Goldman Sachs nâng kịch bản giá dầu lên 110 USD khi Trung Đông nóng lên

Giá dầu chưa tăng theo những kịch bản cực đoan nhất, nhưng các tổ chức tài chính lớn đã bắt đầu nâng mức cảnh báo. Goldman Sachs cho rằng dầu Brent có thể vượt 110 USD/thùng nếu xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh tiếp tục suy giảm, trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran bước vào giai đoạn được nhiều chuyên gia đánh giá là nguy hiểm nhất kể từ khi bùng phát.

Goldman Sachs vừa nâng kịch bản giá dầu Brent lên trên 110 USD/thùng nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm suy giảm xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh. Đây là một trong những dự báo đáng chú ý nhất kể từ khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, cho thấy giới tài chính đã bắt đầu tính đến khả năng bất ổn địa chính trị không còn là cú sốc ngắn hạn mà có thể kéo dài đủ lâu để ảnh hưởng đến cán cân cung - cầu dầu mỏ toàn cầu.

Điều khiến các tổ chức tài chính thay đổi góc nhìn không chỉ là các cuộc không kích hay tuyên bố cứng rắn từ Washington và Tehran, mà là việc xung đột đang bước sang một giai đoạn mới. Theo CNN, chỉ trong chưa đầy một tuần, căng thẳng Mỹ - Iran đã chuyển từ các đòn đáp trả có giới hạn sang trạng thái có nguy cơ vượt khỏi tầm kiểm soát. Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông, điều thêm máy bay chiến đấu và các phương tiện hỗ trợ, trong khi Iran tiếp tục các đòn đáp trả nhưng vẫn để ngỏ khả năng đối thoại thông qua các kênh ngoại giao.

Ông Ian Bremmer, nhà sáng lập Eurasia Group, nhận định những ngày tới có thể là giai đoạn nguy hiểm nhất kể từ khi xung đột bùng phát. Trong khi đó, ông Danny Citrinowicz, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS), cho rằng những giới hạn mà Washington và Tehran từng cố duy trì đang dần biến mất, làm gia tăng nguy cơ khu vực rơi vào vòng xoáy trả đũa ngoài ý muốn. Theo ông, nếu xu hướng này tiếp diễn, rủi ro sẽ không chỉ dừng ở các hoạt động quân sự mà còn lan sang hệ thống hạ tầng năng lượng chiến lược của khu vực.

Trọng tâm của mọi kịch bản vẫn là eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu và là cửa ngõ xuất khẩu của Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, UAE cùng Iran. Chỉ cần dòng chảy dầu qua khu vực này bị gián đoạn trong thời gian đủ dài, thị trường sẽ phải định giá lại rủi ro nguồn cung, bất kể sản lượng của các quốc gia khác có tăng lên hay không.

Diễn biến giá dầu trong những ngày qua phần nào phản ánh sự thay đổi đó. Sau khi Mỹ mở rộng các hoạt động quân sự nhằm vào Iran, giá dầu Brent có phiên tăng gần 9,6%, lên 83,30 USD/thùng, ghi nhận mức tăng trong ngày mạnh nhất nhiều tháng. Đến ngày 17/7, Brent tiếp tục lên 88,10 USD/thùng, mức cao nhất hơn một tháng; trong phiên 20/7, có thời điểm vượt 90 USD/thùng trước khi hạ nhiệt khi thị trường kỳ vọng các nỗ lực ngoại giao vẫn còn cơ hội phát huy tác dụng.

Tuy nhiên, một nghịch lý đang xuất hiện trên thị trường dầu mỏ. Dù xung đột đã kéo dài khoảng 5 tháng, giá dầu Brent bình quân mới quanh 101 USD/thùng, với đỉnh khoảng 126 USD/thùng, thấp hơn đáng kể so với các kịch bản 150-200 USD/thùng từng được nhiều tổ chức dự báo khi chiến sự leo thang.

Nguyên nhân nằm ở chỗ nguồn cung thực tế chưa bị đứt gãy. Sản lượng dầu của Mỹ đã lập kỷ lục 13,93 triệu thùng/ngày, góp phần bù đắp một phần thiếu hụt từ Trung Đông. Trong khi đó, nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc suy yếu khiến áp lực lên thị trường giảm bớt. Các nước sản xuất lớn cũng tiếp tục điều chỉnh dòng chảy xuất khẩu, giúp nguồn cung vật chất chưa rơi vào tình trạng khan hiếm như nhiều dự báo ban đầu.

Chính vì vậy, Goldman Sachs không nâng kịch bản giá dầu vì thị trường đang thiếu dầu, mà vì rủi ro nguồn cung đã tăng lên đáng kể. Nếu xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh tiếp tục suy giảm hoặc dòng chảy qua Hormuz bị gián đoạn, phần bù rủi ro trên thị trường sẽ còn mở rộng và giá Brent có thể vượt mốc 110 USD/thùng.

Tác động của giá dầu cao không chỉ dừng lại ở thị trường năng lượng. Giá nhiên liệu tăng sẽ nhanh chóng lan sang chi phí vận tải, logistics, hóa chất và sản xuất, tạo thêm áp lực lên lạm phát tại nhiều nền kinh tế nhập khẩu năng lượng. Giá xăng bán lẻ tại Mỹ đã tăng trở lại lên trên 4 USD/gallon, cho thấy những tác động đầu tiên của mặt bằng giá dầu cao hơn đang dần hiện hữu.

Ở chiều ngược lại, áp lực kinh tế cũng có thể trở thành yếu tố kiềm chế xung đột. Giá năng lượng càng tăng, chi phí đối với tăng trưởng, lạm phát và ngân sách của các quốc gia liên quan càng lớn, khiến một cuộc đối đầu kéo dài trở nên đắt đỏ hơn với tất cả các bên. Điều đó lý giải vì sao, ngay cả khi các hoạt động quân sự gia tăng, Washington và Tehran vẫn chưa khép lại hoàn toàn cánh cửa ngoại giao.

Điều thị trường theo dõi lúc này không còn là mỗi cuộc không kích hay từng tuyên bố cứng rắn, mà là thời gian. Nếu nguồn cung dầu từ vùng Vịnh tiếp tục được duy trì, những kịch bản cực đoan có thể sẽ không xảy ra. Nhưng nếu Hormuz trở thành điểm nghẽn của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, không chỉ giá dầu mà cả kỳ vọng lạm phát, chính sách tiền tệ và dòng vốn quốc tế cũng sẽ phải được định giá lại.