn kho.

Liên doanh đóng góp phần lớn cho lợi nhuận VEAM

VEAM sở hữu trực tiếp 30% vốn Honda Việt Nam, 20% vốn Toyota Việt Nam và gián tiếp nắm 25% vốn Ford Việt Nam thông qua công ty con Diesel Sông Công. Trong 9 tháng năm 2026, tổng phần lãi từ các công ty liên doanh, liên kết đạt gần 5.126 tỷ đồng, tăng 10% so với cùng kỳ. Khoản thu này tương đương khoảng 84% lợi nhuận trước thuế hợp nhất của VEAM.

Bên cạnh vai trò bên nhận vốn góp, Honda Việt Nam và Toyota Việt Nam còn là khách hàng của hệ thống VEAM. Doanh thu giao dịch với Honda Việt Nam đạt gần 807 tỷ đồng, với Toyota Việt Nam gần 73 tỷ đồng. Tổng cộng, hai doanh nghiệp đóng góp khoảng 23% doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trước giảm trừ.

Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận gộp của VEAM đạt gần 574 tỷ đồng, tăng khoảng 103 tỷ đồng. Chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp đạt tổng cộng gần 463 tỷ đồng, tăng 10,5%, tương đương khoảng 81% lợi nhuận gộp.

Nguồn thu tài chính cũng tiếp tục đóng góp lớn. Riêng lãi tiền gửi ngân hàng đạt gần 905 tỷ đồng, tăng 36% và cao hơn lợi nhuận gộp từ bán hàng, cung cấp dịch vụ.

Hoàn nhập dự phòng hỗ trợ mức tăng lợi nhuận gộp

Trong 9 tháng đầu năm, VEAM ghi nhận gần 151,8 tỷ đồng hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Cùng kỳ năm trước, doanh nghiệp trích lập thêm khoảng 19,2 tỷ đồng. Chênh lệch giữa trích lập và hoàn nhập tạo tác động thuận lợi khoảng 171 tỷ đồng, lớn hơn toàn bộ phần tăng lợi nhuận gộp.

Sau khi loại bỏ tác động từ dự phòng tồn kho ở cả hai kỳ, lợi nhuận gộp 9 tháng năm nay còn khoảng 421,8 tỷ đồng, giảm gần 70 tỷ đồng so với cùng kỳ, tương ứng mức giảm gần 14%. Biên lợi nhuận gộp tính theo cách này giảm từ khoảng 15,4% xuống 11%.

Dù vậy, kết quả cho thấy hiệu quả bán hàng trước tác động dự phòng chưa cải thiện tương ứng với mức tăng doanh thu hơn 20%. Riêng quý III, doanh thu thuần tăng 15,2%, lên gần 1.256 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận gộp chỉ tăng 4,2%, đạt gần 188 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp theo số liệu báo cáo giảm từ khoảng 16,5% xuống 15%. Ngoài chi phí bán hàng và quản lý, VEAM còn ghi nhận hơn 32,3 tỷ đồng khấu hao tài sản cố định không sử dụng, tạm ngừng hoạt động, gấp khoảng 9,4 lần cùng kỳ.

Đến cuối tháng 9/2026, VEAM ghi nhận khoảng 847,5 tỷ đồng nợ khó thu hồi, tăng nhẹ so với mức 845 tỷ đồng đầu năm. Trong đó, doanh nghiệp đánh giá chỉ có thể thu hồi khoảng 45,3 tỷ đồng; phần còn lại hơn 802 tỷ đồng đã được trích lập dự phòng.

Nhiều khoản công nợ lớn không thay đổi so với đầu năm, gồm hơn 93,2 tỷ đồng phải thu tại CTCP Matexim Hải Phòng và chi nhánh, gần 78,6 tỷ đồng tại CTCP Thép Minh Quang và hơn 76,1 tỷ đồng tại CTCP Thương mại và Đầu tư Tương Lai. VEAM đã trích lập dự phòng toàn bộ các khoản này.

Tiền đầu tư thu về lớn, nợ tăng chủ yếu do cổ tức phải trả

Trong 9 tháng đầu năm 2026, dòng tiền kinh doanh của VEAM tiếp tục âm 159,1 tỷ đồng, nhưng mức thâm hụt đã thu hẹp 6,5 tỷ đồng, tương đương giảm 3,9% so với cùng kỳ. Ngược lại, doanh nghiệp thu gần 7.968 tỷ đồng từ lãi cho vay, cổ tức và lợi nhuận được chia, tăng khoảng 27%.

Đến cuối tháng 9, tiền gửi có kỳ hạn ngắn hạn đạt gần 21.628 tỷ đồng, tăng khoảng 7.870 tỷ đồng so với đầu năm. Cộng với tiền và tương đương tiền, tổng giá trị đạt gần 21.836 tỷ đồng, chiếm khoảng 64% tổng tài sản. Trên bảng cân đối kế toán, khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn ngắn hạn được ghi nhận ở mức hơn 22.368 tỷ đồng. Ngoài tiền gốc gửi ngân hàng, khoản mục này còn bao gồm khoảng 740 tỷ đồng tiền lãi dự thu.

Trong khi tích lũy lượng tiền gửi lớn, VEAM duy trì dư nợ vay ở mức thấp. Vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn cuối kỳ khoảng 110 tỷ đồng; chi phí lãi vay trong 9 tháng chỉ hơn 1 tỷ đồng. Tổng nợ phải trả tăng từ gần 1.337 tỷ đồng lên 8.258 tỷ đồng, chủ yếu do cổ tức và lợi nhuận phải trả tăng lên gần 6.972 tỷ đồng. Khoản này chiếm hơn 84% tổng nợ phải trả. Ngược lại, doanh nghiệp thu gần 7.968 tỷ đồng từ lãi cho vay, cổ tức và lợi nhuận được chia, tăng khoảng 27%.