Thanh tra “điểm mặt” loạt sai phạm tại dự án Bắc Vũng Tàu của DIC Corp

Thanh tra TP.HCM vừa ban hành kết luận thanh tra toàn diện liên quan đến Dự án Khu đô thị mới Bắc Vũng Tàu tại phường Phước Thắng, do Tổng Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Xây dựng (DIC Corp, mã chứng khoán: DIG) làm chủ đầu tư. Đây là dự án có quy mô khoảng 90,53 ha, được định hướng phát triển thành khu đô thị đồng bộ với dân số dự kiến khoảng 18.000 người, bao gồm nhà ở, thương mại dịch vụ và hệ thống hạ tầng kỹ thuật - xã hội. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, dự án vẫn chưa thể khởi công xây dựng.

Theo kết luận thanh tra, dự án được hình thành từ sớm và trải qua nhiều lần điều chỉnh quy hoạch, nhưng quá trình thực hiện tồn tại nhiều hạn chế. Việc lựa chọn DIC Corp (DIG) làm chủ đầu tư theo hình thức chỉ định được xác định có cơ sở theo quy định tại thời điểm trước đây, do doanh nghiệp là đơn vị đề xuất dự án đầu tiên và phù hợp với định hướng phát triển đô thị của địa phương. Tuy vậy, hồ sơ lựa chọn chủ đầu tư chưa đảm bảo đầy đủ các tiêu chí quan trọng, đặc biệt là đánh giá năng lực tài chính, phương án huy động vốn và nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội.

Công tác thẩm định và chấp thuận đầu tư cũng bộc lộ nhiều thiếu sót khi một số nội dung quan trọng chưa được đánh giá đầy đủ. Cụ thể, tính khả thi của dự án, phương án tài chính, tiến độ triển khai và đặc biệt là nội dung liên quan đến thu hồi đất chưa được làm rõ trong hồ sơ. Bên cạnh đó, quy trình làm việc của các tổ chuyên gia thẩm định chưa đảm bảo tính chặt chẽ, việc đối chiếu giữa hồ sơ yêu cầu và đề xuất của nhà đầu tư còn thiếu hệ thống, gây khó khăn cho việc đánh giá tổng thể.

Một trong những tồn tại nổi bật nhất nằm ở công tác quy hoạch chi tiết. Theo các kết luận thanh tra và kiểm toán trước đó, đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 của dự án chưa đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ đất dành cho nhà ở xã hội, khi chỉ bố trí khoảng 18% thay vì mức tối thiểu 20% theo quy định. Ngoài ra, một số chỉ tiêu quy hoạch chưa phù hợp với quy hoạch phân khu và quy hoạch chung cấp trên, đặc biệt là các chỉ tiêu về tầng cao công trình. Đến nay, việc điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết vẫn chưa hoàn tất, khiến nhiều thủ tục pháp lý liên quan tiếp tục bị đình trệ.

Về đất đai, dự án có diện tích phần lớn là đất nông nghiệp và đất của các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng, với hơn 1.100 công trình nhà ở hiện hữu. Dù dự án đã nhiều năm được đưa vào danh mục thu hồi đất trong kế hoạch sử dụng đất của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), nhưng trên thực tế việc thu hồi đất vẫn chưa được triển khai. Việc chưa ban hành thông báo thu hồi đất dẫn đến chủ đầu tư chưa được bàn giao mặt bằng thực địa, khiến toàn bộ dự án không thể triển khai bất kỳ hạng mục xây dựng nào.

Thanh tra TP.HCM đánh giá đây là điểm nghẽn mang tính quyết định, làm gián đoạn toàn bộ chuỗi thủ tục đầu tư của dự án trong thời gian dài. Ngoài ra, việc áp dụng cơ chế phân kỳ đầu tư dù đã được hướng dẫn nhưng quá trình thực hiện lại thiếu sự thống nhất giữa các cơ quan chuyên môn, dẫn đến việc xử lý hồ sơ kéo dài và phải điều chỉnh nhiều lần.

Liên quan đến đề xuất điều chỉnh tiến độ dự án đến năm 2032 của DIC Corp, cơ quan thanh tra cho rằng chưa có cơ sở xem xét tại thời điểm hiện nay. Theo quy định pháp luật, khi dự án chưa được Nhà nước giao đất hoặc bàn giao đất thực địa thì thời gian chậm trễ chưa được tính vào tiến độ thực hiện. Do đó, việc điều chỉnh tiến độ chưa đủ điều kiện pháp lý để thực hiện.

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra nguyên nhân mang tính hệ thống là sự thiếu đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình triển khai dự án. Từ công tác quy hoạch, đầu tư đến đất đai và thẩm định, các chính sách và hướng dẫn thay đổi qua từng thời kỳ, dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau. Điều này khiến hồ sơ dự án phải điều chỉnh nhiều lần, kéo dài thời gian xử lý và phát sinh thêm vướng mắc pháp lý.

Trên cơ sở đó, Thanh tra TP.HCM kiến nghị UBND TP chỉ đạo các sở, ngành liên quan khẩn trương xử lý các tồn tại. Trong đó, Sở Xây dựng cần kiểm điểm công tác tham mưu, Sở Quy hoạch - Kiến trúc tập trung hoàn tất điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500 theo đúng quy định. Đồng thời, cơ quan quản lý đất đai cần sớm thực hiện thủ tục thu hồi và giao đất nhằm tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất của dự án.

Đối với chủ đầu tư, DIC Corp (DIG) được yêu cầu tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng để hoàn thiện các thủ tục còn tồn đọng. Việc xử lý dứt điểm các vướng mắc pháp lý được xem là điều kiện tiên quyết để dự án có thể triển khai trong thời gian tới, đồng thời tránh kéo dài tình trạng đình trệ gây lãng phí nguồn lực đất đai và ảnh hưởng đến quy hoạch phát triển đô thị của địa phương.