Chỉ số Buffett lên 232%, chứng khoán Mỹ đang “chơi với lửa”?

Cụ thể, Chỉ số Buffett Indicator – tỷ lệ vốn hóa thị trường/GDP – hiện đã lên khoảng 232%, vượt xa ngưỡng 200% mà ông từng cảnh báo là “vùng nguy hiểm”. Theo Buffett trong bài viết trên Fortune năm 2001, khi chỉ số tiến gần 200%, nhà đầu tư “đang chơi với lửa”.

Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh thị trường vẫn tăng mạnh. Chỉ số S&P 500 đã tăng hơn 13% sau nhịp điều chỉnh do căng thẳng Trung Đông và lập đỉnh khoảng 7.140 điểm ngày 17/4, cho thấy dòng tiền vẫn duy trì bất chấp định giá cao.

Một yếu tố đẩy chỉ số Buffett lên mức cao là lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh. Hiện lợi nhuận chiếm khoảng 12% GDP, cao hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử 7–8%. Tuy nhiên, theo ông Milton Friedman, nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1976 và là giáo sư tại Đại học Chicago, tỷ trọng lợi nhuận vượt xa mức bình thường khó duy trì dài hạn do cạnh tranh sẽ kéo biên lợi nhuận giảm.

Ở góc độ định giá, tỷ lệ P/E của S&P 500 hiện vượt 28 lần, cao hơn khoảng 65% so với mức trung bình dài hạn 17 lần. Điều này phản ánh kỳ vọng lợi nhuận tương lai đang được thị trường định giá ở mức cao.

Lịch sử cho thấy những giai đoạn chỉ số Buffett tăng mạnh thường đi kèm điều chỉnh. Sau khi chạm khoảng 200% giai đoạn Dot-com, S&P 500 đã giảm gần 50% đến năm 2002; gần đây hơn, thị trường giảm khoảng 19% sau khi chỉ số này ở mức cao vào cuối năm 2021.

Nguồn gốc của chỉ báo này cũng gắn với bối cảnh thị trường biến động. Bài viết năm 2001 của Buffett, được biên tập bởi nhà báo Carol Loomis, được công bố khi bong bóng công nghệ đang xì hơi, nhằm giải thích vì sao định giá cao dẫn đến điều chỉnh.

Hiện tại, với chỉ số ở mức 232%, dữ liệu cho thấy thị trường đang ở vùng định giá cao so với lịch sử. Tuy nhiên, như các giai đoạn trước, mức độ và thời điểm điều chỉnh còn phụ thuộc vào diễn biến lợi nhuận doanh nghiệp và tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.