Nước rút cuối quý II: Giải ngân đầu tư công tăng gấp 1,8 lần chỉ trong một tuần

Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục cải thiện khi bước vào giai đoạn cao điểm của năm 2026. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết ngày 25/6, cả nước đã giải ngân 299.501 tỷ đồng vốn ngân sách nhà nước, tương đương 29,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Nếu loại trừ 5% vốn ngân sách địa phương được giữ lại để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân thực tế đạt khoảng 30,1%.

Điểm đáng chú ý là tốc độ giải ngân đã tăng mạnh trong tuần cuối cùng của kỳ báo cáo. Chỉ trong giai đoạn từ ngày 19-25/6, số vốn được giải ngân đạt 35.276 tỷ đồng, cao gấp 1,8 lần so với tuần trước đó. Diễn biến này cho thấy nhiều bộ, ngành và địa phương đã đẩy nhanh tiến độ thực hiện khi bước vào thời điểm nước rút của nửa đầu năm, sau nhiều tháng giải ngân khá chậm.

Song song với tiến độ giải ngân, công tác giao và phân bổ vốn cũng cơ bản hoàn tất. Tổng kế hoạch đầu tư công năm 2026 hiện đã nâng lên hơn 1,040 triệu tỷ đồng, cao hơn mức Thủ tướng giao đầu năm là 1,026 triệu tỷ đồng. Phần vốn bổ sung chủ yếu dành cho xây dựng trường học tại các xã biên giới theo kết luận của Bộ Chính trị, thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia và bố trí nguồn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đến thời điểm báo cáo, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết hơn 1,007 triệu tỷ đồng cho các nhiệm vụ, dự án. Nếu không tính phần vốn cân đối địa phương giao tăng, số vốn đã phân bổ đạt khoảng 993.717 tỷ đồng, tương đương 96,8% kế hoạch Thủ tướng giao. Dù vậy, vẫn còn gần 32.945 tỷ đồng chưa được phân bổ, chủ yếu do nhiều khoản vốn mới được giao bổ sung trong tháng 6 hoặc các dự án đang hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Bức tranh giải ngân vì vậy vẫn cho thấy sự phân hóa khá rõ giữa các đơn vị. Có 7 bộ, cơ quan Trung ương và 20 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân cả nước. Trong đó, nhiều đơn vị vừa có tỷ lệ giải ngân tích cực vừa đạt quy mô vốn lớn như Bộ Quốc phòng với khoảng 26.400 tỷ đồng, Bộ Công an gần 19.800 tỷ đồng, Hà Nội khoảng 56.500 tỷ đồng, TP.HCM khoảng 35.000 tỷ đồng và Hải Phòng hơn 15.300 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, vẫn còn 26 bộ, cơ quan Trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân. Đáng chú ý, một số đơn vị có tỷ lệ giải ngân dưới 1%, thậm chí chưa phát sinh giải ngân như Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Kiểm toán Nhà nước. Điều này cho thấy khoảng cách về tiến độ giữa các cơ quan vẫn còn khá lớn dù năm ngân sách đã đi qua gần một nửa chặng đường.

Theo Bộ Tài chính, phần vốn chưa phân bổ không hoàn toàn phản ánh sự chậm trễ trong triển khai. Một phần đáng kể đến từ 8.900 tỷ đồng vốn dành cho các Chương trình mục tiêu quốc gia vừa được giao bổ sung đầu tháng 6, cùng với 22.203,8 tỷ đồng để xây dựng trường học tại các xã biên giới và 210,2 tỷ đồng cho lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Các khoản vốn này cần thêm thời gian hoàn tất thủ tục đầu tư trước khi có thể phân bổ và giải ngân.

Việc giải ngân tăng tốc trong tuần cuối tháng 6 cho thấy các giải pháp thúc đẩy đầu tư công đang bắt đầu phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, với tỷ lệ thực hiện mới đạt chưa đến một phần ba kế hoạch năm và vẫn còn nhiều bộ, ngành, địa phương giải ngân rất thấp, áp lực đối với nửa cuối năm vẫn không nhỏ. Nếu các thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và phân bổ phần vốn còn lại được xử lý đồng bộ, tiến độ giải ngân nhiều khả năng sẽ cải thiện rõ hơn trong quý III. Ngược lại, nếu tình trạng chậm triển khai kéo dài ở nhóm đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp, mục tiêu đưa đầu tư công trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế sẽ tiếp tục chịu sức ép.