TP HCM muốn kéo 300 tỷ USD giao dịch tài chính hàng hải về Việt Nam

Điều đáng chú ý trong kế hoạch phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM không nằm ở hạ tầng cảng biển, mà ở tham vọng giữ lại dòng tiền tài chính đang “chảy hộ” qua Singapore, Hong Kong hay London suốt nhiều năm qua. Theo kế hoạch, hệ sinh thái Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFC) sẽ chính thức ra mắt ngày 21/5 với mục tiêu trong 5 năm đưa khoảng 30% giá trị giao dịch tài chính hàng hải từ nước ngoài về Việt Nam, tương đương khoảng 300 tỷ USD mỗi năm.

Đây được xem là một trong bốn trụ cột chiến lược của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM (VIFC-HCMC), hướng tới xây dựng mô hình “port-to-finance” - tức không chỉ trung chuyển hàng hóa, mà còn trung chuyển dòng vốn và dịch vụ tài chính gắn với kinh tế biển. Nền tảng cho tham vọng này đến từ quy mô logistics ngày càng lớn của khu vực phía Nam.

TP HCM hiện sở hữu hệ thống cảng trọng điểm như Cát Lái với sản lượng khoảng 5,5 triệu TEU/năm, Gemalink tại Cái Mép - Thị Vải có công suất hơn 2,4 triệu TEU/năm và dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ quy mô 571 ha, công suất dự kiến 17 triệu TEU/năm. Riêng năm 2024, hệ thống cảng biển TP HCM xử lý hơn 9,1 triệu TEU hàng hóa, xếp thứ 22 thế giới theo Lloyd’s List.

Tổng giá trị giao dịch thương mại, logistics và nhu cầu tài chính liên quan quanh hệ sinh thái cảng biển tại TP HCM được ước tính vượt 1.000 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, phần lớn giá trị gia tăng cao nhất hiện không nằm ở vận tải hay bốc dỡ hàng hóa, mà ở các dịch vụ tài chính đi kèm như tài trợ thương mại, tài trợ tàu biển, bảo hiểm hàng hải, thanh toán quốc tế hay quản trị rủi ro logistics.

Đây cũng là phần Việt Nam đang bỏ ngỏ. Theo VIFC-HCMC, hiện chỉ khoảng 4-5% giá trị giao dịch tài chính hàng hải được giữ lại trong nước, tương đương khoảng 6-8 tỷ USD mỗi năm. Phần còn lại chủ yếu chảy qua các trung tâm tài chính quốc tế như Singapore, Hong Kong và London. Điều này đồng nghĩa Việt Nam dù sở hữu lượng hàng hóa lưu thông rất lớn nhưng vẫn chủ yếu đóng vai trò trung chuyển vật lý, trong khi phần biên lợi nhuận cao nhất của chuỗi giá trị lại thuộc về các trung tâm tài chính nước ngoài.

“Các cảng biển như Cần Giờ hay Cái Mép - Thị Vải là cảng trung chuyển hàng hóa, còn VIFC-HCMC phải trở thành cảng trung chuyển dòng vốn cho kinh tế biển Việt Nam”, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan Điều hành VIFC-HCMC nhấn mạnh.

Theo kế hoạch, hệ sinh thái IMFC sẽ kết nối ngân hàng, công ty bảo hiểm, hãng tàu, doanh nghiệp logistics và các tổ chức tài chính quốc tế trong một nền tảng tích hợp. Đồng thời, VIFC-HCMC cũng dự kiến công bố các sản phẩm tài chính hàng hải đầu tiên nhằm giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận tín dụng, bảo hiểm và công cụ quản trị rủi ro ngay tại Việt Nam thay vì phụ thuộc vào trung gian nước ngoài.

Nhìn rộng hơn, mục tiêu của TP HCM không còn dừng ở cạnh tranh logistics hay sản lượng cảng biển, mà là từng bước tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị tài chính khu vực. Nếu kéo được dòng tiền tài trợ thương mại và dịch vụ tài chính hàng hải về trong nước, Việt Nam có thể không chỉ tăng giá trị giữ lại trong chuỗi xuất nhập khẩu mà còn mở thêm dư địa cho thị trường tài chính quốc tế trong dài hạn.