Dầu vượt 100 USD, bản đồ dòng tiền toàn cầu đảo chiều

Cụ thể, giá dầu thế giới vừa ghi nhận một trong những cú tăng mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, kéo theo làn sóng biến động trên hầu hết các thị trường tài chính. Chỉ trong một phiên giao dịch ngày 9/3, dầu Brent tăng gần 25 USD, tương đương khoảng 27%, lên 117,65 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng hơn 25 USD, tương đương 28,3%, lên 116,62 USD/thùng. Có thời điểm, cả hai loại dầu đều tiến sát mốc 120 USD/thùng – mức chưa từng xuất hiện trong nhiều năm.

Cú sốc giá dầu lần này xuất phát từ căng thẳng leo thang tại Trung Đông, đặc biệt khi nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ khu vực Vùng Vịnh gia tăng. Thị trường đặc biệt chú ý tới eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược nơi khoảng 20% lượng dầu thế giới đi qua mỗi ngày. Chỉ cần dòng chảy dầu tại khu vực này bị gián đoạn, cán cân cung – cầu năng lượng toàn cầu có thể lập tức bị đảo lộn.

Theo bà Helima Croft, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, thị trường đang phải đối mặt với cú sốc nguồn cung nghiêm trọng nhất kể từ thập niên 1970. Khi chưa rõ xung đột tại Trung Đông sẽ kéo dài bao lâu, nhà đầu tư buộc phải định giá lại rủi ro năng lượng trên phạm vi toàn cầu.

Dòng tiền đổ vào năng lượng

Trong bối cảnh nguồn cung bị đe dọa, nhóm hàng hóa năng lượng nhanh chóng trở thành tâm điểm của dòng tiền. Giá dầu tăng vọt không chỉ phản ánh yếu tố cung – cầu mà còn cho thấy nhu cầu phòng ngừa rủi ro của các quỹ đầu tư và doanh nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn.

Lịch sử cho thấy mỗi cú sốc dầu mỏ thường kéo theo sự dịch chuyển mạnh của dòng vốn. Khi giá năng lượng tăng nhanh, dòng tiền thường tìm đến các doanh nghiệp khai thác và sản xuất dầu khí, trong khi những ngành tiêu thụ năng lượng lớn như vận tải, hóa chất hay sản xuất công nghiệp lại chịu áp lực chi phí.

Điều này giải thích vì sao, giữa làn sóng bán tháo trên nhiều thị trường chứng khoán, cổ phiếu năng lượng vẫn giữ được sức hút nhất định. Giá dầu càng cao, triển vọng lợi nhuận của các công ty dầu khí càng được cải thiện.

USD và trái phiếu hút vốn phòng thủ

Tuy nhiên, biến động lần này cũng cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: vàng – tài sản trú ẩn truyền thống – lại giảm giá. Giá vàng giao ngay giảm xuống khoảng 5.091 USD/ounce, dù căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Nguyên nhân nằm ở sự trỗi dậy của đồng USD. Khi giá dầu tăng mạnh, rủi ro lạm phát toàn cầu quay trở lại, khiến kỳ vọng về việc Federal Reserve sớm nới lỏng chính sách tiền tệ trở nên kém chắc chắn hơn.

Theo ông Tim Waterer, nhà phân tích thị trường trưởng tại KCM Trade, phần lớn đà tăng của vàng trong năm qua dựa trên kỳ vọng lãi suất Mỹ sẽ giảm. Nhưng khi giá dầu vượt 100 USD/thùng, lo ngại lạm phát gia tăng khiến khả năng Federal Reserve cắt giảm lãi suất trở nên kém chắc chắn, buộc thị trường vàng phải điều chỉnh.

Sự thay đổi kỳ vọng chính sách tiền tệ đã kéo đồng USD lên mức cao nhất trong hơn ba tháng, đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lên khoảng 4,2%. Trong môi trường lãi suất cao, đồng bạc xanh và trái phiếu Mỹ trở thành điểm đến hấp dẫn đối với dòng tiền phòng thủ.

Cú sốc lan sang chứng khoán

Giá năng lượng tăng mạnh thường là tín hiệu không mấy tích cực đối với thị trường cổ phiếu. Chi phí năng lượng cao có thể làm suy giảm lợi nhuận doanh nghiệp, đồng thời kéo lạm phát tăng trở lại.

Tại châu Á, chỉ số Nikkei của Nhật Bản giảm hơn 7%, trong khi thị trường Hàn Quốc mất hơn 8%. Hợp đồng tương lai S&P 500 của Mỹ cũng giảm khoảng 2%, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư toàn cầu.

Nhìn rộng hơn, cú sốc dầu mỏ lần này có thể khiến thị trường bước vào giai đoạn tái định giá rủi ro. Khi giá năng lượng leo thang, lạm phát có nguy cơ quay trở lại, buộc các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn.

Trong bối cảnh đó, dòng tiền toàn cầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục dịch chuyển về những tài sản có khả năng chống chịu tốt với lạm phát và biến động địa chính trị. Và nếu giá dầu duy trì ở vùng ba chữ số trong thời gian dài, những thay đổi này có thể định hình lại cục diện thị trường tài chính trong nhiều tháng tới.