Siết trách nhiệm ngân hàng làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu

Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 3 luật gồm Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng với 94,6% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/12.

Một trong những nội dung đáng chú ý được Chính phủ làm rõ trước khi Luật được thông qua là hoạt động ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp. Đây là lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của trái chủ và trách nhiệm của tổ chức trung gian.

Theo Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện quy định về quyền và trách nhiệm của các bên, đồng thời xác định rõ điều kiện, tiêu chí và nội dung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm.

Các quy định này sẽ được hoàn thiện tại các văn bản pháp luật liên quan đến chứng khoán, doanh nghiệp và hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp ra công chúng, phát hành riêng lẻ. Mục tiêu là tạo một khuôn khổ thống nhất thay vì để vai trò của ngân hàng được hiểu khác nhau giữa các chủ thể.

Điểm quan trọng nằm ở việc ngân hàng không chỉ được trao thêm một vai trò trong quá trình phát hành và quản lý trái phiếu, mà trách nhiệm đi kèm cũng phải được xác định rõ. Khi ngân hàng đứng giữa doanh nghiệp phát hành, tài sản bảo đảm và nhà đầu tư, bất kỳ khoảng trống nào về trách nhiệm đều có thể trở thành rủi ro cho thị trường.

Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết việc hoàn thiện quy định nhằm tránh tình trạng gây nhầm lẫn cho khách hàng, xung đột lợi ích và kiểm soát rủi ro khi ngân hàng làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.

Đây cũng là điểm đáng chú ý trong bối cảnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang từng bước khôi phục niềm tin sau giai đoạn phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến chất lượng tài sản bảo đảm, nghĩa vụ thanh toán và trách nhiệm của các bên tham gia.

Nếu vai trò của ngân hàng được quy định cụ thể hơn, nhà đầu tư sẽ có cơ sở rõ ràng hơn để phân biệt giữa việc ngân hàng quản lý tài sản bảo đảm và việc ngân hàng bảo lãnh cho nghĩa vụ thanh toán của doanh nghiệp phát hành. Hai vai trò này có bản chất và mức độ trách nhiệm khác nhau, nhưng nếu không được truyền đạt rõ có thể dẫn tới kỳ vọng sai lệch từ phía nhà đầu tư.

Bên cạnh nội dung về trái phiếu, Luật sửa đổi cũng làm rõ trách nhiệm thanh tra, giám sát của NHNN đối với các tổ chức tín dụng thuộc diện áp dụng tỷ lệ an toàn khác theo quy định. Việc bổ sung quy định này nhằm xác định rõ các đối tượng vẫn thuộc phạm vi thanh tra, giám sát của NHNN.

Với lĩnh vực phòng, chống rửa tiền, Luật điều chỉnh trách nhiệm kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành đối với đối tượng báo cáo thuộc phạm vi quản lý. Cách tiếp cận được nhấn mạnh là dựa trên kết quả đánh giá rủi ro quốc gia và mức độ rủi ro của từng đối tượng.

Chính phủ cũng cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện quy định liên quan đến chủ sở hữu hưởng lợi, trong đó dự thảo Nghị định hướng dẫn sẽ lượng hóa tối đa tiêu chí về quyền kiểm soát thực tế. Khái niệm này đồng thời sẽ được chỉnh sửa trong Luật Doanh nghiệp để bảo đảm thống nhất.

Nhìn tổng thể, các sửa đổi lần này không chỉ nhằm bổ sung thêm quyền hoặc nhiệm vụ cho ngân hàng và cơ quan quản lý, mà hướng tới làm rõ hơn trách nhiệm của từng chủ thể trong hệ thống tài chính. Với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, việc xác định rõ ngân hàng được làm gì, phải chịu trách nhiệm đến đâu và kiểm soát xung đột lợi ích như thế nào sẽ là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Khi ngân hàng tham gia sâu hơn vào khâu quản lý tài sản bảo đảm, yêu cầu lớn nhất không nằm ở việc mở rộng thêm một nghiệp vụ, mà ở việc thiết lập ranh giới trách nhiệm đủ rõ để nhà đầu tư không nhầm lẫn giữa vai trò quản lý tài sản và cam kết bảo đảm cho trái phiếu.