Thị trường tài chính toàn cầu đang đọc chiến sự qua giá dầu

Thị trường toàn cầu đang phản ứng không phải với chiến sự, mà với rủi ro gián đoạn năng lượng. Khi các cơ sở dầu khí tại Trung Đông trở thành mục tiêu, dòng tiền lập tức rời khỏi tài sản rủi ro, kéo chứng khoán châu Á giảm đồng loạt: Nikkei mất 2,5%, Hàn Quốc giảm 1,5%, còn MSCI châu Á – Thái Bình Dương ngoài Nhật Bản giảm hơn 1,5%. Đây không phải là một nhịp điều chỉnh thông thường, mà là phản ứng của thị trường trước nguy cơ chi phí năng lượng leo thang.

Tâm điểm của cú sốc nằm ở dầu. Giá Brent có lúc vượt 112 USD/thùng, tăng 4,5% trong ngày, trong khi WTI tiến sát 100 USD. Khi eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn và các trung tâm năng lượng như Ras Laffan bị đe dọa, thị trường bắt đầu định giá lại kịch bản thiếu hụt nguồn cung. Ở giai đoạn này, dầu không chỉ là hàng hóa mà là biến số chi phối toàn bộ kỳ vọng lạm phát và tăng trưởng.

Phản ứng của dòng tiền cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt. Đồng USD tăng lên 100,06 điểm, trở thành nơi trú ẩn chính, trong khi đồng yên suy yếu về gần 160 JPY/USD, một nghịch lý khi tài sản phòng thủ truyền thống không còn giữ vai trò cũ. Điều này phản ánh một thực tế: trong môi trường lãi suất cao, dòng tiền không tìm nơi an toàn tuyệt đối, mà tìm nơi có lợi suất tốt nhất.

Vàng vì thế không còn là trung tâm. Dù phục hồi nhẹ lên quanh 4.856 USD/ounce sau khi chạm đáy một tháng, kim loại quý này vẫn chịu áp lực khi lãi suất duy trì ở mức cao. Việc giá vàng giảm hơn 9% từ cuối tháng 2 cho thấy vai trò trú ẩn đang bị cạnh tranh trực tiếp bởi đồng USD, một thay đổi đáng chú ý trong cấu trúc thị trường.

Ở lớp sâu hơn, tác động bắt đầu lan sang các thị trường hàng hóa khác. Kim loại cơ bản phân hóa khi đồng giảm do tồn kho tăng lên mức cao nhất từ năm 2019, trong khi nhôm biến động theo rủi ro nguồn cung. Nông sản cũng không nằm ngoài vòng xoáy: cà phê chịu áp lực từ kỳ vọng dư cung, trong khi đường tăng nhẹ nhờ hiệu ứng lan tỏa từ năng lượng.

Điểm chung của các biến động này nằm ở một trục duy nhất: chi phí. Khi giá năng lượng tăng, toàn bộ cấu trúc chi phí của nền kinh tế bị đẩy lên, từ sản xuất, vận tải đến tiêu dùng. Điều này tạo ra một trạng thái quen thuộc nhưng nguy hiểm: tăng trưởng chậm lại trong khi lạm phát bị đẩy cao.

Các ngân hàng trung ương vì thế rơi vào thế khó. Nếu nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng, lạm phát có thể bùng lên. Nhưng nếu giữ lãi suất cao, chi phí vốn sẽ tiếp tục bóp nghẹt nền kinh tế. Đây chính là điều kiện để kịch bản “lạm phát đình trệ” quay trở lại, một rủi ro mà thị trường đã không phải đối mặt trong nhiều năm.

Và khi dầu bắt đầu định giá lại lạm phát, thị trường không còn biến động theo từng tài sản riêng lẻ mà theo một rủi ro chung của toàn hệ thống.