KOSPI tăng 78%, khối ngoại vẫn rút 62 tỷ USD: Mặt trái của cơn sốt AI
Dù chứng khoán Hàn Quốc tiếp tục nằm trong nhóm thị trường tăng mạnh nhất thế giới nhờ làn sóng AI, nhà đầu tư nước ngoài lại đang bán ròng với quy mô kỷ lục. Đằng sau nghịch lý này không chỉ là hoạt động chốt lời sau giai đoạn tăng nóng.
Trong khi nhiều thị trường chứng khoán toàn cầu vật lộn với lãi suất cao và bất ổn địa chính trị, Hàn Quốc vẫn nổi lên như một trong những điểm sáng hiếm hoi nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Chỉ số KOSPI đã tăng tới 78% từ đầu năm, nối tiếp mức tăng 76% của năm 2025 và trở thành một trong những thị trường tăng mạnh nhất thế giới.
Thế nhưng, đằng sau những con số ấn tượng đó là một nghịch lý đáng chú ý: nhà đầu tư nước ngoài đang rút vốn khỏi chứng khoán Hàn Quốc với tốc độ chưa từng có. Diễn biến này không chỉ phản ánh hoạt động chốt lời sau giai đoạn tăng nóng mà còn làm lộ rõ mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của KOSPI vào một số ít cổ phiếu công nghệ dẫn dắt.
Theo Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (KRX), khối ngoại đã bán ròng 44.710 tỷ won, tương đương gần 30 tỷ USD, trên KOSPI trong tháng 5, mức cao nhất lịch sử. Áp lực bán không dừng lại khi bước sang tháng 6. Chỉ riêng trong phiên 8/6, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng khoảng 1.240 tỷ won, tương đương hơn 800 triệu USD.
Goldman Sachs ước tính tổng lượng vốn ngoại rút khỏi thị trường cổ phiếu Hàn Quốc từ đầu năm đến hết tháng 5 đã lên tới khoảng 62 tỷ USD. Đây là quy mô rút vốn đủ lớn để gây áp lực lên bất kỳ thị trường nào.
Tuy nhiên, điều bất ngờ là KOSPI vẫn duy trì được xu hướng tăng trong phần lớn thời gian qua nhờ lực mua mạnh từ các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức trong nước. Chính nghịch lý này đang phản ánh một thực tế quan trọng hơn: đà tăng của thị trường ngày càng phụ thuộc vào một số cổ phiếu có quy mô rất lớn.
Tâm điểm của làn sóng bán ròng là Samsung Electronics và SK Hynix, hai doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất từ cuộc đua AI toàn cầu. Chỉ riêng trong tuần từ ngày 18 đến 22/5, khối ngoại đã bán ròng hơn 10.500 tỷ won tại hai cổ phiếu này. Trong vòng 12 phiên kể từ ngày 7/5, tổng giá trị bán ròng đối với Samsung Electronics và SK Hynix lên tới hơn 38.000 tỷ won, chiếm khoảng 83% lượng bán ròng toàn thị trường.
Điều này cho thấy nhà đầu tư quốc tế không rút vốn khỏi mọi tài sản tại Hàn Quốc. Trên thực tế, một phần dòng tiền vẫn tiếp tục chảy vào các doanh nghiệp công nghệ vừa và nhỏ. Trong tháng 5, khối ngoại thậm chí mua ròng khoảng 2.800 tỷ won trên sàn KOSDAQ, mức cao nhất lịch sử.
Theo nhiều tổ chức phân tích, nguyên nhân chính của làn sóng bán ra nằm ở việc thị trường đã tăng quá mạnh trong thời gian ngắn. Samsung Electronics và SK Hynix lần lượt tăng hơn 150% và 200% từ đầu năm. Đà tăng này khiến tỷ trọng của hai doanh nghiệp trong KOSPI cũng như trong các chỉ số thị trường mới nổi toàn cầu tăng vọt. Có thời điểm, hai cổ phiếu này chiếm hơn một nửa vốn hóa toàn bộ chỉ số KOSPI.
Theo CNBC, khi tỷ trọng cổ phiếu Hàn Quốc trong danh mục tăng quá nhanh, nhiều quỹ đầu tư quốc tế buộc phải bán bớt để đưa danh mục trở về ngưỡng rủi ro cho phép. Đây là yêu cầu quản trị danh mục phổ biến tại các quỹ đầu tư lớn.
Ông Chetan Seth, chiến lược gia cổ phiếu khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Nomura, cho rằng đây chủ yếu là hoạt động chốt lời và tái cân bằng danh mục sau giai đoạn tăng nóng của thị trường hơn là sự mất niềm tin vào triển vọng của Hàn Quốc.
