Đồng Nai: Lỗ hổng quản lý tài nguyên và "khoảng trống" ĐTM tại loạt dự án bất động sản nghìn tỷ

Đặc biệt, việc siêu dự án quy mô hàng nghìn tỷ đồng "bỏ quên" Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) khi xin chủ trương đầu tư đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về lỗ hổng trong công tác thẩm định dự án, đe dọa mục tiêu phát triển kinh tế bền vững.

Danh mục 6 dự án bị thanh tra

• Kết luận số 21/KL-TT: Dự án Khu dân cư theo quy hoạch tại xã Phước Thiền (nay thuộc phường Nhơn Trạch), do Công ty Cổ phần Hạ tầng Sài Gòn làm chủ đầu tư.

• Kết luận số 22/KL-TT: Dự án Khu dân cư Phú An Lành, do Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng Donacoop làm chủ đầu tư.

• Kết luận số 23/KL-TT: Dự án Khu dân cư với các dịch vụ thương mại, nhà ở cao cấp và tái định cư tại phường Bửu Long (nay thuộc phường Trấn Biên), do Công ty Cổ phần Kinh doanh nhà Đồng Nai làm chủ đầu tư.

• Kết luận số 24/KL-TT: Dự án Khu dân cư - Thương mại - Dịch vụ tại phường Bửu Hòa và phường Tân Vạn (nay thuộc phường Biên Hòa), do Công ty TNHH Phúc Hiếu làm chủ đầu tư.

• Kết luận số 25/KL-TT (ngày 31/7/2026): Dự án Khu dân cư và tái định cư Hiệp Hòa, do Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Hiệp Hòa làm chủ đầu tư.

• Kết luận số 26/KL-TT: Dự án Thành phố Amata Long Thành, do Công ty TNHH Thành phố Amata Long Thành làm chủ đầu tư.

Kết quả thanh tra cho thấy điểm chung ở phần lớn các dự án là việc lựa chọn nhà đầu tư không qua đấu thầu và giao, cho thuê đất không qua đấu giá, dù thuộc trường hợp bắt buộc phải thực hiện theo quy định.

• Dự án Khu dân cư Phước Thiền (khoảng 53 ha, vốn đầu tư hơn 1.391 tỷ đồng) là dự án kéo dài nhất trong nhóm: được giới thiệu địa điểm từ năm 2004 nhưng đến tháng 1/2026 mới động thổ. Sở Xây dựng bị xác định tham mưu chấp thuận chủ trương và chỉ định Công ty Cổ phần Phát triển Hạ tầng Sài Gòn làm chủ đầu tư dù dự án phải qua đấu thầu; Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính) không nêu yêu cầu đấu thầu; Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) không tham mưu đấu giá phần đất giao doanh nghiệp.

• Dự án Khu dân cư Phú An Lành (gần 98 ha, vốn khoảng 1.050 tỷ đồng): việc chỉ định Công ty Cổ phần Phú An Lành (nay là Donacoop) làm nhà đầu tư năm 2018 không qua đấu thầu được xác định là chưa đúng quy định; đất nhà ở thương mại, công trình dịch vụ giao không qua đấu giá. Đến thời điểm thanh tra, dự án mới hoàn thành khoảng 15%, doanh nghiệp chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính và chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

• Dự án Khu dân cư Bửu Long (khu 3) (hơn 49 ha, vốn hơn 834 tỷ đồng): quá trình lựa chọn nhà đầu tư không qua đấu thầu; đất nhà ở và thương mại dịch vụ giao, cho thuê không qua đấu giá; dự án chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng.

• Dự án Khu dân cư - Thương mại - Dịch vụ Bửu Hòa - Tân Vạn (hơn 19 ha): Sở Kế hoạch và Đầu tư chưa lấy đầy đủ ý kiến các cơ quan liên quan trước khi trình UBND tỉnh (cũ) quyết định chủ trương đầu tư (tháng 4/2018); phần đất nhà ở và thương mại, dịch vụ được giao không qua đấu giá.

• Dự án Khu dân cư và tái định cư Hiệp Hòa (28,56 ha, vốn khoảng 1.590 tỷ đồng): trọng tâm sai phạm là chậm tiến độ, dự án đã hết thời hạn thực hiện từ tháng 12/2025 nhưng chưa hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng toàn bộ khu đất; các thủ tục pháp lý hiện đang tạm dừng vì liên quan đến kết luận của Kiểm toán Nhà nước về sai phạm tương tự tại một số dự án khác.

• Dự án Thành phố Amata Long Thành quy mô lớn nhất trong nhóm, khoảng 721 ha, tổng vốn đầu tư hơn 6.590 tỷ đồng, do Amata VN Public Company Limited làm nhà đầu tư: khi được chấp thuận chủ trương đầu tư năm 2016, dự án chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường được phê duyệt; Sở Kế hoạch và Đầu tư tham mưu chấp thuận chủ trương nhưng không thực hiện thủ tục đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Đáng chú ý, theo Vietstock, chỉ một ngày trước khi kết luận thanh tra được công bố, Amata VN đã hoàn tất thoái toàn bộ vốn tại dự án cho một pháp nhân mới thành lập chưa đầy một tháng.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra thành phố Đồng Nai kiến nghị kiểm điểm, xác định trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan đến những tồn tại, sai sót trong quá trình tham mưu và thực hiện các dự án; đồng thời yêu cầu các đơn vị liên quan khắc phục tồn tại, hoàn thiện thủ tục theo quy định để tiếp tục xử lý, triển khai các dự án trong thời gian tới.

Để hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường, thiết nghĩ các cơ quan quản lý tại Đồng Nai cần lấy đây làm bài học đắt giá. Việc thu hút đầu tư phải luôn song hành với việc thắt chặt quản lý tài nguyên đất đai và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đánh giá tác động môi trường, kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần.