Đồng yên lao dốc, hàng chục doanh nghiệp Nhật Bản phá sản chỉ trong 6 tháng

Đồng yên mất giá đang khiến những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế Nhật Bản ngày càng bộc lộ rõ nét. Trong khi các doanh nghiệp xuất khẩu vẫn được hưởng lợi từ tỷ giá, nhiều doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu lại phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao, làm gia tăng nguy cơ phá sản.

Theo báo cáo của Tokyo Shoko Research, từ tháng 1 đến hết tháng 6/2026, có 45 doanh nghiệp tại Nhật Bản phá sản với nguyên nhân trực tiếp được xác định là đồng yên suy yếu. Con số này tăng hơn 30% so với cùng kỳ năm trước, đồng thời là mức cao nhất kể từ năm 2022 - thời điểm đơn vị này bắt đầu thống kê riêng nhóm doanh nghiệp chịu tác động từ biến động tỷ giá.

Phần lớn doanh nghiệp gặp khó khăn là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, khu vực sử dụng phần lớn lực lượng lao động tại Nhật Bản. Diễn biến này làm gia tăng lo ngại về sức khỏe của nền kinh tế trong bối cảnh khu vực doanh nghiệp quy mô nhỏ ngày càng chịu nhiều áp lực.

Trong vài năm trở lại đây, đồng yên liên tục mất giá so với USD do sự khác biệt trong chính sách tiền tệ giữa Nhật Bản và Mỹ. Trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì mặt bằng lãi suất cao để kiểm soát lạm phát, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) trong thời gian dài vẫn theo đuổi chính sách tiền tệ siêu nới lỏng nhằm hỗ trợ nền kinh tế.

Dù khoảng cách lãi suất giữa hai nền kinh tế đã thu hẹp phần nào, đồng USD vẫn duy trì sức mạnh, trong khi giá dầu tăng do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục gây thêm áp lực lên đồng yên.

Đồng nội tệ suy yếu giúp các doanh nghiệp xuất khẩu cải thiện doanh thu khi quy đổi sang yên, nhưng đồng thời khiến chi phí nhập khẩu nguyên liệu, năng lượng và hàng hóa tăng mạnh. Điều này làm thu hẹp biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán buôn, bán lẻ và sản xuất.

Khảo sát của Tổ chức Doanh nghiệp nhỏ, vừa và Đổi mới khu vực Nhật Bản cũng cho thấy giá nguyên liệu và hàng hóa đầu vào của các doanh nghiệp nhỏ tiếp tục tăng mạnh trong quý II/2026 dưới tác động của giá năng lượng và hàng hóa toàn cầu.

Theo Tokyo Shoko Research, số doanh nghiệp phá sản liên quan đến biến động tỷ giá nhiều khả năng sẽ còn duy trì ở mức cao trong thời gian tới, đặc biệt ở những ngành có khả năng chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng khá hạn chế.

Ngoài áp lực từ đồng yên mất giá, các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn phải đối mặt với chi phí nhân công tăng lên trong bối cảnh thiếu hụt lao động kéo dài. Nếu BOJ tiếp tục nâng lãi suất để hỗ trợ đồng yên, chi phí vay vốn cũng sẽ gia tăng, tạo thêm sức ép lên hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ông Yoshihiro Sakata, quản lý tại Tokyo Shoko Research, cho rằng đồng yên suy yếu chỉ là một trong những yếu tố gây khó khăn cho doanh nghiệp. Khi kết hợp với lạm phát và chi phí lao động tăng cao, các yếu tố này đang tạo ra gánh nặng tài chính ngày càng lớn, đặc biệt đối với khu vực doanh nghiệp quy mô nhỏ.