Đầu tư chứng khoán hiệu quả không nằm ở số giờ theo dõi bảng điện

Theo dõi bảng điện thường xuyên chưa chắc cải thiện hiệu quả đầu tư

Với sự phổ biến của các ứng dụng chứng khoán trên điện thoại, nhà đầu tư có thể theo dõi giá cổ phiếu gần như mọi lúc. Không ít người mở bảng điện từ đầu phiên, liên tục kiểm tra tài khoản và đưa ra quyết định mua bán chỉ sau vài phút thị trường biến động.

Việc cập nhật thường xuyên giúp nhà đầu tư nắm bắt giá, thanh khoản và diễn biến của các cổ phiếu đang quan tâm. Tuy nhiên, theo dõi thị trường nhiều hơn không đồng nghĩa có thể dự báo chính xác biến động giá hoặc tạo ra mức lợi nhuận cao hơn.

Một nghiên cứu đáng chú ý của hai học giả Brad Barber và Terrance Odean, công bố trên The Journal of Finance năm 2000, đã phân tích hoạt động đầu tư của 66.465 hộ gia đình tại một công ty môi giới chứng khoán Mỹ trong giai đoạn 1991–1996.

Kết quả cho thấy nhóm nhà đầu tư giao dịch nhiều nhất đạt lợi suất bình quân 11,4% mỗi năm, thấp hơn đáng kể so với mức 17,9% của thị trường trong cùng giai đoạn. Nhóm nghiên cứu chỉ ra rằng giao dịch quá thường xuyên và tâm lý quá tự tin có thể ảnh hưởng bất lợi đến hiệu quả đầu tư.

Dù nghiên cứu được thực hiện trên dữ liệu lịch sử tại Mỹ và không trực tiếp đo thời gian nhìn bảng điện, kết quả cho thấy việc gia tăng tần suất giao dịch không nhất thiết mang lại lợi nhuận tốt hơn.

Một nghiên cứu khác được công bố trên The Review of Economic Studies tháng 5/2025 đã xem xét dữ liệu đăng nhập tài khoản của nhà đầu tư cá nhân. Kết quả cho thấy nhà đầu tư có xu hướng kiểm tra tài khoản nhiều hơn khi những cổ phiếu vừa mua đang có lãi. Mức độ chú ý này cũng có liên hệ với hoạt động giao dịch của họ.

Điều đó cho thấy việc mở ứng dụng chứng khoán không phải lúc nào cũng xuất phát từ nhu cầu tiếp nhận thông tin mới. Đôi khi, nhà đầu tư chỉ muốn quan sát những biến động của khoản đầu tư mình đang nắm giữ.

Khi liên tục nhìn vào từng bước giá, những thay đổi nhỏ trong phiên có thể trở nên quan trọng hơn thực tế. Một cổ phiếu giảm 2% trong buổi sáng có thể khiến nhà đầu tư lo lắng bán ra, dù triển vọng kinh doanh và lý do mua ban đầu chưa thay đổi.

Ngược lại, giá tăng nhanh trong vài phút cũng có thể kích thích tâm lý FOMO, khiến nhà đầu tư mua đuổi mà chưa đánh giá kỹ mức định giá hoặc rủi ro.

Giao dịch nhiều làm tăng chi phí, nhà đầu tư cần có chiến lược rõ ràng

Một vấn đề thường bị bỏ qua khi liên tục mua bán là chi phí giao dịch. Giả sử nhà đầu tư sử dụng 100 triệu đồng để thực hiện 20 vòng mua và bán cổ phiếu trong một khoảng thời gian. Nếu phí giao dịch giả định là 0,15% giá trị mỗi chiều, tổng phí có thể lên tới 6 triệu đồng, tương đương 6% vốn ban đầu, với giả định mỗi vòng đều giao dịch đủ 100 triệu đồng.

Trên thực tế, tổng chi phí còn phụ thuộc vào chính sách phí của từng công ty chứng khoán, giá trị giao dịch và các khoản thuế, phí liên quan.

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) trong tài liệu cập nhật tháng 7/2025 nhấn mạnh rằng phí và chi phí đầu tư làm giảm lợi nhuận thực nhận, dù mỗi khoản phí riêng lẻ có thể tương đối nhỏ.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng việc theo dõi bảng điện thường xuyên luôn có hại. Đối với người thực hiện chiến lược giao dịch ngắn hạn, thông tin giá và thanh khoản trong phiên là dữ liệu quan trọng để quản lý vị thế.

Điểm khác biệt nằm ở việc nhà đầu tư có một phương pháp rõ ràng hay chỉ phản ứng theo biến động giá. Theo hướng dẫn của FINRA công bố tháng 6/2026, giao dịch trong ngày đòi hỏi nhiều thời gian theo dõi thị trường, có thể làm tăng chi phí và tiềm ẩn rủi ro lớn, đặc biệt khi sử dụng margin.

Đối với người đầu tư trung và dài hạn, việc kiểm tra bảng điện nên phục vụ những mục tiêu cụ thể như theo dõi thay đổi xu hướng, thanh khoản bất thường hoặc thông tin có thể ảnh hưởng đến doanh nghiệp.

Nhà đầu tư có thể thiết lập cảnh báo giá, xác định trước các điều kiện mua bán và định kỳ đánh giá danh mục, thay vì liên tục quan sát từng biến động nhỏ mà không có kế hoạch hành động.

Đáng chú ý, nghiên cứu đăng trên European Journal of Finance năm 2021 cho thấy tác động của sự chú ý đến hiệu quả đầu tư còn phụ thuộc vào loại thông tin được theo dõi. Trong đó, việc chú ý đến kiến thức tài chính và giám sát danh mục có mối liên hệ tích cực với hiệu quả đầu tư trong mẫu nghiên cứu.