Canada áp thuế tới 50% lên 700 sản phẩm Mỹ, bắt đầu từ ngày 8/9

Canada ngày 25/8 công bố loạt biện pháp thuế quan mới nhằm đáp trả mức thuế 50% mà Mỹ áp lên 27,6 tỷ CAD hàng hóa nước này từ ngày 22/8. Các biện pháp trả đũa của Ottawa sẽ có hiệu lực từ ngày 8/9, bao phủ khoảng 700 sản phẩm Mỹ với các mức thuế 15%, 25% và 50%.

Theo danh sách được Chính phủ Canada công bố, các mặt hàng chịu thuế tập trung vào những nhóm đang bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chính sách thuế của Mỹ, gồm thép, nhôm, hàng điện gia dụng, thiết bị nông nghiệp, sản phẩm giấy, điện tử và một số mặt hàng thực phẩm. Mức thuế của từng nhóm được thiết kế theo nguyên tắc đáp trả tương ứng với mức thuế Mỹ áp lên hàng hóa Canada.

Tính theo giá trị thương mại năm 2024, số hàng hóa Mỹ nằm trong diện chịu thuế trả đũa của Canada tương đương khoảng 27,6 tỷ CAD, xấp xỉ 20 tỷ USD. Phạm vi này tương đương khoảng 4,5% tổng giá trị hàng hóa Canada nhập khẩu từ Mỹ.

Việc Ottawa lựa chọn đáp trả theo nguyên tắc “đồng USD, đồng mức thuế” cho thấy Canada muốn giữ quy mô biện pháp tương ứng với động thái mới nhất của Washington, thay vì mở rộng ngay sang toàn bộ dòng thương mại song phương. Bộ Tài chính Canada cho biết các biện pháp được xây dựng nhằm bảo vệ những ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp, đồng thời tạo sức ép để Mỹ thay đổi cách tiếp cận trong đàm phán.

Động thái này diễn ra sau khi các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ. Chính phủ Canada cho biết Ottawa đã tạm dừng đàm phán sau khi Washington đưa ra những điều kiện mà phía Canada cho là không phù hợp với lợi ích quốc gia.

Đây là một bước leo thang mới trong quan hệ thương mại giữa hai đồng minh vốn có mức độ liên kết kinh tế rất sâu. Mỹ và Canada có quan hệ thương mại hàng hóa trị giá hàng trăm tỷ USD mỗi năm, khiến bất kỳ vòng áp thuế mới nào cũng có khả năng lan sang chuỗi cung ứng, giá thành sản xuất và hoạt động đầu tư của doanh nghiệp hai bên.

Canada đồng thời lựa chọn cách tiếp cận “thuế quan đi kèm hỗ trợ”. Ottawa công bố gói biện pháp trị giá 7,5 tỷ CAD nhằm hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ các mức thuế mới, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Gói hỗ trợ được thiết kế để giảm áp lực dòng tiền và giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động trong thời gian thương mại bị gián đoạn.

Ngân hàng Phát triển Doanh nghiệp Canada cũng mở rộng chương trình hỗ trợ thanh khoản dành cho doanh nghiệp bị tác động bởi thuế quan. Các doanh nghiệp đủ điều kiện có thể tiếp cận khoản tài trợ từ 250.000 CAD đến 5 triệu CAD, trong đó khoản vay được hưởng lãi suất 0% trong 12 tháng đầu.

Cách Canada triển khai cho thấy Ottawa không chỉ sử dụng thuế quan như công cụ bảo vệ thị trường nội địa, mà còn tìm cách giảm tác động ngược của chính sách trả đũa đối với nền kinh tế trong nước. Đây là điểm quan trọng bởi thuế nhập khẩu có thể khiến doanh nghiệp Canada phải đối mặt với chi phí nguyên liệu, thiết bị và hàng hóa đầu vào cao hơn nếu không nhanh chóng tìm được nguồn thay thế.

Ở phía Mỹ, các mức thuế mới cũng không hoàn toàn không có chi phí. Một số ngành xuất khẩu của Mỹ phụ thuộc đáng kể vào thị trường Canada có thể chịu áp lực về đơn hàng và giá bán khi hàng hóa bị đánh thuế tại biên giới. Các nhà phân tích cho rằng tác động sẽ tập trung mạnh hơn ở những ngành vốn đã gặp khó khăn và có mức độ phụ thuộc cao vào thị trường Canada.

Điều đáng chú ý là lựa chọn hàng hóa của Canada còn mang màu sắc chính trị. Bộ trưởng Công nghiệp Mélanie Joly cho biết danh sách thuế được thiết kế không chỉ để bảo vệ doanh nghiệp trong nước mà còn tạo sức ép chính trị trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ ngày 3/11. Một số mặt hàng nằm trong danh sách có liên quan đến các ngành và bang có ý nghĩa về mặt chính trị tại Mỹ.

Dù vậy, quy mô trả đũa hiện tại vẫn được giới hạn trong một phần tương đối nhỏ của dòng thương mại song phương. Canada chưa mở rộng biện pháp mới sang những nhóm hàng có thể gây gián đoạn nghiêm trọng hơn cho chuỗi cung ứng, cho thấy Ottawa vẫn để ngỏ khả năng điều chỉnh nếu hai bên quay lại bàn đàm phán.

Rủi ro lớn hơn nằm ở khả năng vòng thuế này tiếp tục kéo dài và mở rộng. Khi hai nền kinh tế có chuỗi cung ứng đan xen sâu, một mức thuế mới không chỉ làm tăng chi phí của hàng hóa bị đánh thuế mà còn có thể tạo hiệu ứng lan truyền sang sản xuất, vận chuyển và đầu tư.

Vì vậy, việc Canada đáp trả gần 20 tỷ USD hàng hóa Mỹ mới chỉ là một bước trong vòng xoáy thương mại đang mở rộng. Gói hỗ trợ 7,5 tỷ CAD có thể giúp doanh nghiệp và người lao động giảm cú sốc trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn, chi phí của cuộc đối đầu sẽ phụ thuộc vào việc Washington và Ottawa có thể đưa quan hệ thương mại trở lại bàn đàm phán hay tiếp tục nâng mức thuế trả đũa.