Fed cảnh báo châu Á có thể thành “điểm nóng đình lạm” mới của thế giới

Phát biểu mới đây, Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee cho rằng tác động từ cuộc chiến tại Iran đang lớn hơn dự báo ban đầu, đặc biệt với các nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào năng lượng nhập khẩu như châu Á. Theo ông Austan Goolsbee, khu vực này đang phải đối mặt với một “cú sốc đình lạm kiểu truyền thống” – tức tăng trưởng kinh tế suy yếu trong khi lạm phát vẫn duy trì ở mức cao do chi phí năng lượng leo thang.

Dù giá dầu đã hạ nhiệt phần nào nhờ các tín hiệu đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran, mặt bằng giá hiện tại vẫn cao hơn rất nhiều so với trước chiến sự. Giá dầu Brent hiện quanh 96 USD/thùng, trong khi trước các đợt không kích nhằm vào Iran, mức giá chỉ khoảng 72 USD/thùng. Đối với châu Á, đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm.

Phần lớn các nền kinh tế lớn trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ hay nhiều quốc gia ASEAN đều phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu. Khi giá dầu tăng kéo dài, áp lực lạm phát sẽ lan sang chi phí sản xuất, logistics, tiêu dùng và cuối cùng kéo giảm tăng trưởng kinh tế.

Điều đáng chú ý là cảnh báo lần này xuất hiện đúng thời điểm nhiều nền kinh tế châu Á vẫn chưa thực sự phục hồi hoàn toàn sau chu kỳ lãi suất cao toàn cầu kéo dài suốt hai năm qua. Ông Goolsbee – người từng phản đối đợt cắt giảm lãi suất cuối cùng của Fed trong năm 2025 – cho rằng lạm phát đã dai dẳng hơn dự báo và chưa thể xem là rủi ro tạm thời.

Tuy nhiên, áp lực hiện nay không chỉ đến từ năng lượng. Một điểm đáng chú ý khác trong phát biểu của vị quan chức Fed là lo ngại về “hiệu ứng giàu lên” từ AI. Theo ông Goolsbee, thị trường tài chính có thể đang đi quá nhanh so với những lợi ích thực tế mà AI tạo ra cho năng suất nền kinh tế.

Giá cổ phiếu công nghệ và AI tăng mạnh khiến nhiều nhà đầu tư cảm thấy giàu có hơn, từ đó kích thích chi tiêu và đầu tư mạnh tay hơn ngay cả khi tác động kinh tế thực tế của AI chưa xuất hiện rõ ràng. Đây là điều Fed đặc biệt quan tâm.

Nếu dòng tiền AI tiếp tục đẩy giá tài sản tài chính tăng nóng, trong khi doanh nghiệp đồng loạt mở rộng đầu tư trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện và xây dựng, áp lực lạm phát mới có thể xuất hiện ngay trong lòng kinh tế Mỹ. Ông Goolsbee cho biết Fed đang theo dõi sát liệu làn sóng đầu tư AI có đang khiến chi phí điện năng, lao động xây dựng và chi tiêu tiêu dùng tăng mạnh hay không.

Điều này phản ánh một nghịch lý mới của kinh tế toàn cầu: AI có thể giúp tăng năng suất và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn, nhưng trong ngắn hạn lại có nguy cơ tạo ra một chu kỳ “quá nóng” mới cho nền kinh tế. Đáng chú ý, Fed cũng cho rằng hiệu ứng này cuối cùng sẽ lan sang châu Á.

Theo ông Goolsbee, các cuộc cách mạng công nghệ hiếm khi chỉ dừng ở một quốc gia. Nếu AI thực sự thúc đẩy tăng trưởng năng suất, các nền kinh tế châu Á cũng sẽ nhanh chóng tham gia làn sóng đầu tư và mở rộng hạ tầng liên quan tới AI. Điều đó đồng nghĩa khu vực này có thể cùng lúc phải đối mặt với hai áp lực lớn: giá năng lượng cao kéo dài và một chu kỳ đầu tư AI làm nóng nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, các ngân hàng trung ương châu Á đang đứng trước bài toán rất khó. Nếu tiếp tục duy trì lãi suất cao để kiểm soát lạm phát, tăng trưởng có thể suy yếu mạnh hơn. Nhưng nếu nới lỏng quá sớm, nguy cơ lạm phát quay trở lại sẽ lớn hơn nhiều trong một thế giới mà cả dầu mỏ lẫn AI đều đang tạo ra những cú sốc mới cho nền kinh tế toàn cầu.