TP HCM duyệt 5 khu TOD quanh metro số 2, tổng diện tích gần 940 ha

UBND TP.HCM vừa phê duyệt ranh giới lập quy hoạch 5 khu vực TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) dọc tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương, với tổng diện tích gần 940 ha. Đây là một trong những bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 98 và tạo nguồn lực mới cho phát triển đô thị trong những năm tới.

Tuyến metro số 2 có tổng chiều dài gần 11,3 km, kết nối khu vực trung tâm với cửa ngõ Tây Bắc thành phố. Dự án gồm 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và 1 depot, được khởi công từ tháng 1/2026 và dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Điểm đáng chú ý là TP.HCM không chỉ xây dựng tuyến metro. Thành phố đang đồng thời quy hoạch lại các khu vực xung quanh nhà ga nhằm hình thành những cực tăng trưởng mới dựa trên mô hình TOD - mô hình đã được nhiều đô thị lớn trên thế giới áp dụng để gia tăng giá trị đất đai, mật độ dân cư và hiệu quả sử dụng hạ tầng giao thông công cộng.

Trong 5 khu vực được quy hoạch lần này, khu vực lớn nhất nằm quanh ga và depot Tham Lương với quy mô khoảng 293 ha. Kế đến là cụm ga Dân Chủ - Hòa Hưng - Lê Thị Riêng - Phạm Văn Hai - Bảy Hiền rộng khoảng 265 ha. Khu vực trung tâm quanh ga Bến Thành và Tao Đàn có diện tích khoảng 188 ha.

Hai khu vực còn lại gồm cụm ga Bà Quẹo - Phạm Văn Bạch - Tây Thạnh rộng khoảng 149 ha và khu vực ga Nguyễn Hồng Đào rộng khoảng 44 ha. Tổng diện tích gần 940 ha cho thấy quy mô phát triển TOD lần này lớn hơn đáng kể so với nhiều dự án chỉnh trang đô thị trước đây của thành phố.

Theo UBND TP.HCM, các khu vực được lựa chọn đều đáp ứng tiêu chí dễ triển khai, có khả năng giải phóng mặt bằng thuận lợi và tạo giá trị kinh tế cao sau khi phát triển. Đây là yếu tố quan trọng bởi mô hình TOD không chỉ nhằm tăng lượng hành khách cho metro mà còn tạo nguồn thu ngân sách từ đấu giá đất và phát triển các dự án đô thị mới.

Việc phát triển TOD cũng được xem là lời giải cho bài toán tài chính của hạ tầng đường sắt đô thị. Thay vì chỉ dựa vào nguồn thu vận tải, giá trị gia tăng từ đất đai quanh các nhà ga có thể trở thành nguồn lực quan trọng để bù đắp chi phí đầu tư và vận hành hệ thống metro trong tương lai.

Theo kế hoạch triển khai Nghị quyết 98, TP.HCM dự kiến phát triển tổng cộng 11 khu đô thị nén theo mô hình TOD dọc metro số 1, metro số 2 và tuyến Vành đai 3. Giai đoạn 2024-2025, thành phố thí điểm 9 vị trí với nhiều khu đất quy mô lớn như Trường Thọ hơn 160 ha, Nông trường Dừa 152,6 ha, khu Tân Hiệp 198,4 ha hay Xuân Thới Thượng gần 390 ha.

Trong giai đoạn 2026-2028, thành phố sẽ tiếp tục mở rộng mô hình này với các khu TOD mới như khu vực Tân Hiệp rộng hơn 290 ha và khu vực ga Tân Kiên khoảng 314 ha trên tuyến metro số 3 nối dài và tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ.

Đằng sau các con số diện tích là một sự thay đổi trong tư duy phát triển đô thị. Nếu trước đây giao thông thường chạy theo các khu dân cư đã hình thành, mô hình TOD hướng tới việc tổ chức lại không gian đô thị quanh các tuyến vận tải công cộng khối lượng lớn.

Với tuyến metro số 2, việc quy hoạch gần 940 ha TOD cho thấy TP.HCM không chỉ xây dựng một tuyến đường sắt đô thị mới. Thành phố đang đặt nền móng cho những trung tâm dân cư, thương mại và dịch vụ mới dọc hành lang giao thông công cộng, qua đó tạo thêm động lực tăng trưởng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.