PE toàn cầu tái cấu trúc chiến lược thoái vốn tại Trung Quốc

Năm 2025 đánh dấu năm thứ hai liên tiếp các quỹ đầu tư tư nhân (PE) toàn cầu rơi vào thế kẹt thanh khoản tại Trung Quốc. Theo dữ liệu PitchBook và Dealogic được Financial Times dẫn lại, 10 tập đoàn buyout lớn nhất có hiện diện tại thị trường này – trong đó có KKR, Blackstone và CVC Capital Partners – không ghi nhận thương vụ thoái vốn toàn phần công khai nào tại đại lục trong suốt năm 2025.

Với ngành PE, không thoái vốn đồng nghĩa không hoàn tiền cho nhà đầu tư. Vòng quay vốn bị chặn.

Nút thắt thanh khoản

Bối cảnh toàn cầu đã khó: lãi suất cao kéo giảm định giá, thị trường IPO trầm lắng. Nhưng tại Trung Quốc, rủi ro còn cộng thêm địa chính trị và tâm lý phòng thủ của dòng vốn phương Tây.

Ông Matthew Phillips, lãnh đạo dịch vụ tài chính của PwC tại Trung Quốc đại lục và Hong Kong, cho biết tồn đọng thoái vốn đang gây áp lực lớn lên các nhóm đầu tư. Các khoản đầu tư cần được “hiện thực hóa”, nhưng người mua sẵn sàng trả giá cao không nhiều.

Hệ quả lan rộng: quỹ hưu trí, quỹ đầu tư quốc gia và family office – những nhà rót vốn cho PE – nhận tiền về chậm hơn, ảnh hưởng kế hoạch phân bổ tài sản toàn cầu.

Bán lỗ 40-50% trên thị trường thứ cấp

Khi cửa IPO hẹp lại, nhiều quỹ tìm lối ra qua thị trường thứ cấp (secondary). Nhưng chiết khấu rất sâu.

Theo TR Capital, tài sản PE tại châu Âu và Bắc Mỹ bị chiết khấu 12-14%. Ở châu Á là khoảng 44%. Riêng Trung Quốc, mức chiết khấu 40-50% đã trở nên phổ biến hai năm qua.

Một số quỹ phải dùng cấu trúc “continuation fund” – chuyển tài sản sang quỹ mới do chính mình quản lý – để kéo dài thời gian nắm giữ thay vì chấp nhận bán lỗ.

Điểm mấu chốt: thanh khoản có, nhưng giá thấp.

Tín hiệu mở khóa năm 2026?

Một thương vụ đáng chú ý là Bain Capital hoàn tất bán Chindata với định giá khoảng 4 tỷ USD cho liên minh nhà đầu tư trong nước. Đây được xem là thương vụ thoái vốn lớn hiếm hoi của quỹ ngoại trong ít nhất hai năm.

Song song, thị trường IPO Hong Kong có dấu hiệu khởi sắc với tổng giá trị niêm yết khoảng 35 tỷ USD năm 2025. EQT đã thoái vốn tại JD Industrials; Carlyle Group thu hồi vốn qua IPO WeRide.

Tuy nhiên, như nhận định của lãnh đạo mảng PE châu Á tại Goldman Sachs, thoái vốn qua IPO giống một “cuộc trưng cầu giá” – cần thị trường đồng thuận. Bán cho nhà đầu tư chiến lược chỉ cần một người chấp nhận mức giá đó.

Xu hướng mang tính chu kỳ

Diễn biến tại Trung Quốc phản ánh bối cảnh chung của ngành PE toàn cầu: lãi suất cao, yêu cầu lợi suất chặt chẽ hơn và thời gian nắm giữ kéo dài hơn so với giai đoạn trước. Bên cạnh đó, yếu tố địa chính trị và điều chỉnh tăng trưởng kinh tế nội địa cũng ảnh hưởng tới định giá và tiến độ giao dịch.

Triển vọng năm 2026 sẽ phụ thuộc vào khả năng cải thiện thanh khoản của thị trường vốn, mức độ ổn định kinh tế vĩ mô và sự tham gia của dòng tiền trong nước. Trong bức tranh hiện tại, vấn đề trọng tâm không phải là thiếu người mua, mà là sự điều chỉnh về định giá và thời gian thoái vốn trong chu kỳ mới.