90% cổ phiếu đầu tư công vẫn giảm giá, vì sao dòng tiền lại quay trở lại?

Những phiên cuối tháng 6 chứng kiến dòng tiền quay trở lại nhóm cổ phiếu đầu tư công sau nhiều tháng trầm lắng. VCG tăng kịch trần, FCN, HHV, C4G và PLC cùng tăng trên 3% trong phiên 29/6 khi thị trường đặt cược vào khả năng giải ngân vốn đầu tư công sẽ tăng tốc trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, đằng sau nhịp hồi này vẫn còn nhiều dấu hỏi.

Nếu nhìn cả 6 tháng đầu năm 2026, đầu tư công lại là một trong những chủ đề gây thất vọng nhất trên sàn chứng khoán. Trong nhóm khoảng 20 cổ phiếu xây lắp và vật liệu xây dựng, đến hết phiên 29/6 không có doanh nghiệp nào vượt được mức tăng 3,95% của VN-Index, trong khi khoảng 90% số mã vẫn ghi nhận mức sinh lời âm.

Điều đáng chú ý là kết quả này còn kém hơn cả năm 2025. Khi đó, dù thị trường cũng không thuận lợi, vẫn có khoảng 25% cổ phiếu đầu tư công vượt chỉ số chung và gần 90% số mã còn tăng giá. Năm nay, kỳ vọng xuất hiện sớm hơn nhưng hiệu quả đầu tư lại thấp hơn đáng kể.

Không ít doanh nghiệp từng được xem là "ngôi sao" của đầu tư công tiếp tục mất giá mạnh. NNC giảm sâu cùng C4G, DHA, HBC và PDB khi đều mất trên 20% giá trị vốn hóa sau gần nửa năm. Các doanh nghiệp lớn như CII cũng giảm khoảng 16,5%, FCN giảm 15,7%, cho thấy dòng tiền chưa thực sự tin vào khả năng cải thiện lợi nhuận.

Ngay cả nhóm thép - lĩnh vực thường hưởng lợi từ các dự án hạ tầng - cũng chưa tạo được sự bứt phá như kỳ vọng. Trong 9 cổ phiếu được theo dõi, chỉ TVN tăng 55,4% trên UPCoM, còn POM, GDA, VGS hay NKG đều giảm trên 10%, phản ánh việc nhu cầu thực tế vẫn chưa chuyển hóa thành kết quả kinh doanh.

Tuy nhiên, bối cảnh nửa cuối năm đang có nhiều thay đổi. Theo Bộ Tài chính, đến ngày 15/6, tổng vốn đầu tư công giải ngân đạt khoảng 188.800 tỷ đồng, tương đương 20,5% kế hoạch Thủ tướng giao. Điều đó cũng đồng nghĩa gần 80% kế hoạch vốn của năm vẫn còn nằm phía trước, tạo áp lực rất lớn buộc các bộ, ngành và địa phương phải tăng tốc trong 6 tháng cuối năm.

Song song với áp lực giải ngân là sự xuất hiện của hàng loạt dự án quy mô lớn. Hà Nội đã đồng loạt khởi động 5 tuyến metro, trong khi TP.HCM dự kiến từ ngày 1/7 triển khai nhiều công trình hạ tầng trọng điểm. Nếu tiến độ được duy trì, đây có thể trở thành động lực mới đối với các doanh nghiệp xây dựng, vật liệu và hạ tầng.

Dù vậy, không phải doanh nghiệp niêm yết nào cũng sẽ hưởng lợi. Theo báo cáo của VCBS, quy mô vốn đầu tư công sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong nhiều năm tới, nhưng nhiều siêu dự án hiện lại không thuộc phạm vi thi công của các doanh nghiệp đang giao dịch trên sàn. Điều này khiến cơ hội có thể tập trung vào một số ít nhà thầu thay vì lan tỏa trên diện rộng như các chu kỳ trước.

Bài toán lợi nhuận cũng chưa dễ tháo gỡ. Giá nguyên vật liệu có xu hướng tăng theo nhu cầu xây dựng, trong khi nguồn cung tại một số địa phương vẫn hạn chế. Một lãnh đạo doanh nghiệp xây dựng cho biết các nhà thầu hiện không chỉ chịu áp lực chi phí đầu vào mà còn phải cạnh tranh quyết liệt để giữ chân kỹ sư và nhân sự chất lượng cao khi nhiều tập đoàn lớn đồng loạt mở rộng tuyển dụng.

Ở góc nhìn phân tích, ông Nguyễn Minh Hạnh, nguyên Giám đốc Trung tâm Phân tích của một công ty chứng khoán, cho rằng đầu tư công nhiều năm qua luôn là câu chuyện được thị trường kỳ vọng trước, nhưng kết quả kinh doanh thường đến chậm hơn. Theo ông, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở số lượng dự án mà ở cấu trúc tài chính của doanh nghiệp. Nhiều nhà thầu vẫn duy trì đòn bẩy rất cao, thậm chí có doanh nghiệp vay gấp 5-10 lần vốn chủ sở hữu, khiến lợi nhuận dễ bị bào mòn khi chi phí vốn và chi phí thi công tăng lên.

Điều đó cũng đồng nghĩa, nếu làn sóng đầu tư công thực sự hình thành trong nửa cuối năm 2026, cơ hội có thể sẽ không còn thuộc về toàn bộ nhóm cổ phiếu như những chu kỳ trước. Thị trường nhiều khả năng sẽ phân hóa mạnh hơn, ưu tiên những doanh nghiệp sở hữu backlog lớn, năng lực thi công tốt, bảng cân đối tài chính lành mạnh và khả năng kiểm soát chi phí. Trong chu kỳ mới, tốc độ giải ngân có thể tạo sóng, nhưng sức khỏe doanh nghiệp mới quyết định ai là người đi đến cuối con sóng.