Quan điểm tương tự cũng được ông Nick Wilcox, Giám đốc điều hành mảng cổ phiếu tùy chọn tại Man Group, chia sẻ. Theo ông, nhiều tổ chức đầu tư còn phải tuân thủ các giới hạn sở hữu nội bộ hoặc quy định quản trị rủi ro, khiến họ buộc phải giảm tỷ trọng khi giá trị các khoản đầu tư tăng quá nhanh.
Dù vậy, diễn biến vừa qua cũng làm lộ rõ điểm yếu lớn nhất của KOSPI: mức độ tập trung ngày càng cao vào nhóm cổ phiếu công nghệ. Theo BNP Paribas, lĩnh vực công nghệ hiện đóng góp khoảng 73% tổng lợi nhuận dự phóng của các doanh nghiệp niêm yết tại Hàn Quốc. Điều đó đồng nghĩa triển vọng của toàn thị trường đang phụ thuộc rất lớn vào chu kỳ AI và nhu cầu chip bán dẫn toàn cầu.
Rủi ro này bộc lộ rõ trong phiên giao dịch ngày 8/6. Sau khi dữ liệu việc làm Mỹ mạnh hơn dự báo làm gia tăng khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì lãi suất cao lâu hơn, làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ đã xuất hiện trên nhiều thị trường.
Samsung Electronics giảm hơn 10%, trong khi SK Hynix mất gần 8%. KOSPI lao dốc hơn 8%, buộc KRX phải kích hoạt cơ chế ngắt mạch và tạm dừng giao dịch trong 20 phút. Đây là lần thứ ba trong năm 2026 và là lần thứ chín trong lịch sử thị trường Hàn Quốc cơ chế này được sử dụng.
Sau cú giảm mạnh này, KOSPI đã thấp hơn khoảng 15% so với đỉnh lịch sử thiết lập đầu tháng 6. Tuy nhiên, chỉ số vẫn tăng khoảng 78% từ đầu năm, cho thấy phần lớn thành quả của cơn sốt AI vẫn được duy trì.
Một rủi ro khác cũng đang hình thành là sự gia tăng nhanh của đòn bẩy tài chính trong nước. Dư nợ cho vay ký quỹ tại Hàn Quốc đã tăng khoảng 33% từ đầu năm, lên hơn 36.000 tỷ won vào cuối tháng 5. Tài sản trong các ETF đòn bẩy cũng tăng mạnh khi nhà đầu tư cá nhân đẩy mạnh đặt cược vào đà tăng của nhóm cổ phiếu AI.
Trong ngắn hạn, dòng tiền nội địa đang đóng vai trò bệ đỡ quan trọng cho thị trường. Nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc đã mua ròng khoảng 70 tỷ USD cổ phiếu trong thời gian qua, hấp thụ phần lớn lượng bán ra từ khối ngoại. Tuy nhiên, nếu thị trường tiếp tục điều chỉnh mạnh, đòn bẩy cao có thể khiến áp lực bán giải chấp xuất hiện và làm gia tăng biến động.
Làn sóng rút vốn của khối ngoại cũng đang gây sức ép lên đồng won. Sau khi bán cổ phiếu, các nhà đầu tư quốc tế chuyển đổi sang USD để đưa vốn ra nước ngoài, qua đó làm gia tăng áp lực mất giá đối với nội tệ Hàn Quốc. Đầu tháng 6, đồng won đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2009, buộc Chính phủ và Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc phải phát tín hiệu sẵn sàng can thiệp nếu biến động trở nên quá mức.
Dù vậy, phần lớn tổ chức quốc tế vẫn chưa thay đổi quan điểm tích cực về triển vọng dài hạn của thị trường Hàn Quốc. Goldman Sachs vừa nâng dự báo KOSPI trong 12 tháng tới lên 12.000 điểm, tương đương mức tăng khoảng 37% so với hiện nay.
Điều đó cho thấy đợt bán ròng kỷ lục hiện nay có thể phản ánh hoạt động chốt lời và tái cơ cấu danh mục nhiều hơn là sự tháo chạy khỏi câu chuyện AI của Hàn Quốc. Nhưng đồng thời, nó cũng gửi đi một thông điệp quan trọng: khi một thị trường phụ thuộc quá nhiều vào số ít cổ phiếu dẫn dắt, đà tăng có thể rất mạnh, song mức độ mong manh cũng sẽ lớn hơn. Và đó chính là phép thử mà KOSPI đang phải đối mặt sau cơn sốt AI.
Vương Anh
