245.000 tỷ đồng đã giải ngân, nhưng dòng vốn đầu tư công chưa chảy đều

Đầu tư công đang tăng tốc nhưng chưa thực sự đồng đều. Sau hơn 5 tháng triển khai, cả nước đã giải ngân hơn 245.000 tỷ đồng vốn ngân sách nhà nước, tương đương 24,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Tuy nhiên, phía sau con số này vẫn là bức tranh phân hóa rõ nét khi hàng chục bộ, ngành và địa phương có tiến độ thấp hơn mức bình quân chung.

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, tổng kế hoạch đầu tư công năm 2026 hiện đạt gần 1,027 triệu tỷ đồng. Trong đó, kế hoạch Thủ tướng giao chiếm hơn 1,013 triệu tỷ đồng, phần còn lại là nguồn vốn do các địa phương chủ động bố trí bổ sung từ ngân sách địa phương.

Tính đến ngày 11/6, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết khoảng 1 triệu tỷ đồng cho các chương trình, dự án. Nếu loại trừ phần vốn địa phương giao tăng thêm, tỷ lệ phân bổ đạt 97,8% kế hoạch Thủ tướng giao. Điều này cho thấy nút thắt lớn nhất hiện nay không còn nằm ở khâu giao vốn mà đang chuyển sang năng lực triển khai và hấp thụ vốn của từng đơn vị.

Dù vậy, vẫn còn hơn 22.700 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết tại 13 bộ, cơ quan trung ương và 12 địa phương. Theo Bộ Tài chính, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc một số dự án chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư, chưa đáp ứng điều kiện bố trí vốn hoặc đang đề xuất điều chỉnh kế hoạch để chuyển vốn sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn.

Ở góc độ thực thi, tiến độ giải ngân đã có những tín hiệu tích cực nhưng chưa thực sự bền vững. Trong tuần từ ngày 5-11/6, cả nước giải ngân gần 17.900 tỷ đồng. Tuy nhiên, con số này chỉ bằng khoảng 62% so với lượng vốn được giải ngân trong tuần trước đó, cho thấy nhịp độ giải ngân vẫn chưa duy trì được sự ổn định cần thiết.

Một điểm đáng chú ý là sự phân hóa ngày càng rõ giữa các đơn vị. Đến giữa tháng 6, chỉ có 7 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương đạt hoặc vượt mức giải ngân bình quân của cả nước. Trong nhóm này có những đơn vị quy mô lớn như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Công Thương cùng các địa phương trọng điểm như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đồng Nai, Nghệ An và Tây Ninh.

Ngược lại, 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương vẫn đang giải ngân dưới mức bình quân chung. Đáng chú ý hơn, một số đơn vị gần như chưa tạo được chuyển biến khi tỷ lệ giải ngân dưới 1%, thậm chí chưa giải ngân vốn đầu tư công. Danh sách này bao gồm Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Đài Truyền hình Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và Bộ Dân tộc và Tôn giáo.

Sự chênh lệch này cho thấy cùng một cơ chế điều hành, cùng một nguồn lực ngân sách nhưng tốc độ hấp thụ vốn giữa các đơn vị vẫn rất khác nhau. Đây cũng là lý do đầu tư công nhiều năm qua luôn đối mặt với bài toán "vốn chờ dự án" thay vì "dự án chờ vốn".

Một yếu tố kỹ thuật khác cũng ảnh hưởng tới tỷ lệ giải ngân năm nay là chủ trương dành lại 5% vốn đầu tư công từ ngân sách địa phương, tương đương khoảng 32.500 tỷ đồng, để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Theo Bộ Tài chính, nếu loại trừ phần vốn này, tỷ lệ giải ngân thực tế của cả nước đến ngày 11/6 sẽ đạt khoảng 25% kế hoạch được giao.

Trong bối cảnh Chính phủ tiếp tục xác định đầu tư công là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của năm 2026, tốc độ giải ngân trong nửa cuối năm sẽ có ý nghĩa đặc biệt. Không chỉ quyết định hiệu quả sử dụng hơn 1 triệu tỷ đồng vốn ngân sách, tiến độ triển khai các dự án hạ tầng còn tác động trực tiếp tới tăng trưởng kinh tế, việc làm và khả năng thu hút đầu tư tư nhân.

Con số 245.000 tỷ đồng đã cho thấy dòng vốn đầu tư công đang được khơi thông. Tuy nhiên, bài toán lớn hơn không nằm ở lượng vốn đã giải ngân, mà ở việc dòng tiền này có thể chảy nhanh và đồng đều tới các công trình, dự án trọng điểm trong những tháng còn lại của năm hay không.