Lạm phát Mỹ vượt 4% lần đầu sau 3 năm, cược Fed tăng lãi suất nóng trở lại

Lạm phát tại Mỹ bất ngờ tăng tốc trong tháng 5, đánh dấu lần đầu tiên sau ba năm chỉ số giá tiêu dùng (CPI) vượt ngưỡng 4%. Diễn biến này không chỉ phản ánh tác động từ đà leo thang của giá năng lượng mà còn làm gia tăng những tranh luận về hướng đi chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong những tháng cuối năm.

Theo số liệu vừa được Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố, CPI toàn phần tăng 0,5% trong tháng 5, đưa lạm phát so với cùng kỳ năm trước lên 4,2%, mức cao nhất kể từ tháng 4/2023. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ năm 2023 lạm phát của nền kinh tế lớn nhất thế giới quay trở lại vùng trên 4%.

Động lực chính đứng sau đợt tăng tốc này đến từ nhóm năng lượng. Giá năng lượng tăng 3,9% chỉ trong một tháng, kéo mức tăng trong 12 tháng lên tới 23,5%. Đà leo thang của giá dầu và các sản phẩm liên quan đã nhanh chóng lan tỏa sang nhiều nhóm chi tiêu thiết yếu khác của hộ gia đình Mỹ. Giá xăng dầu, thực phẩm, điện sinh hoạt và chi phí chăm sóc y tế đều ghi nhận mức tăng vượt 3%, tạo áp lực đáng kể lên sức mua của người tiêu dùng.

Tuy nhiên, bên dưới bức tranh lạm phát toàn phần tăng nóng vẫn xuất hiện một số tín hiệu cho thấy áp lực giá cả chưa lan rộng trên toàn bộ nền kinh tế. Chỉ số CPI lõi, thước đo loại trừ hai nhóm biến động mạnh là thực phẩm và năng lượng, chỉ tăng 0,2% trong tháng 5, thấp hơn mức dự báo 0,3% của thị trường và giảm đáng kể so với mức tăng 0,4% của tháng trước. So với cùng kỳ năm ngoái, lạm phát lõi hiện ở mức 2,9%.

Diễn biến này cho thấy phần lớn áp lực lạm phát hiện nay vẫn tập trung ở khu vực năng lượng thay vì xuất phát từ nhu cầu tiêu dùng quá nóng hoặc sự gia tăng đồng loạt của giá hàng hóa cốt lõi. Chi phí nhà ở, một trong những cấu phần có ảnh hưởng lớn tới CPI, cũng chỉ tăng 0,3% trong tháng, qua đó phần nào hạn chế mức độ lan tỏa của cú sốc giá năng lượng tới nền kinh tế.

Dù vậy, báo cáo lạm phát lần này xuất hiện trong bối cảnh thị trường đang đặc biệt nhạy cảm với các rủi ro địa chính trị tại Trung Đông. Những căng thẳng giữa Mỹ và Iran đã làm gia tăng lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu, qua đó đẩy giá dầu duy trì ở vùng cao. Nếu xu hướng này kéo dài, áp lực lạm phát có thể tiếp tục hiện diện trong các tháng tới, buộc Fed phải cân nhắc lại lộ trình chính sách tiền tệ vốn được kỳ vọng sẽ theo hướng nới lỏng hơn.

Phản ứng của thị trường tài chính cho thấy tâm lý thận trọng đang gia tăng. Ngay sau khi dữ liệu CPI được công bố, hợp đồng tương lai các chỉ số chứng khoán Mỹ đồng loạt giảm điểm khi nhà đầu tư đánh giá lại triển vọng lãi suất. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ gần như đi ngang do dòng tiền phòng thủ tiếp tục tìm đến các tài sản an toàn.

Hiện tại, kịch bản được thị trường đặt cược nhiều nhất vẫn là Fed giữ nguyên lãi suất trong phần lớn thời gian còn lại của năm 2026. Tuy nhiên, xác suất xuất hiện một đợt tăng lãi suất vào cuối năm đang có dấu hiệu nhích lên sau báo cáo lạm phát mới nhất. Nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang và kéo lạm phát toàn phần duy trì trên vùng mục tiêu trong nhiều tháng liên tiếp, áp lực hành động đối với Fed có thể gia tăng đáng kể.

Ở chiều ngược lại, một số nhà hoạch định chính sách vẫn cho rằng các yếu tố giảm phát mang tính cấu trúc đang hình thành trong nền kinh tế Mỹ. Chủ tịch Fed Kevin Warsh gần đây nhận định năng suất lao động được thúc đẩy bởi trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra tác động giảm phát trong dài hạn, qua đó giúp bù đắp một phần áp lực giá cả từ các cú sốc ngắn hạn.

Vì vậy, dù lạm phát đã quay trở lại mức cao nhất trong ba năm, triển vọng chính sách tiền tệ của Mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến của giá năng lượng trong những tháng tới. Nếu áp lực giá chủ yếu đến từ các cú sốc nguồn cung và không lan rộng sang lạm phát lõi, Fed có thể tiếp tục duy trì quan điểm chờ đợi. Ngược lại, trong trường hợp giá dầu tiếp tục tăng mạnh và kéo theo sự gia tăng đồng loạt của chi phí trên diện rộng, khả năng cơ quan này phải tính đến một đợt nâng lãi suất mới vào cuối năm sẽ ngày càng rõ nét hơn.