NHNN sửa Nghị định quản lý dự trữ ngoại hối: Thêm quyền chọn, tăng tính linh hoạt

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa đưa ra lấy ý kiến dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 50/2014/NĐ-CP về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước. Trong bối cảnh quy mô dự trữ ngoại hối hiện đạt gần 87,6 tỷ USD tính đến ngày 18/6/2026, nhiều đề xuất mới cho thấy nhà điều hành đang hướng tới việc nâng cao tính chủ động trong can thiệp thị trường và đa dạng hóa công cụ điều hành.

Theo NHNN, Nghị định 50 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động quản lý dự trữ ngoại hối trong hơn 10 năm qua. Nhờ đó, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước đã tăng mạnh từ 34,3 tỷ USD cuối năm 2014 lên mức kỷ lục hơn 111,8 tỷ USD vào tháng 1/2022.

Tuy nhiên, sau giai đoạn đạt đỉnh, dự trữ ngoại hối đã chịu áp lực trước những biến động lớn của kinh tế toàn cầu. Cuối năm 2022, quy mô dự trữ giảm xuống 86,7 tỷ USD và đến ngày 18/6/2026 ở mức gần 87,6 tỷ USD. Dù thấp hơn đỉnh lịch sử, đây vẫn là bộ đệm quan trọng giúp NHNN ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ kinh tế vĩ mô trong các giai đoạn biến động.

Bối cảnh hiện nay đã khác đáng kể so với thời điểm Nghị định 50 được ban hành năm 2014. Từ đầu năm 2022 đến cuối năm 2024, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì chu kỳ lãi suất cao kéo dài. Cùng với đó là những tác động từ xung đột địa chính trị, biến động giá năng lượng, đứt gãy chuỗi cung ứng và các chính sách thương mại khó lường của Mỹ.

Đó cũng là lý do NHNN đề xuất hàng loạt thay đổi trong dự thảo lần này. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc bổ sung công cụ quyền chọn ngoại tệ vào các hình thức can thiệp thị trường.

Hiện nay, các biện pháp can thiệp chủ yếu tập trung vào mua bán ngoại tệ giao ngay hoặc các nghiệp vụ truyền thống. Nếu được bổ sung, quyền chọn ngoại tệ sẽ giúp NHNN có thêm công cụ để xử lý biến động tỷ giá trong các giai đoạn thị trường chịu áp lực lớn mà không nhất thiết phải sử dụng trực tiếp lượng ngoại tệ dự trữ.

Đề xuất này phản ánh xu hướng đa dạng hóa công cụ điều hành theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế. Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp, việc chỉ dựa vào các công cụ truyền thống có thể làm giảm tính linh hoạt của chính sách.

Một thay đổi đáng chú ý khác là việc sửa đổi quy định liên quan đến cơ chế can thiệp thị trường. Theo dự thảo, Thống đốc NHNN sẽ quyết định phương án can thiệp dựa trên mục tiêu chính sách tiền tệ, diễn biến thị trường ngoại tệ, thị trường vàng và thanh khoản đồng Việt Nam tại từng thời điểm.

Ban soạn thảo đề xuất bỏ quy định phải xây dựng cơ chế can thiệp thị trường trước cho từng giai đoạn. Theo NHNN, thị trường tài chính hiện biến động nhanh hơn rất nhiều so với trước đây. Nếu các kịch bản can thiệp được xây dựng sẵn và cố định, cơ quan điều hành có thể gặp khó khăn khi xuất hiện các cú sốc bất ngờ.

Nói cách khác, NHNN muốn chuyển từ cách tiếp cận mang tính "định sẵn" sang cơ chế điều hành linh hoạt hơn. Điều này có thể giúp rút ngắn thời gian phản ứng khi thị trường ngoại hối hoặc thị trường vàng xuất hiện biến động mạnh.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất bổ sung quy định về giao dịch ngoại tệ giữa dự trữ ngoại hối chính thức với các tổ chức tín dụng gặp tình trạng rút tiền hàng loạt. Đây được xem là cơ sở pháp lý để NHNN có thể hỗ trợ thanh khoản trong những tình huống đặc biệt, góp phần hạn chế rủi ro lan truyền trong hệ thống tài chính.

Một nội dung khác liên quan đến vàng cũng thu hút sự chú ý. NHNN đề xuất loại trừ thu nhập và chi phí phát sinh từ hoạt động đầu tư vàng khi tính toán hiệu quả đầu tư dự trữ ngoại hối nhà nước.

Theo ban soạn thảo, vàng được các ngân hàng trung ương nắm giữ chủ yếu với vai trò tài sản dự phòng và bảo đảm giá trị đồng nội tệ, thay vì mục tiêu sinh lời như các khoản đầu tư tài chính thông thường. Vì vậy, việc đánh giá hiệu quả đầu tư dự trữ ngoại hối cần phản ánh đúng bản chất của loại tài sản này.

Nhìn tổng thể, dự thảo sửa đổi Nghị định 50 không đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật. Những thay đổi được đề xuất cho thấy NHNN đang từng bước nâng cấp khuôn khổ quản lý dự trữ ngoại hối theo hướng linh hoạt hơn, chủ động hơn và phù hợp hơn với môi trường tài chính toàn cầu nhiều biến động.

Trong bối cảnh dự trữ ngoại hối vẫn duy trì ở mức gần 88 tỷ USD và áp lực tỷ giá chưa hoàn toàn biến mất, việc mở rộng bộ công cụ điều hành có thể trở thành một trong những bước chuẩn bị quan trọng cho giai đoạn điều hành chính sách tiền tệ tiếp theo.