Quế vỏ 'Bắc Hà' được cấp bảo hộ chỉ dẫn địa lý

Quế Bắc Hà được trồng lần đầu tiên tại xã Nậm Đét thuộc tỉnh Lào Cai từ năm 1974, có nguồn gốc từ quế Văn Yên, tỉnh Yên Bái. Từ những diện tích trồng ban đầu, cây quế từng bước được mở rộng ra nhiều xã trong khu vực Bắc Hà và trở thành một trong những cây trồng hàng hóa quan trọng của địa phương. Quá trình phát triển sản xuất quế đã tạo nguồn thu nhập đáng kể cho người dân, góp phần cải thiện đời sống và phát triển kinh tế của các xã vùng trồng quế. Sản phẩm được tiêu thụ cả thị trường trong và ngoài nước.

Quế vỏ Bắc Hà bao gồm hai dạng sản phẩm: quế vỏ cành và quế vỏ thân. Quế vỏ cành có hàm lượng tinh dầu lớn hơn hoặc bằng 3,7 (%, v/w), hàm lượng Cinnamaldehyde trong tinh dầu từ 79,73 đến 82,95 %; quế vỏ thân có hàm lượng tinh dầu lớn hơn hoặc bằng 3,62 (%, v/w), hàm lượng Cinnamaldehyde trong tinh dầu từ 80,36 đến 84,64 %.

Chất lượng đặc thù của quế vỏ Bắc Hà có được là nhờ có mối liên hệ tương tác chặt chẽ giữa điều kiện địa lý đặc thù và tập quán canh tác truyền thống của người dân địa phương.

Nằm dưới chân cao nguyên Bắc Hà, vùng trồng quế Bắc Hà sở hữu một tiểu vùng khí hậu đệm đặc biệt giữa nhiệt đới và ôn đới. Do lợi thế địa hình cao hơn (độ cao trung bình 600 m so với mực nước biển), Bắc Hà có nền nhiệt mát mẻ, ổn định (nhiệt độ trung bình năm 22°C). Nền nhiệt này làm chậm chu kỳ sinh trưởng của cây quế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tích lũy tinh dầu trong vỏ quế, giúp hàm lượng tinh dầu của quế Bắc Hà cao.

Bên cạnh đó, hàm lượng Lân tổng số trong đất vùng Bắc Hà ở mức khá (trung bình 0,07%), có tác động tỷ lệ thuận, sâu sắc đến hàm lượng Cinnamaldehyde tích lũy trong quế, do Lân trong đất là một trong những yếu tố đóng vai trò thiết yếu giúp cây tích trữ và chuyển hóa năng lượng phục vụ các phản ứng sinh tổng hợp. Lân cũng gián tiếp hỗ trợ con đường sinh tổng hợp tạo nên Cinnamaldehyde, hợp chất chính tạo nên mùi thơm đặc trưng của tinh dầu quế. Khi thiếu Lân, quá trình chuyển hóa năng lượng của cây bị hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng tổng hợp các hợp chất tạo mùi hương.

Ngoài điều kiện tự nhiên, phương pháp canh tác bản địa của người dân cũng góp phần tạo nên chất lượng đặc thù của sản phẩm. Sản phẩm được thu hoạch khi cây trồng được tối thiểu 7 năm, thu hoạch 2 vụ/năm (từ tháng 2 đến tháng 5 dương lịch và từ tháng 7 đến tháng 11 dương lịch). Khai thác bằng cách dùng dao sắc khoanh vòng kết hợp thanh tre tách vỏ giúp hạn chế dập nát, giữ được chất lượng vỏ quế.

Sự tương tác giữa các yếu tố địa lý tự nhiên cùng với kỹ thuật thu hoạch, chế biến thủ công khéo léo của con người đã tạo nên một sản phẩm quế vỏ Bắc Hà danh tiếng, mang giá trị kinh tế và giá trị văn hóa không thể thay thế.

Khu vực địa lý bao gồm các xã: Nậm Đét, Bảo Nhai, Cốc Ly, Nậm Lúc, Cốc Lầu, Bản Cái, Bản Liền, Nậm Khánh, Nậm Mòn thuộc huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai (tương ứng là các xã Bảo Nhai, Cốc Lầu, Bản Liền, Bắc Hà thuộc tỉnh Lào Cai kể từ ngày 01/7/2025) theo bản đồ khu vực địa lý được Ủy ban nhân dân dân tỉnh Lào Cai phê duyệt.