Sau mùa ĐHCĐ, ngành chứng khoán bước vào cuộc đua vốn nghìn tỷ để đón sóng nâng hạng

Sau một năm 2025 tăng trưởng mạnh, mùa ĐHCĐ thường niên 2026 của các công ty chứng khoán không còn xoay quanh cuộc đua lợi nhuận. Khảo sát tại 15 doanh nghiệp của Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) cho thấy trọng tâm đã chuyển sang tăng vốn, chuẩn bị cho nâng hạng thị trường và tái định vị lợi thế cạnh tranh trong chu kỳ mới.

Sự thay đổi này phản ánh ngay trong các kế hoạch huy động vốn. HSC dự kiến phát hành để huy động khoảng 5.600 tỷ đồng, BSC đặt mục tiêu gần như nhân đôi vốn trong giai đoạn 2026-2027, còn SSI và VPBankS hướng tới quy mô dư nợ cho vay ký quỹ 45.000-50.000 tỷ đồng. Theo TCBS, đã có ít nhất bốn công ty chứng khoán đã hoặc sắp vượt mốc vốn điều lệ 25.000 tỷ đồng, tương đương một ngân hàng tầm trung.

Động lực phía sau cuộc đua này không nằm ở quy mô doanh nghiệp mà đến từ giới hạn pháp lý. Quy định dư nợ margin tối đa bằng hai lần vốn chủ sở hữu khiến nhiều công ty nhanh chóng tiến sát trần khi thanh khoản thị trường cải thiện. Trong bối cảnh đó, tăng vốn trở thành điều kiện để giữ thị phần và mở rộng hoạt động, thay vì chỉ nhằm nâng quy mô bảng cân đối.

Song song với việc củng cố năng lực tài chính, kỳ vọng nâng hạng vẫn là chủ đề xuất hiện tại hầu hết các đại hội. Ban lãnh đạo nhiều doanh nghiệp đều nhắc tới khả năng FTSE Russell nâng hạng Việt Nam trong tháng 9/2026, nhưng cũng thống nhất rằng dòng vốn ngoại sẽ không chảy vào ngay sau quyết định. Theo ước tính của BSC, dòng vốn thụ động có thể đạt 1,3-1,5 tỷ USD, còn dòng vốn chủ động khoảng 3-5 tỷ USD trong các giai đoạn tiếp theo.

Chính vì vậy, kế hoạch kinh doanh năm 2026 lại được xây dựng theo hướng thận trọng hơn nhiều so với kỳ vọng thị trường. Tại ĐHCĐ ngày 26/6, lãnh đạo VIX trình mục tiêu lợi nhuận sau thuế 2.800 tỷ đồng, giảm gần 48% so với mức kỷ lục năm 2025 và thừa nhận đây vẫn là kế hoạch nhiều thách thức trong bối cảnh địa chính trị, lãi suất và thanh khoản còn nhiều biến số.

Một chuyển động khác cũng hiện rõ sau mùa đại hội là khoảng cách giữa các công ty chứng khoán ngày càng nới rộng. Theo TCBS, các doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái ngân hàng như TCBS, MBS, VPBankS, BSC hay Agriseco có lợi thế về nguồn vốn giá rẻ và tệp khách hàng lớn, trong khi SSI, HSC, Vietcap, VPS hay FPTS buộc phải mở rộng sang ngân hàng đầu tư (IB), quản lý tài sản và các sản phẩm mới để tạo khác biệt.

Sự phân hóa còn đến từ áp lực lên mô hình kinh doanh truyền thống. Xu hướng miễn phí giao dịch (zero-fee) khiến doanh thu môi giới ngày càng thu hẹp, còn việc liên tục tăng vốn lại tạo sức ép lên hiệu quả sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Không ít doanh nghiệp vì vậy đã bắt đầu chuẩn bị cho các lĩnh vực mới như tài sản số, thị trường carbon hay dịch vụ tài chính doanh nghiệp nhằm đa dạng hóa nguồn thu.

Nhìn từ mùa ĐHCĐ năm nay, ngành chứng khoán dường như đã bước sang một giai đoạn khác. Nếu năm 2025 là cuộc đua về lợi nhuận, thì năm 2026 là cuộc đua về sức mạnh vốn, hệ sinh thái và khả năng đón dòng tiền quốc tế. Trong chu kỳ nâng hạng sắp tới, lợi thế có thể không còn thuộc về doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất, mà thuộc về doanh nghiệp chuẩn bị sẵn nền tảng để hấp thụ dòng vốn khi cơ hội thực sự xuất hiện.