Bộ Tài chính lý giải nguyên nhân nhập siêu tăng mạnh

Tại Họp báo thường kỳ quý II/2026 của Bộ Tài chính, đại diện Cục Thống kê cho biết tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa trong 5 tháng đầu năm đạt 445,12 tỉ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu tăng 19,5%, còn nhập khẩu tăng 30,8%; cán cân thương mại nhập siêu 13,8 tỷ đô la Mỹ.

Còn theo thống kê của Cục Hải quan, cập nhật mới nhất đến ngày 7/6, nhập siêu đã nâng lên 15,36 tỷ USD.

Chia sẻ về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết nhập siêu, xuất siêu hay tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đều là những chỉ tiêu kinh tế vĩ mô quan trọng, cần được theo dõi và đánh giá thường xuyên.

"Không chỉ nhập siêu hay xuất siêu mà cả tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đều là những chỉ số phản ánh sức khỏe của nền kinh tế. Vì vậy, con số nhập siêu hiện nay là vấn đề cần quan tâm và Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan luôn theo dõi, phân tích sát sao," Thứ trưởng nói.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng cho thấy hoạt động của nền kinh tế cũng như mức độ kết nối của Việt Nam với kinh tế thế giới đang được mở rộng. Tuy nhiên, do tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu nên đã phát sinh nhập siêu.

Về con số nhập siêu lên đến hơn 15 tỷ USD có đáng lo, Thứ trưởng cho rằng cần phải phân tích, đánh giá cái kim ngạch của những mặt hàng nào đã tác động đến nhập siêu.

Theo lãnh đạo Bộ Tài chính, một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến nhập siêu tăng mạnh là do giá xăng dầu tăng. Riêng giá xăng dầu tăng đã dẫn đến nhập siêu trên 7 tỷ USD.

Đặc biệt, nhập siêu linh kiện, nguyên nhiên phụ vật liệu cũng như máy móc thiết bị lên đến trên 30 tỷ đô la Mỹ. Việc nhập khẩu các mặt hàng này phục vụ cho đầu tư và mở rộng sản xuất.

“Thế nên chúng ta thấy rằng mặc dù con số nhập siêu là 15 tỷ, nhưng khi phân tích tất cả những cái chi tiết có liên quan: thứ nhất là quy mô xuất nhập khẩu tăng; thứ hai là những tác động của bất khả kháng như đối với xăng dầu; rồi phân tích chi tiết các mặt hàng nhập khẩu, thì chúng ta thấy rằng đây là một quá trình các doanh nghiệp tranh thủ những điều kiện phù hợp để đưa máy móc, thiết bị, nguyên nhiên phụ liệu về, để chuẩn bị cho hoạt động sản xuất.

Và nếu điều kiện thuận lợi (ví dụ như là các cái hiệp định liên quan đến thuế hoặc là các hiệp định thương mại với Hoa Kỳ, với các đối tác khác sẽ được ký kết trong nay mai) thì các doanh nghiệp của chúng ta sẽ có rất nhiều điều kiện để dùng số nhập siêu này sản xuất và xuất khẩu” – Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nói.

Trên cơ sở đó, có thể kỳ vọng xuất khẩu của Việt Nam trong những tháng cuối năm 2026 sẽ tăng trưởng tích cực hơn, góp phần mở rộng quy mô thương mại, cải thiện cán cân xuất nhập khẩu và từng bước hướng tới mục tiêu cân bằng, thậm chí đạt xuất siêu.

"Đó là kỳ vọng và cũng là cơ sở để tin tưởng, bởi khi nhìn vào cơ cấu hàng nhập khẩu, quy mô cũng như tính chất của các mặt hàng nhập khẩu hiện nay, có thể thấy phần lớn nguồn nhập khẩu đang phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, đầu tư và tăng trưởng của nền kinh tế trong thời gian tới", Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nói.