Trước tâm lý “tin ra là bán”, thị trường chứng khoán đang chờ chất xúc tác từ đâu?

Thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua tuần giao dịch nhiều biến động sau khi FTSE Russell chính thức nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9. Diễn biến phần nào phản ánh tâm lý “tin ra là bán” khi kỳ vọng nâng hạng đã được thị trường phản ánh trong giai đoạn trước.

Khối ngoại tiếp tục là điểm đáng chú ý khi bán ròng trên HoSE trong cả 5 phiên, với tổng giá trị khoảng 4.946 tỷ đồng. Đây là tuần bán ròng thứ hai liên tiếp kể từ khi quyết định nâng hạng có hiệu lực.

Theo ông Bùi Văn Huy, Tổng Giám đốc FIDT, vẫn còn sớm để khẳng định thị trường đã đi qua hoàn toàn nhịp điều chỉnh. Môi trường bên ngoài chưa thực sự thuận lợi khi thị trường quốc tế biến động mạnh, trong khi Fed và một số ngân hàng trung ương lớn vẫn duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt.

Mặt bằng lãi suất cao không chỉ gây áp lực lên tỷ giá mà còn khiến dòng vốn toàn cầu thận trọng hơn với các tài sản rủi ro, đặc biệt tại nhóm thị trường mới nổi.

Ở trong nước, thanh khoản cũng là biến số cần theo dõi. Cuối năm thường là giai đoạn nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng tăng, trong khi mặt bằng lãi suất đang ở mức cao, khiến nguồn tiền dành cho thị trường chứng khoán khó dồi dào như các giai đoạn trước.

Dù vậy, một số yếu tố hỗ trợ đang xuất hiện rõ hơn. GDP quý III/2026 ước tăng 9,95%, mức cao nhất kể từ đầu năm, đưa tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%. Công nghiệp và xây dựng tiếp tục đóng vai trò động lực, qua đó tạo nền tảng cho triển vọng lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp niêm yết.

Mùa công bố kết quả kinh doanh quý III cũng đang đến gần. Theo ông Huy, đây có thể là giai đoạn thị trường quay trở lại đánh giá thực chất hơn về sức khỏe từng doanh nghiệp, thay vì tập trung quá nhiều vào câu chuyện nâng hạng.

“Khi tin xấu dần được phản ánh vào giá, tin tốt nhiều lên và định giá đã về mức hấp dẫn hơn, tôi cho rằng thị trường có thể có những nhịp phục hồi ngắn hạn. Tuy nhiên, nhà đầu tư không nên kỳ vọng thị trường bứt phá mạnh hay thanh khoản cải thiện ngay”, ông Huy nhận định.

Để đánh giá liệu VN-Index đã hình thành vùng đáy hay chưa, vị chuyên gia cho rằng cần theo dõi đồng thời ba nhóm tín hiệu.

Trước hết là thanh khoản. Áp lực bán cần suy giảm, trong khi lực cầu bắt đáy phải rõ ràng hơn. Quan trọng hơn, các phiên phục hồi cần đi kèm giá trị giao dịch cải thiện để cho thấy dòng tiền thực sự quay trở lại.

Yếu tố thứ hai là giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài. Việc quy mô bán ròng dần thu hẹp, tiến tới trạng thái cân bằng hoặc chuyển sang mua ròng sẽ là tín hiệu đáng chú ý đối với tâm lý thị trường.

Nhóm tín hiệu cuối cùng đến từ môi trường vĩ mô, đặc biệt là diễn biến quốc tế, tỷ giá và lãi suất. Khi sức ép từ thị trường bên ngoài giảm bớt, mặt bằng lãi suất hạ nhiệt và tỷ giá ổn định hơn, dòng tiền vào tài sản rủi ro mới có thêm điều kiện cải thiện.

Với mùa báo cáo quý III, ông Huy đánh giá lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết nhìn chung vẫn có khả năng tăng so với cùng kỳ, nhưng mức độ phân hóa sẽ ngày càng rõ.

Một số doanh nghiệp dù tiếp tục tăng trưởng theo năm nhưng kết quả có thể bắt đầu giảm so với quý trước, cho thấy tác động của mặt bằng chi phí vốn cao đang dần phản ánh vào hoạt động kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, ngân hàng được xem là một trong những nhóm có khả năng duy trì tăng trưởng tương đối ổn định. Với tỷ trọng vốn hóa lớn trong VN-Index, kết quả kinh doanh tích cực của nhóm này có thể trở thành điểm tựa đáng kể cho thị trường trong mùa báo cáo quý III.

Nhìn chung, sau câu chuyện nâng hạng, thị trường đang chuyển dần sang giai đoạn đánh giá lại dòng tiền, kết quả kinh doanh và khả năng hấp thụ áp lực bán. Những tín hiệu này sẽ quyết định liệu VN-Index chỉ đang có các nhịp hồi kỹ thuật hay thực sự tạo nền cho một xu hướng bền vững hơ