FTSE Russell hé lộ tiêu chí chọn cổ phiếu và những cái tên hút tiền

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam gia tăng kỳ vọng nâng hạng, tiêu chí lựa chọn cổ phiếu của các tổ chức quốc tế đang trở thành “bộ lọc” quan trọng quyết định dòng tiền. Theo bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách khu vực châu Á – Thái Bình Dương FTSE Russell, các bộ chỉ số toàn cầu không chỉ nhìn vào quy mô vốn hóa mà đặt trọng tâm vào khả năng “đầu tư được” của cổ phiếu.

Cụ thể, theo đại diện FTSE Russell, hai tiêu chí cốt lõi là thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float). Đây là yếu tố quyết định khả năng nhà đầu tư có thể giải ngân với quy mô lớn mà không làm biến động giá. Trong thực tế, nhiều thị trường mới nổi yêu cầu free float tối thiểu ở mức đủ lớn để đảm bảo tính thanh khoản liên tục – một tiêu chí mà không phải tất cả cổ phiếu vốn hóa lớn tại Việt Nam đều đáp ứng.

Một điểm nghẽn quan trọng khác là giới hạn sở hữu nước ngoài (room ngoại). Bà Wanming Du cho biết khi room ngoại bị lấp đầy, phần “headroom” còn lại cho nhà đầu tư quốc tế gần như bằng 0, khiến cổ phiếu dù có quy mô lớn vẫn không còn hấp dẫn trong các rổ chỉ số. Đây là lý do nhiều cổ phiếu trong rổ VN30 chưa thể đáp ứng tiêu chí của các chỉ số quốc tế.

Từ góc nhìn thị trường, ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng SSI Research chỉ ra rằng việc nâng hạng có thể kéo theo dòng vốn ngoại trong ngắn hạn, nhưng yếu tố quyết định dài hạn nằm ở cấu trúc thị trường. Hiện nhóm ngân hàng chiếm khoảng 30% tỷ trọng VN30, trong đó riêng một số ngân hàng lớn chiếm khoảng 10%, nhưng lại vướng giới hạn room ngoại, khiến khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế bị hạn chế.

Trong bối cảnh đó, dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang các nhóm ngành gắn với tăng trưởng thực. Ông Phạm Lưu Hưng cho biết các lĩnh vực hưởng lợi từ đầu tư công và chuyển đổi xanh đang nổi lên, với các đại diện như STB và SGB. Đây là nhóm có khả năng cải thiện thanh khoản và mở rộng “câu chuyện đầu tư” gắn với chính sách vĩ mô.

Ở mảng tiêu dùng, Masan Group (MSN) và Vinamilk (VNM) được đánh giá hưởng lợi từ sự mở rộng của thị trường nội địa với quy mô gần 100 triệu dân. Trong khi đó, lĩnh vực tài chính tiếp tục ghi nhận sự chú ý với Vietcombank (VCB) – ngân hàng có nền tảng vận hành ổn định và chất lượng tài sản thuộc nhóm đầu ngành.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Lưu Hưng, nâng hạng thị trường không phải là “điểm kết thúc”, mà là điểm khởi đầu cho quá trình tái cấu trúc sâu hơn. Việc phát triển đồng bộ thị trường vốn – từ cổ phiếu, trái phiếu đến các sản phẩm tài chính – mới là yếu tố giúp duy trì dòng vốn bền vững.

Nhìn tổng thể, tiêu chí của FTSE Russell đang tạo ra một “bộ lọc” rõ ràng: cổ phiếu muốn thu hút dòng vốn ngoại phải có thanh khoản cao, free float đủ lớn và còn dư địa room ngoại. Điều này đồng nghĩa với việc dòng tiền sẽ không phân bổ dàn trải, mà tập trung vào một nhóm doanh nghiệp đáp ứng chuẩn quốc tế, trong khi phần còn lại có nguy cơ bị loại khỏi “tầm ngắm” của các quỹ toàn cầu.