FTSE chỉ mở cửa, dòng vốn toàn cầu mới là cuộc chơi thực sự

Phát biểu tại hội thảo "Vietnam Global Capital Access: Overseas Listings, DRs and the IFC" do SSI và Deutsche Bank tổ chức ngày 18/6 tại Hà Nội, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN cho rằng Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn khi ngày càng thu hút sự quan tâm của các định chế tài chính quốc tế.

Thực tế, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đã đạt quy mô vốn hóa hơn 340 tỷ USD, tương đương khoảng 70% GDP. Thanh khoản trên HoSE nhiều phiên gần đây duy trì quanh mức 30.000-35.000 tỷ đồng mỗi ngày, thuộc nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, theo ông Bùi Hoàng Hải, quy mô và thanh khoản chỉ là điều kiện cần. Mục tiêu cuối cùng của các cải cách không phải là giao dịch sôi động hơn mà là nâng cao khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp.

Đó cũng là lý do quá trình nâng hạng được xem như bước khởi đầu hơn là đích đến. FTSE Russell đã xác nhận lộ trình nâng hạng thị trường Việt Nam lên nhóm Secondary Emerging Market từ tháng 9/2026. Nhiều tổ chức phân tích như SSI Research hay Dragon Capital từng ước tính việc nâng hạng có thể giúp thị trường thu hút khoảng 6-8 tỷ USD vốn ngoại trong giai đoạn đầu, trước khi các dòng vốn dài hạn tiếp tục được phân bổ trong các năm sau.

Tuy nhiên, dòng vốn quốc tế không tự động chảy vào chỉ nhờ một quyết định nâng hạng. Theo ông Bùi Hoàng Hải, điều nhà đầu tư toàn cầu quan tâm không chỉ là khả năng tiếp cận thị trường mà còn là chất lượng công bố thông tin, chuẩn mực quản trị doanh nghiệp, hạ tầng thanh toán bù trừ và mức độ minh bạch của toàn bộ hệ sinh thái thị trường.

“Dòng vốn toàn cầu luôn đi theo niềm tin”, ông Hải nhấn mạnh. Theo ông, niềm tin đó được xây dựng từ khả năng đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, chất lượng quản trị doanh nghiệp và chiến lược phát triển dài hạn chứ không đơn thuần đến từ tăng trưởng lợi nhuận trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, các công cụ như chứng chỉ lưu ký quốc tế (DRs), chứng chỉ lưu ký toàn cầu (GDR) hay niêm yết kép đang được xem là những cây cầu mới để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp với các nhà đầu tư quốc tế. Khi xây dựng Nghị định 155 cùng các quy định liên quan đến DRs, mục tiêu của cơ quan quản lý không chỉ là tạo hành lang pháp lý cho một sản phẩm tài chính mới mà còn chuẩn bị nền tảng cho quá trình hội nhập sâu hơn với hệ thống tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBCKNN, đây không phải là "con đường tắt". Doanh nghiệp muốn tiếp cận các nguồn vốn quốc tế phải chuẩn bị kỹ lưỡng từ chuẩn mực kế toán, công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp cho tới hoạt động quan hệ nhà đầu tư. Chỉ những doanh nghiệp đủ minh bạch và có chiến lược sử dụng vốn rõ ràng mới có khả năng xây dựng được niềm tin với các quỹ đầu tư toàn cầu.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hiện có khoảng 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch trên các sàn chứng khoán, nhưng số doanh nghiệp đủ tiêu chuẩn tiếp cận trực tiếp các nguồn vốn quốc tế vẫn còn khá hạn chế. Khoảng cách giữa việc được nâng hạng và việc thực sự thu hút được dòng vốn vì thế vẫn còn khá lớn.

Ở góc độ dài hạn, câu chuyện còn vượt ra ngoài phạm vi của thị trường chứng khoán. Theo ông Bùi Hoàng Hải, Trung tâm Tài chính Quốc tế đang được định hướng trở thành đầu mối kết nối nguồn tiết kiệm trong nước, doanh nghiệp Việt Nam, các định chế tài chính quốc tế và dòng vốn toàn cầu. Nhưng một trung tâm tài chính quốc tế không thể hình thành chỉ bằng các tòa nhà hiện đại hay các sản phẩm tài chính mới.

Theo lãnh đạo UBCKNN, nền tảng của một trung tâm tài chính quốc tế phải là khung pháp lý minh bạch, hạ tầng hiện đại, chuẩn mực thị trường cao và hệ sinh thái dịch vụ tài chính chuyên nghiệp. Đây cũng là những điều kiện cốt lõi để Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào mạng lưới tài chính toàn cầu trong giai đoạn tới.

Nhìn rộng hơn, FTSE có thể mang đến cho Việt Nam một tấm vé vào sân chơi lớn hơn. Nhưng việc giữ chân dòng vốn quốc tế và chuyển hóa nguồn vốn đó thành động lực tăng trưởng cho doanh nghiệp mới là cuộc đua thực sự. Trong cuộc đua đó, thứ quyết định không phải là nhãn "thị trường mới nổi", mà là mức độ tin cậy mà doanh nghiệp và thị trường Việt Nam có thể xây dựng với các nhà đầu tư toàn cầu.