Thống đốc NHNN thừa nhận điều hành lãi suất "vất vả" giữa áp lực nhu cầu vốn

Ngay trong phiên giao dịch ngày 20/7, VN-Index có thời điểm mất hơn 41 điểm, lùi xuống dưới mốc 1.750 điểm. Áp lực bán lan rộng ở nhiều nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là chứng khoán và bất động sản với hàng loạt mã như SSI, VIX, DXG, PDR, DIG, TCH hay DXS giảm sâu.

Trong bối cảnh đó, những phát biểu của ông Phạm Đức Ấn, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7 nhanh chóng thu hút sự quan tâm của giới đầu tư.

Ông Ấn cho biết việc điều hành mặt bằng lãi suất thời gian qua diễn ra tương đối "vất vả" do nhu cầu vốn của nền kinh tế ở mức cao, trong khi khả năng huy động vốn còn hạn chế. Theo Thống đốc, khi chi phí huy động tăng, lãi suất cho vay cũng chịu áp lực đi lên, ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. NHNN đang triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm áp lực này, đồng thời các ngân hàng thương mại thống nhất hạn chế cạnh tranh huy động bằng lãi suất để giữ ổn định mặt bằng lãi suất cho vay.

Những phát biểu trên không đồng nghĩa lãi suất sẽ tăng ngay, nhưng cho thấy chi phí vốn của hệ thống ngân hàng vẫn là vấn đề nhà điều hành phải theo dõi sát.

Dữ liệu thị trường tiền tệ phần nào phản ánh áp lực đó. Quy mô vốn lưu hành trên thị trường mở (OMO) đã giảm đáng kể so với đầu tháng 6, trong khi hoạt động bơm ròng của NHNN chỉ diễn ra ở quy mô hạn chế. Trong phiên đấu thầu gần nhất ngày 17/7, NHNN chỉ bơm gần 966 tỷ đồng qua kỳ hạn 63 ngày với lãi suất 4,5%/năm.

Diễn biến này cho thấy thanh khoản hệ thống vẫn được hỗ trợ nhưng không còn ở quy mô lớn như giai đoạn trước, trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn tốc độ huy động vốn.

Thị trường liên ngân hàng cũng phản ánh áp lực chi phí vốn chưa hoàn toàn biến mất. Theo NHNN, ngày 16/7, lãi suất qua đêm bình quân ở mức 4,11%/năm, kỳ hạn 1 tuần là 4,69%, 2 tuần là 5,59%, trong khi kỳ hạn 1 tháng lên tới 7,27%/năm.

Dù thấp hơn các đợt tăng đột biến trước đó, mặt bằng lãi suất này vẫn cao hơn đáng kể so với nhiều thời điểm trong quý I, cho thấy nhu cầu vốn ngắn hạn giữa các ngân hàng vẫn hiện hữu.

Đối với thị trường chứng khoán, lãi suất không phải yếu tố duy nhất quyết định diễn biến giá cổ phiếu. Tuy nhiên, chi phí vốn cao thường tác động trực tiếp đến khả năng mở rộng tín dụng, hoạt động cho vay ký quỹ của các công ty chứng khoán cũng như triển vọng của các ngành sử dụng đòn bẩy tài chính lớn như bất động sản.

Thực tế, nhiều cổ phiếu thuộc hai nhóm này đã điều chỉnh mạnh trong khoảng 6-9 tháng qua. VIX giảm khoảng 60% so với vùng đỉnh giữa tháng 9/2025, SHS giảm khoảng 47%, VCI giảm 43%, SSI giảm khoảng 40%; trong khi nhiều doanh nghiệp bất động sản như DIG, PDR, KDH, NVL, CEO hay KBC cũng mất hàng chục phần trăm giá trị.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng chưa thể quy kết diễn biến giảm điểm của thị trường trong một phiên giao dịch xuất phát từ yếu tố lãi suất. Giá cổ phiếu còn chịu tác động đồng thời từ kết quả kinh doanh quý II, tâm lý nhà đầu tư, dòng tiền, hoạt động sử dụng đòn bẩy cũng như các yếu tố quốc tế. Phát biểu của Thống đốc vì vậy nên được nhìn nhận như tín hiệu về áp lực điều hành chính sách tiền tệ, hơn là lời giải thích trực tiếp cho diễn biến của thị trường chứng khoán.