ADB triển khai sáng kiến lưới điện liên Á 50 tỷ USD, kết nối năng lượng sạch xuyên biên giới

Ngày 3/5, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) công bố khởi động Sáng kiến lưới điện liên Á, đánh dấu lần đầu tiên tổ chức này triển khai một chương trình quy mô khu vực nhằm kết nối hệ thống điện xuyên biên giới. Sáng kiến đặt mục tiêu tích hợp 20 GW năng lượng tái tạo, phát triển khoảng 22.000 km đường dây truyền tải và góp phần giảm 15% lượng khí thải trong khu vực.

Theo kế hoạch, ADB sẽ dành khoảng 50 tỷ USD cho các dự án truyền tải điện xuyên biên giới đến năm 2035. Trong đó, một nửa nguồn vốn sẽ được tài trợ trực tiếp, phần còn lại huy động thông qua cơ chế đồng tài trợ với khu vực tư nhân. Ngoài ra, ngân hàng cũng dành khoảng 10 triệu USD hỗ trợ các quốc gia xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật chung cho hệ thống lưới điện liên kết. Với quy mô đầu tư này, khoảng 200 triệu người dự kiến sẽ được cải thiện khả năng tiếp cận điện, đồng thời tạo ra khoảng 840.000 việc làm mới trong khu vực.

Giới phân tích cho rằng việc phát triển lưới điện liên kết sẽ giúp các quốc gia tối ưu hóa nguồn cung năng lượng, đặc biệt trong bối cảnh chuyển dịch sang năng lượng sạch và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Một hệ thống lưới điện hiệu quả cho phép các nước chia sẻ nguồn điện dư thừa, qua đó tăng cường an ninh năng lượng và hỗ trợ mục tiêu khử carbon.

Sáng kiến được đưa ra trong bối cảnh khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang chịu áp lực lớn từ biến động giá năng lượng toàn cầu, đặc biệt sau các căng thẳng tại Trung Đông. Theo dữ liệu từ Tổ chức nghiên cứu năng lượng toàn cầu Ember, nhiều quốc gia phụ thuộc vào khí đốt cho phát điện đang đối mặt rủi ro lớn về nguồn cung. Tại Singapore, khí tự nhiên chiếm hơn 90% cơ cấu điện, và giá LNG tăng mạnh có thể đẩy chi phí sản xuất điện lên gần 260 USD/MWh.

Trước đó, ADB cũng đã triển khai Quỹ kết nối năng lượng khu vực Đông Nam Á (RCF), tập trung vào việc phát triển lưới điện ASEAN. Nhu cầu điện tại khu vực này được dự báo sẽ tăng gấp ba lần vào năm 2050, đặt ra thách thức lớn về nguồn cung và giá cả nếu không có giải pháp kết nối hiệu quả.

Theo báo cáo của Tổ chức nghiên cứu năng lượng toàn cầu Ember, năm 2025 lần đầu tiên công suất năng lượng tái tạo toàn cầu vượt nhiệt điện, chiếm 34% tổng nguồn cung. Trong đó, điện mặt trời là lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất, đóng góp tới 75% phần tăng thêm của nhu cầu điện.

Bên cạnh lĩnh vực năng lượng, ADB cũng công bố kế hoạch huy động thêm 20 tỷ USD cho Sáng kiến xa lộ số khu vực đến năm 2035, bao gồm đầu tư vào mạng cáp quang, kết nối vệ tinh và trung tâm dữ liệu. Một Trung tâm Đổi mới và Phát triển AI sẽ được thành lập tại Seoul (Hàn Quốc), với mục tiêu đào tạo khoảng 3 triệu lao động trong lĩnh vực kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo.