Mỹ đổi cách tính thuế thép, nhôm: Thuế giảm nhưng chi phí có thể tăng

Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xem xét điều chỉnh cách tính thuế đối với thép và nhôm nhập khẩu, với một sắc lệnh có thể sớm được ban hành. Điểm thay đổi cốt lõi là chuyển từ đánh thuế theo phần giá trị kim loại sang áp thuế 25% trên toàn bộ giá trị sản phẩm hoàn chỉnh.

So với cơ chế hiện hành, đây là một bước điều chỉnh đáng chú ý. Trước đó, mức thuế 50% chỉ áp dụng đối với phần giá trị thép hoặc nhôm cấu thành trong sản phẩm. Việc chuyển sang đánh thuế trên toàn bộ giá trị giúp đơn giản hóa cách tính, nhưng đồng thời mở rộng cơ sở chịu thuế.

Hệ quả là dù mức thuế danh nghĩa giảm từ 50% xuống 25%, tổng chi phí thuế đối với nhiều mặt hàng có thể tăng lên. Nguyên nhân nằm ở việc thuế không còn tính riêng phần kim loại mà áp lên toàn bộ giá trị sản phẩm, khiến số tiền phải nộp tăng đáng kể, đặc biệt với các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Tác động sẽ rõ nét hơn với các mặt hàng phức tạp như linh kiện, thiết bị hoặc hàng tiêu dùng – nơi thép và nhôm chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ. Trong khi đó, với các sản phẩm gần như hoàn toàn làm từ kim loại, mức thuế 50% hiện hành vẫn được giữ nguyên, cho thấy yếu tố phân loại sản phẩm sẽ trở thành biến số then chốt.

Theo ông Kush Desai, người phát ngôn Nhà Trắng, chính sách này nằm trong chiến lược “linh hoạt, đa chiều” nhằm đưa hoạt động sản xuất quan trọng quay trở lại Mỹ. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý các thông tin hiện tại vẫn mang tính dự thảo và chưa được công bố chính thức.

Ở góc độ tài khóa, việc mở rộng cơ sở tính thuế có thể giúp Mỹ gia tăng nguồn thu ngân sách. Thuế thép và nhôm hiện được áp dụng theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, trong bối cảnh một số nguồn thu thuế quan khác suy giảm sau các phán quyết pháp lý gần đây.

Bên cạnh yếu tố ngân sách, mục tiêu đơn giản hóa tuân thủ cũng được nhấn mạnh. Trước đây, nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc xác định chính xác hàm lượng thép và nhôm trong các sản phẩm phức tạp. Việc áp dụng một mức thuế thống nhất trên toàn bộ giá trị sản phẩm được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể chi phí hành chính.

Tuy vậy, chính sách này cũng làm dấy lên lo ngại về chi phí nhập khẩu gia tăng đối với doanh nghiệp nước ngoài. Ông Jon Toomey, Chủ tịch Liên minh vì một nước Mỹ thịnh vượng, cho rằng thay đổi này sẽ giúp tăng hiệu quả bảo hộ, hỗ trợ sản xuất nội địa và người lao động Mỹ.

Nhìn rộng hơn, đây là bước tiếp theo trong quá trình siết chặt chính sách thuế kim loại kể từ năm 2018, khi Mỹ bắt đầu áp thuế 25% với thép và 10% với nhôm nhập khẩu. Các điều chỉnh sau đó liên tục mở rộng phạm vi và nâng mức thuế, phản ánh xu hướng bảo hộ thương mại ngày càng rõ nét.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn chưa ổn định, việc thay đổi cách tính thuế lần này có thể tạo ra những tác động lan tỏa. Dù giúp đơn giản hóa thủ tục và tăng thu ngân sách, chính sách mới đồng thời đặt doanh nghiệp trước bài toán chi phí phức tạp hơn, đặc biệt với các sản phẩm có cấu trúc giá trị đa lớp.