Bộ Công Thương lý giải mức nhập siêu 16,6 tỷ USD sau một thập kỷ xuất siêu

Tại họp báo thường kỳ chiều 7/7, trả lời câu hỏi của báo chí về tác động của mức nhập siêu đối với nền kinh tế, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải cho rằng để đánh giá chính xác cần đi sâu vào cơ cấu hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt là những nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn.

Theo ông Hải, nhóm điện tử, máy vi tính và linh kiện đạt kim ngạch nhập khẩu khoảng 110 tỷ USD, tăng tới 62% so với cùng kỳ năm trước. Nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt khoảng 34,6 tỷ USD, tăng 22,9%. Chỉ riêng hai nhóm này đã chiếm khoảng 51% tổng kim ngạch nhập khẩu, phản ánh nhu cầu nhập khẩu linh kiện, máy móc và thiết bị để phục vụ đầu tư, lắp đặt dây chuyền và mở rộng sản xuất trong nước đang tăng rất mạnh.

Bên cạnh đó, nhóm năng lượng và nhiên liệu cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Trong đó, nhập khẩu xăng dầu đạt khoảng 5,8 tỷ USD, tăng 7,3%, dù sản lượng chỉ tăng khoảng 1% do giá thế giới chịu tác động từ xung đột địa chính trị. Kim ngạch nhập khẩu dầu thô đạt 4,6 tỷ USD, tăng 17%, trong khi than cũng đạt 4,6 tỷ USD, tăng 21%.

Ngoài ra, các nhóm nguyên liệu đầu vào như sắt thép, hóa chất, chất dẻo và sản phẩm từ chất dẻo, nguyên phụ liệu dệt may, da giày,... đều tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước. Theo ông Trần Thanh Hải, đây đều là những mặt hàng phục vụ trực tiếp cho sản xuất, phản ánh nhu cầu đầu tư và mở rộng hoạt động của doanh nghiệp.

Đại diện Cục Xuất nhập khẩu nhấn mạnh, nhập siêu có thể tạo áp lực nhất định trong ngắn hạn đối với một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, xét về bản chất, phần lớn hàng hóa nhập khẩu hiện nay là nguyên liệu, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất, đầu tư. "Do đó, thời gian tới, đây sẽ là nguồn lực bứt phá, đẩy mạnh cho xuất khẩu," ông Hải nói.

Ông Trần Thanh Hải cũng lưu ý, khi đánh giá cán cân thanh toán của nền kinh tế không nên chỉ nhìn vào cán cân thương mại. Việt Nam còn có các nguồn thu quan trọng từ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), dịch vụ và nhiều dòng vốn khác. Vì vậy, theo Bộ Công Thương, mức nhập siêu hiện nay vẫn trong tầm kiểm soát và cơ quan quản lý sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến xuất nhập khẩu trong thời gian tới.

Đối với nhiệm vụ thúc đẩy xuất khẩu những tháng cuối năm, Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA). Ông Trần Thanh Hải thông tin Bộ vừa chủ trì kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Hiệp hội Thương mại tự do châu Âu (EFTA). Nếu hiệp định được ký kết, đây sẽ là FTA thứ 18 của Việt Nam, mở thêm dư địa cho hàng hóa xuất khẩu trong thời gian tới.

Song song với đó, Bộ sẽ tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, phát huy vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong kết nối doanh nghiệp với các nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối quốc tế. Cơ quan này cũng sẽ tăng cường kiểm soát gian lận thương mại, gian lận xuất xứ, đẩy mạnh xác minh xuất xứ đối với các nhóm hàng có kim ngạch lớn, đồng thời theo dõi sát diễn biến nhập khẩu các mặt hàng năng lượng và nguyên liệu đầu vào để có biện pháp điều hành phù hợp.

Liên quan đến xuất khẩu chè, ông Trần Thanh Hải cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 51.000 tấn, đạt 89 triệu USD, giảm 11% về lượng và 7% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước. Các thị trường xuất khẩu chủ lực hiện gồm Pakistan, Đài Loan (Trung Quốc), Mỹ, Nga và Trung Quốc.

Theo ông Hải, riêng với thị trường Trung Quốc, dù Việt Nam đang chiếm khoảng 12% thị phần chè nhập khẩu, phần lớn sản phẩm vẫn là nguyên liệu thô, giá trị gia tăng chưa cao và chưa xây dựng được thương hiệu đủ mạnh để cạnh tranh.

"Chính vì vậy, khi Trung Quốc chuyển từ ưu tiên nhập khẩu sản lượng lớn sang sản phẩm có thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, đây sẽ là cơ hội lớn để ngành chè thay đổi, trước hết là thay đổi tư duy về sản xuất và xuất khẩu," ông Trần Thanh Hải nhấn mạnh.

Đại diện Bộ Công Thương khuyến nghị doanh nghiệp chè cần tập trung nâng cao chất lượng nguyên liệu, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Theo ông, đây là ba yêu cầu quan trọng đối với xuất khẩu nông sản nói chung và chè nói riêng trong bối cảnh các thị trường lớn ngày càng siết chặt tiêu chuẩn nhập khẩu.

Bộ Công Thương cũng cho biết sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp thông qua việc cung cấp thông tin thị trường, cảnh báo những thay đổi về chính sách, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ, triển lãm và kết nối với các hệ thống phân phối quốc tế.