“Ông lớn” gạch ốp lát giảm 23.000 tấn CO2 mỗi năm nhờ chuyển đổi nhiên liệu

Tại nhà máy Prime Tiền Phong (Phú Thọ), hàng chục tấn gỗ vụn, củi rác đang được tập kết tại kho nguyên liệu để đưa vào lò đốt tầng sôi, phục vụ công đoạn sấy bột liệu trong sản xuất gạch ốp lát.

Trước năm 2022, than cám là nhiên liệu chủ yếu của nhà máy, với mức tiêu thụ khoảng 14.000 tấn mỗi năm. Tuy nhiên, giá than tăng mạnh sau đại dịch và khủng hoảng năng lượng liên quan xung đột Nga - Ukraine đã buộc doanh nghiệp tìm phương án thay thế.

Từ áp lực chi phí đến chuyển đổi xanh

Chia sẻ tại sự kiện “Chuyển đổi xanh và quản trị hiệu quả cho doanh nghiệp vừa và nhỏ” mới đây, ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc Quản trị năng lượng và ID4.0 của Prime Group, cho biết áp lực chi phí khiến chuyển đổi xanh không còn đơn thuần là một lựa chọn về môi trường mà trở thành bài toán kinh tế.

Qua khảo sát, Prime nhận thấy nhiên liệu sinh khối chế biến từ phế phẩm gỗ bóc, ván ép có nhiều lợi thế. Nguồn nguyên liệu này có giá cạnh tranh và khá dồi dào tại các tỉnh lân cận như Tuyên Quang, Lào Cai, Thái Nguyên và Bắc Ninh.

Trong sản xuất gạch ốp lát, sấy bột liệu là một trong những công đoạn tiêu thụ nhiều năng lượng. Do đó, thay đổi nhiên liệu tại khâu này vừa giúp giảm chi phí sản xuất, vừa giảm phát thải trên mỗi sản phẩm.

Prime bắt đầu cải tiến lò đốt khí nóng vốn sử dụng than cám để chuyển sang nhiên liệu sinh khối. Ban đầu, nhiên liệu mới được đưa vào lò bằng phương pháp thủ công. Sau đó, doanh nghiệp từng bước cải tiến và tự động hóa quy trình.

Sau hơn một năm thử nghiệm và hoàn thiện, phương án chuyển đổi được đánh giá thành công và nhân rộng trên toàn tập đoàn. Theo ông Tuấn, quá trình này giúp Prime giảm khoảng 23.000 tấn CO2e mỗi năm.

Không chuyển đổi xanh “bằng mọi giá”

Từ câu chuyện của Prime Group, TS Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân, cho rằng doanh nghiệp thường chỉ thực sự có động lực chuyển đổi khi chịu áp lực đủ lớn.

Nguyên nhân là các dự án xanh thường đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu cao, đồng thời doanh nghiệp phải thay đổi cách thức vận hành và thói quen sản xuất. Tuy nhiên, khi áp lực thị trường kết hợp với hiệu quả kinh tế, chuyển đổi xanh có thể trở thành bài toán “được nhiều hơn mất”.

Với Prime, doanh nghiệp xác định không thực hiện chuyển đổi xanh bằng mọi giá. Các dự án ESG phải đồng thời đáp ứng yêu cầu về hiệu quả kinh tế, chất lượng sản phẩm và tính ổn định trong vận hành.

Theo ông Trần Anh Tuấn, quá trình chuyển đổi tại Prime dựa trên 4 yếu tố gồm dám làm, tạo sự đồng thuận, đánh giá kết quả ban đầu, cải tiến và duy trì kết quả. Khi giải pháp đạt mục tiêu, doanh nghiệp mới nhân rộng.

Hướng tới thị trường carbon và Net Zero

Prime Group hiện có 7 nhà máy thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính theo danh sách Chính phủ ban hành ngày 11/8. Doanh nghiệp xác định sẽ tham gia thị trường carbon trong thời gian tới, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Theo các chuyên gia, với doanh nghiệp vừa và nhỏ, chuyển đổi xanh không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án đầu tư lớn. Bước đầu tiên có thể là thống kê dữ liệu về năng lượng, nguyên liệu đầu vào và sản xuất.

Việc số hóa dữ liệu giúp doanh nghiệp nhận diện những điểm thất thoát, từ đó tìm giải pháp tối ưu. Trong 6-12 tháng, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng những mục tiêu cụ thể như giảm tiêu thụ điện, nước hoặc hạn chế hao hụt nguyên liệu.

Về dài hạn, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình rõ ràng về ngân sách, tác động môi trường và thời gian thu hồi vốn.

Câu chuyện của Prime Group cho thấy chuyển đổi xanh không nhất thiết phải bắt đầu từ những khoản đầu tư khổng lồ. Khi bài toán môi trường đồng thời tạo ra hiệu quả kinh tế, chuyển đổi xanh có thể trở thành một động lực giúp doanh nghiệp giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.