Sau cú rơi 115 điểm: Thị trường đang trả nợ margin?
VN-Index bật tăng mạnh trong phiên sáng 10-3 sau cú giảm lịch sử hơn 115 điểm trước đó. Tuy nhiên, phía sau nhịp hồi này không chỉ là lực cầu bắt đáy mà còn là quá trình nhiều nhà đầu tư buộc phải giảm đòn bẩy sau khi thị trường lao dốc.
Sau cú rơi 115 điểm: Áp lực margin lộ rõ
Chỉ một ngày sau phiên giảm sâu khiến VN-Index bốc hơi hơn 115 điểm, thị trường chứng khoán Việt Nam đã ghi nhận nhịp hồi khá mạnh trong sáng 10-3. Có thời điểm chỉ số tăng hơn 64 điểm, tương đương gần 4%, trước khi thu hẹp đà tăng về cuối phiên.
Diễn biến này phần nào giúp giải tỏa áp lực tâm lý sau cú rơi được nhiều nhà đầu tư gọi là “Thứ Hai đen tối”. Tuy nhiên, đằng sau nhịp hồi nhanh của thị trường còn là một câu chuyện khác: quá trình thị trường tự điều chỉnh sau giai đoạn sử dụng đòn bẩy cao.
Trong những phiên giảm mạnh, yếu tố thường gây áp lực lớn nhất lên thị trường không chỉ là tâm lý hoảng loạn mà còn là margin call – khi các tài khoản sử dụng đòn bẩy buộc phải bán cổ phiếu để đưa tỷ lệ vay về mức an toàn.
Sau cú giảm sâu ngày 9-3, nhiều tài khoản margin đã rơi vào trạng thái căng cứng. Điều này khiến áp lực bán tăng mạnh trong phiên trước, đặc biệt ở những cổ phiếu có mức tăng nóng trước đó.
Đến phiên giao dịch sáng 10-3, khi thị trường hồi phục, một phần dòng tiền bắt đáy đã quay trở lại. Tuy nhiên, song song với đó là hoạt động bán ra của các nhà đầu tư muốn giảm tỷ lệ margin, nhằm tránh rủi ro nếu thị trường tiếp tục biến động.
Chính điều này lý giải vì sao VN-Index dù có lúc tăng hơn 64 điểm nhưng sau đó nhanh chóng thu hẹp đà tăng khi tiến gần vùng 1.716 điểm. Áp lực chốt lời và hạ đòn bẩy khiến nhịp phục hồi trở nên thận trọng hơn.
Thanh khoản thị trường trong phiên sáng vẫn duy trì ở mức cao với giá trị giao dịch trên sàn HoSE đạt hơn 24.000 tỉ đồng. Khối ngoại cũng quay lại mua ròng hơn 500 tỉ đồng, góp phần hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư sau chuỗi ngày bán ròng trước đó.
Thị trường cần thời gian hấp thụ cú sốc
Ở góc độ định giá, cú giảm mạnh của phiên 9-3 đã kéo hệ số P/E của thị trường về quanh mức 12 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình nhiều năm. Đây là vùng định giá từng nhiều lần kích hoạt lực cầu bắt đáy trong quá khứ.
Tuy nhiên, việc thị trường tìm được đáy ngay sau một phiên giảm mạnh thường không phải là kịch bản phổ biến. Trong nhiều chu kỳ trước đây, thị trường thường cần thêm thời gian để hấp thụ áp lực bán từ các tài khoản margin trước khi hình thành xu hướng ổn định hơn.
Theo ông Nguyễn Thế Minh, giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, các nhịp điều chỉnh của thị trường gắn với căng thẳng địa chính trị thường mang tính tâm lý nhiều hơn là sự thay đổi căn bản của nền kinh tế. Giai đoạn hoảng loạn thường kéo dài khoảng một tháng trước khi thị trường dần ổn định trở lại.
Từ góc nhìn này, nhịp hồi mạnh trong phiên 10-3 có thể được xem là bước đầu của quá trình thị trường tìm lại trạng thái cân bằng sau cú sốc. Tuy nhiên, liệu đây có phải là đáy ngắn hạn hay chưa vẫn phụ thuộc nhiều vào việc áp lực margin có được giải tỏa hoàn toàn trong những phiên tới hay không.
Với nhiều nhà đầu tư, cú biến động vừa qua là lời nhắc quen thuộc về vai trò của quản trị rủi ro. Trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh, việc duy trì tỷ lệ đòn bẩy hợp lý thường quan trọng không kém so với việc lựa chọn cổ phiếu.
Bởi trên thị trường chứng khoán, những cú giảm sâu đôi khi không chỉ là kết quả của tin xấu, mà còn là hệ quả của đòn bẩy tài chính khi tâm lý thị trường đảo chiều quá nhanh.
Mạnh Huyền
