Giải ngân đầu tư công mới đạt hơn 14%, áp lực tăng tốc dồn vào cuối năm

Theo Bộ Tài chính, Thủ tướng Chính phủ đã giao chi tiết khoảng 1 triệu tỷ đồng kế hoạch vốn năm 2026 cho các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương triển khai. Đến hết tháng 4/2026, các đơn vị đã phân bổ chi tiết hơn 980.000 tỷ đồng cho các nhiệm vụ, dự án, tương đương 96,44% kế hoạch được giao. Tuy nhiên, hiện vẫn còn hơn 46.200 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, thuộc 4 bộ, cơ quan Trung ương và 7 địa phương.

Về tiến độ giải ngân, lũy kế từ đầu năm đến ngày 30/4 đạt hơn 144.280 tỷ đồng, tương đương hơn 14% kế hoạch Thủ tướng giao. Với quy mô vốn năm nay ở mức lớn nhất từ trước đến nay, áp lực giải ngân trong các tháng còn lại được đánh giá là rất lớn.

Theo Bộ Tài chính, công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn lớn tại nhiều dự án do vướng mắc trong xác định nguồn gốc đất, đơn giá và phương án đền bù. Bên cạnh đó, giá vật liệu xây dựng tăng cao và thiếu hụt nguồn cung cũng khiến nhiều dự án phải điều chỉnh chi phí và hợp đồng thi công.

Ở khâu chuẩn bị đầu tư, một số địa phương vẫn lập kế hoạch chưa sát với nhu cầu và khả năng thực hiện thực tế. Chất lượng chuẩn bị dự án còn hạn chế dẫn đến phải điều chỉnh, kéo dài tiến độ hoặc hoàn trả vốn.

Ngoài ra, năng lực tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn yếu, thiếu chủ động trong xử lý vướng mắc. Tại cấp cơ sở, đặc biệt ở một số xã, phường, tình trạng thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công và phải kiêm nhiệm nhiều công việc cũng ảnh hưởng tới tiến độ triển khai.

Trước tình hình này, Bộ Tài chính yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương hoàn tất phân bổ chi tiết toàn bộ kế hoạch vốn năm 2026 trước ngày 10/5. Những đơn vị chậm tiến độ phải báo cáo rõ nguyên nhân và trách nhiệm gửi Bộ Tài chính trước ngày 15/5 để tổng hợp, xử lý theo quy định. Bộ Tài chính cũng đề nghị siết chặt kỷ luật đầu tư công, xử lý nghiêm các chủ đầu tư, ban quản lý dự án hoặc cá nhân gây khó khăn, cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong triển khai dự án.

Cuối tháng 4, tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung của cả nước. Trong đó, có 16 bộ, cơ quan giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân, nhiều đơn vị Trung ương ghi nhận tỷ lệ giải ngân bằng 0%. Thủ tướng yêu cầu giữ nghiêm kỷ luật đầu tư công, đồng thời nhấn mạnh mọi quyết định đầu tư và phân bổ vốn phải được hạch toán và đánh giá hiệu quả rõ ràng.