Houthi tấn công hai tàu chở dầu Saudi Arabia, giá dầu bật tăng mạnh

Giá dầu thế giới tăng vọt trong phiên giao dịch ngày 23/7 sau khi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tuyên bố tấn công hai tàu chở dầu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ. Diễn biến mới làm gia tăng lo ngại xung đột Trung Đông đang mở rộng sang thêm một tuyến hàng hải chiến lược, đe dọa nguồn cung dầu toàn cầu.

Dầu Brent có thời điểm vượt 95 USD/thùng trong phiên giao dịch ngoài giờ, mức cao nhất gần 6 tuần, trong khi dầu thô WTI tăng gần 2%, tiến sát 88 USD/thùng trước khi thu hẹp bớt đà tăng. Tính từ đầu tháng, giá Brent đã tăng gần 30%, phản ánh mức độ nhạy cảm ngày càng lớn của thị trường trước các rủi ro địa chính trị.

Theo Houthi, hai tàu chở dầu Encelia và Layla bị tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái do bị cho là vi phạm lệnh phong tỏa. Chỉ vài phút trước tuyên bố này, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết một con tàu ngoài khơi phía tây nam Al Shuqaiq, trên Biển Đỏ của Saudi Arabia, đã trúng đầu đạn và bốc cháy, dù chưa công bố danh tính.

Đây là lần đầu tiên các tàu chở dầu trên Biển Đỏ trở thành mục tiêu tấn công kể từ khi xung đột Trung Đông leo thang, mở thêm một mặt trận mới bên cạnh Eo biển Hormuz. Trong những ngày gần đây, Iran liên tiếp tấn công nhiều tàu thuyền hoạt động quanh Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.

Không chỉ Hormuz, Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb cũng là mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng năng lượng khi kết nối Vùng Vịnh với kênh đào Suez và thị trường châu Âu. Đối với Saudi Arabia, đây còn là tuyến xuất khẩu thay thế giúp nước này đưa hàng triệu thùng dầu mỗi ngày ra thị trường quốc tế mà không phải đi qua Hormuz. Việc Houthi tuyên bố phong tỏa tuyến vận tải này khiến giới giao dịch đánh giá rủi ro gián đoạn nguồn cung đã tăng thêm một nấc.

Ông Daniel Hynes, chuyên gia chiến lược hàng hóa cấp cao của ANZ Group Holdings, nhận định cuộc tấn công trên Biển Đỏ là "một bước leo thang nghiêm trọng" của xung đột khu vực. Theo ông, nếu tuyến vận tải này bị gián đoạn, tình trạng thiếu hụt nguồn cung trên thị trường dầu mỏ sẽ càng trở nên nghiêm trọng.

Đồng quan điểm, ông Bob McNally, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Rapidan Energy Group, cho rằng giá dầu có thể tăng mạnh hơn nữa nếu xung đột quanh Hormuz tiếp tục lan rộng sang Biển Đỏ. Trong bối cảnh Brent đã tăng gần 30% chỉ trong tháng này, nhiều nhà phân tích bắt đầu dự báo giá dầu có thể quay trở lại mốc 100 USD/thùng vào cuối năm nếu các hành động quân sự tiếp diễn.

Căng thẳng cũng chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt. Quân đội Mỹ đã bước sang ngày không kích thứ 12 liên tiếp nhằm vào Iran, trong khi Tehran tiếp tục đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào Kuwait. Cả Washington và Tehran đều hạ thấp triển vọng đàm phán hòa bình. Tổng thống Donald Trump tiếp tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn, đe dọa tấn công các cây cầu, nhà máy điện và núi Pickaxe – nơi được cho là có liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.

Đà tăng của giá dầu nhanh chóng lan sang các thị trường tài chính. Hợp đồng tương lai các chỉ số chứng khoán Mỹ đồng loạt giảm trước giờ mở cửa, trong khi chứng khoán châu Á diễn biến trái chiều khi nhà đầu tư đánh giá tác động của giá năng lượng tăng đối với tăng trưởng kinh tế. Cùng lúc, thị trường cũng chờ kết quả kinh doanh của loạt doanh nghiệp công nghệ lớn như Alphabet, Tesla, Intel, Microsoft và Meta để đánh giá triển vọng tăng trưởng của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Theo giới phân tích, rủi ro lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở giá dầu tăng, mà còn ở tác động lan tỏa tới lạm phát. Giá năng lượng cao hơn sẽ kéo theo chi phí vận tải, logistics và sản xuất tăng, có thể buộc các ngân hàng trung ương, trong đó có Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), duy trì lãi suất ở mức cao lâu hơn. Điều đó đồng nghĩa áp lực đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong nửa cuối năm có thể tiếp tục gia tăng.

Trong bối cảnh xung đột liên tục mở rộng từ Hormuz sang Biển Đỏ và các tuyến vận tải trọng yếu khác, thị trường dầu mỏ đang ngày càng chịu tác động bởi yếu tố địa chính trị hơn là cung - cầu truyền thống. Chỉ cần thêm một cuộc tấn công hoặc nguy cơ gián đoạn mới tại các hành lang xuất khẩu dầu chiến lược, giá năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục bước vào một chu kỳ biến động mạnh.