Vùng đất 242 km2 của Tây Ninh định hình trung tâm kinh tế vùng biên

Từ trung tâm huyện cũ đến phường tương lai của Tây Ninh

Từ khu vực trung tâm thị trấn Tân Biên trước đây, không gian phát triển đô thị đang được mở rộng sang các địa bàn lân cận sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025. Việc hình thành xã Tân Biên mới tạo ra một địa bàn quản lý có quy mô lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức lại hệ thống hạ tầng và các chức năng đô thị.

Theo Nghị quyết số 1682/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã Tân Biên (tỉnh Tây Ninh) được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Tân Biên cùng hai xã Tân Bình và Thạnh Tây thuộc huyện Tân Biên cũ.

Chưa đầy một năm sau khi đi vào hoạt động, Tân Biên tiếp tục được đưa vào kế hoạch thành lập 9 phường của tỉnh Tây Ninh, cùng với các địa phương như Đức Hòa, Hậu Nghĩa, Cần Giuộc, Bến Cầu và Tân Châu.

Theo hồ sơ đề án, xã Tân Biên có diện tích tự nhiên 242,31 km2, dân số 36.744 người. Phương án chuyển đổi thành phường được xây dựng trên cơ sở giữ nguyên địa giới hành chính hiện hữu, không điều chỉnh ranh giới với các xã lân cận.

Đáng chú ý, Tân Biên không chỉ có diện tích lớn mà còn ghi nhận sự chuyển dịch đáng kể trong cơ cấu kinh tế. Theo số liệu địa phương báo cáo tại buổi khảo sát của đoàn công tác Trung ương ngày 9/9/2026, khu vực công nghiệp – xây dựng và thương mại – dịch vụ chiếm 85,1% cơ cấu kinh tế năm 2025. Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp ở mức 77,5%, thu nhập bình quân đầu người khoảng 71 triệu đồng/năm.

Trong khi đó, tỷ lệ dân số đô thị theo hồ sơ đề án được xác định ở mức 51,77%. Đây cũng là một trong những nội dung được đoàn khảo sát liên ngành yêu cầu địa phương tiếp tục giải trình, làm rõ phương pháp tính và phạm vi xác định, cùng với diện tích khu vực lõi đô thị.

Về thủ tục hành chính, ngày 17/6/2026, HĐND tỉnh Tây Ninh đã tán thành chủ trương thành lập 9 phường, trong đó có Tân Biên.

Đến ngày 5/11, hồ sơ tiếp tục được đưa ra xem xét tại cuộc họp của Hội đồng thẩm định do Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long chủ trì. Theo báo cáo của tỉnh, quá trình lấy ý kiến tại 9 xã ghi nhận 103.905 cử tri đại diện hộ gia đình đồng ý với phương án thành lập phường, tương đương 95,53% tổng số cử tri thuộc diện lấy ý kiến.

Hội đồng thẩm định thống nhất với đề án, đồng thời đề nghị tỉnh Tây Ninh hoàn thiện hồ sơ để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Như vậy, Tân Biên đã tiến thêm một bước trong lộ trình chuyển đổi đơn vị hành chính, song chưa chính thức trở thành phường.

Không gian đô thị - kinh tế vùng biên

Trong khi thủ tục thành lập phường đang được hoàn thiện, Tân Biên đã có định hướng phát triển đô thị dài hạn đến năm 2050. Ngày 20/5/2026, UBND tỉnh Tây Ninh ban hành Quyết định số 8495/QĐ-UBND phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch chung đô thị Tân Biên, với giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035 và dài hạn đến năm 2050. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ địa giới xã Tân Biên hiện nay.

Một trong những chỉ tiêu đáng chú ý là dự báo dân số toàn đô thị tăng lên khoảng 50.000 người vào năm 2035 và 80.000 người vào năm 2050. Để đáp ứng nhu cầu phát triển, quy mô đất xây dựng đô thị được nghiên cứu mở rộng từ khoảng 1.800–2.200 ha vào năm 2035 lên 3.000–4.000 ha vào năm 2050.

Thay vì chỉ phát triển quanh khu trung tâm thị trấn cũ, nhiệm vụ quy hoạch đặt ra yêu cầu tổ chức không gian đô thị trên phạm vi rộng hơn, kết hợp giữa khu dân cư hiện hữu, các khu vực phát triển mới và không gian sản xuất nông nghiệp.

Tân Biên được định hướng trở thành đô thị có vai trò hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội khu vực phía Bắc và phía Tây tỉnh Tây Ninh. Trong đó, thương mại, dịch vụ, logistics, công nghiệp chế biến và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là những lĩnh vực được chú trọng.

Lợi thế của địa phương còn đến từ vị trí tiếp giáp Campuchia, gắn với hoạt động giao thương biên giới và hệ thống cửa khẩu. Tuy nhiên, việc phát triển các khu chức năng phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát và những quy hoạch liên quan.

Cùng với định hướng kinh tế, nhiệm vụ quy hoạch cũng yêu cầu nghiên cứu hệ thống nhà ở, trường học, cơ sở y tế, công viên, giao thông và hạ tầng kỹ thuật. Các khu dân cư mới phải được bố trí phù hợp với khả năng cung cấp dịch vụ công, hệ thống cấp thoát nước và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Trên thực tế, một số công trình chỉnh trang tại Tân Biên đã góp phần thay đổi không gian sinh hoạt của người dân. Điển hình là dự án bờ kè chống sạt lở suối Cần Đăng, có tổng mức đầu tư 234 tỷ đồng, khởi công từ năm 2020.

Ngoài chức năng chống sạt lở, công trình còn bao gồm bốn khu cảnh quan công viên, tạo thêm không gian cây xanh, vui chơi và sinh hoạt cộng đồng tại trung tâm xã.

Ở lĩnh vực sản xuất, Tân Biên cũng đang tìm kiếm thêm dư địa phát triển công nghiệp. Trong buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh đầu năm 2026, địa phương kiến nghị đưa hai cụm công nghiệp Hưng Long 1 và Hưng Long 2, tổng diện tích khoảng 137,64 ha, vào Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo nhiệm vụ được UBND tỉnh phê duyệt, quy hoạch chung đô thị Tân Biên phải giải quyết đồng thời bài toán phát triển kinh tế, phân bố dân cư và bảo đảm quốc phòng, an ninh tại khu vực biên giới.