Từng là ông lớn ngành gạo, Vinafood 2 vẫn đang vật lộn với khoản lỗ gần 2.800 tỷ đồng

Trong bối cảnh ngành lúa gạo tiếp tục duy trì vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu nông sản, Tổng Công ty Lương thực Miền Nam (mã chứng khoán: VSF) đang cho thấy những tín hiệu hồi phục nhất định về hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, phía sau những con số lợi nhuận tăng trưởng là áp lực lớn từ các khoản lỗ tích tụ trong quá khứ và gánh nặng tài chính vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026, Vinafood 2 ghi nhận doanh thu thuần đạt 2.954 tỷ đồng, giảm 34% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù quy mô doanh thu thu hẹp đáng kể, doanh nghiệp vẫn cải thiện được hiệu quả hoạt động nhờ tiết giảm chi phí đầu vào.

Cụ thể, giá vốn hàng bán giảm xuống còn 2.624 tỷ đồng, tương ứng mức giảm 35% so với cùng kỳ. Nhờ đó, lợi nhuận gộp đạt hơn 325 tỷ đồng, kéo biên lợi nhuận gộp lên gần 11%, cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước.

Kết thúc quý đầu năm, Vinafood 2 báo lãi sau thuế gần 5 tỷ đồng, tăng 24%. Doanh nghiệp cho biết việc tái cơ cấu nguồn vốn, kiểm soát chi phí và điều chỉnh cơ cấu doanh thu tiếp tục mang lại hiệu quả tích cực trong hoạt động kinh doanh.

Nợ xấu, tài sản tồn đọng và áp lực lãi vay vẫn đè nặng

Tại thời điểm 31/03/2026, tổng tài sản của Vinafood 2 đạt gần 6.970 tỷ đồng. Trong cơ cấu tài sản, hàng tồn kho tăng lên hơn 1.857 tỷ đồng, cao hơn đầu năm khoảng 376 tỷ đồng và chiếm gần 27% tổng quy mô tài sản.

Trong khi đó, lượng tiền mặt và các khoản tương đương tiền giảm còn khoảng 943 tỷ đồng sau khi giảm gần 300 tỷ đồng so với đầu năm. Một phần nguồn vốn được doanh nghiệp chuyển sang các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn, chủ yếu là tiền gửi có kỳ hạn tại ngân hàng với quy mô hơn 110 tỷ đồng.

Bên cạnh hoạt động kinh doanh, những vấn đề tồn tại từ nhiều năm trước vẫn là gánh nặng lớn đối với doanh nghiệp. Vinafood 2 hiện đang trích lập dự phòng hơn 1.254 tỷ đồng cho các khoản công nợ khó đòi.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn ghi nhận khoản tài sản thiếu chờ xử lý khoảng 648 tỷ đồng liên quan đến vụ việc thất thoát hàng tồn kho từng được cơ quan chức năng điều tra. Đến nay, số tiền thu hồi được mới ở mức hơn 13 tỷ đồng, thấp hơn rất nhiều so với giá trị cần xử lý.

Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh cũng chưa thực sự cải thiện hoàn toàn. Trong quý I/2026, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm 75,7 tỷ đồng. Dù mức âm đã thu hẹp mạnh so với cùng kỳ năm trước, hoạt động cốt lõi vẫn chưa tạo ra dòng tiền dương ổn định.

Áp lực tài chính còn thể hiện qua cơ cấu nợ. Tổng nợ phải trả của Vinafood 2 hiện ở mức 4.514 tỷ đồng, trong đó các khoản vay và nợ thuê tài chính chiếm gần một nửa. Riêng chi phí lãi vay trong quý lên tới 17,6 tỷ đồng, cao gấp hơn 3 lần khoản lợi nhuận sau thuế mà doanh nghiệp tạo ra.

Mục tiêu lãi 71,5 tỷ đồng vẫn quá nhỏ so với "núi lỗ" tích lũy

Tại ĐHCĐ thường niên năm 2026, Vinafood 2 đặt kế hoạch doanh thu hợp nhất 16.020 tỷ đồng, thấp hơn 13,4% so với mức thực hiện năm trước. Ngược lại, lợi nhuận sau thuế được kỳ vọng đạt 71,5 tỷ đồng, tăng khoảng 15%.

Nếu hoàn thành mục tiêu này, đây sẽ là năm thứ tư liên tiếp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận kể từ khi bắt đầu quá trình phục hồi. Ban lãnh đạo cho biết trọng tâm giai đoạn tới là nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện biên lợi nhuận và tiếp tục xử lý các tồn đọng trong quá trình tái cơ cấu.

Dù vậy, bài toán lớn nhất vẫn nằm ở khoản lỗ lũy kế hơn 2.775 tỷ đồng đang được phản ánh trên báo cáo tài chính. Con số này tương đương khoảng 55% vốn điều lệ và lớn gấp gần 39 lần kế hoạch lợi nhuận năm 2026.

Nếu duy trì tốc độ tạo lợi nhuận khoảng 60 - 70 tỷ đồng mỗi năm như hiện nay, Vinafood 2 sẽ cần nhiều thập kỷ để xóa hết phần lỗ tích tụ từ quá khứ. Điều đó đồng nghĩa việc cải thiện kết quả kinh doanh đơn thuần có thể chưa đủ để doanh nghiệp nhanh chóng giải quyết triệt để các vấn đề trên bảng cân đối kế toán.

Năm 2025, Vinafood 2 ghi nhận doanh thu thuần hơn 17.813 tỷ đồng, giảm 17% so với năm trước. Dù vậy, lợi nhuận sau thuế đạt 61,9 tỷ đồng, tăng gần 108%, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp doanh nghiệp có lãi sau giai đoạn dài khó khăn.

Tuy nhiên, báo cáo kiểm toán tiếp tục nhấn mạnh các vấn đề liên quan đến công nợ, tài sản tồn đọng và hàng tồn kho chưa được xử lý dứt điểm. Đây được xem là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi tài chính của doanh nghiệp trong thời gian tới.

Đáng chú ý, trong khi Tổng Công ty Lương thực Miền Bắc (Vinafood 1) duy trì lợi nhuận hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, Vinafood 2 vẫn đang trong quá trình tái thiết nền tảng tài chính. Khoảng cách về hiệu quả kinh doanh giữa hai doanh nghiệp cùng xuất phát từ mô hình tổng công ty lương thực Nhà nước vì thế ngày càng trở nên rõ nét hơn.