Tốt nghiệp Đại học Bách khoa, cô gái 9X khởi nghiệp bằng hai chiếc nồi áp suất cũ

Rời thành phố, tìm hướng khởi nghiệp từ khu vườn bỏ hoang

Sau khi tốt nghiệp đại học, Trần Hoàn (sinh năm 1998, quê Bắc Giang, nay thuộc tỉnh Bắc Ninh) lựa chọn ở lại Hà Nội làm việc như nhiều người trẻ khác. Tuy nhiên, sau một thời gian gắn bó với nhịp sống đô thị, cô nhận ra bản thân muốn tìm kiếm một môi trường sống khác, gần gũi với thiên nhiên và có nhiều không gian để phát triển những ý tưởng riêng.

Công việc hằng ngày cùng cảnh ùn tắc giao thông khiến Hoàn thường xuyên nghĩ đến chuyện rời thành phố. Mong muốn ấy càng trở nên rõ ràng khi dịch Covid-19 bùng phát, cuộc sống bị thu hẹp trong những không gian kín và lịch trình làm việc lặp lại.

Thời điểm đó, Hoàn dành phần lớn thời gian ở phòng nghiên cứu. Sau giờ làm, cô lại trở về căn phòng trọ chật hẹp. Những ngày giãn cách kéo dài khiến cô bắt đầu cân nhắc nghiêm túc việc thay đổi nơi sinh sống.

Đầu năm 2021, Hoàn quyết định trở về quê. Với một người yêu thích sự yên tĩnh, cây xanh và không gian rộng rãi, cuộc sống ở nông thôn mang đến cảm giác thoải mái hơn. Tuy nhiên, lựa chọn này cũng đặt ra câu hỏi quan trọng: Làm gì để có thu nhập và duy trì cuộc sống lâu dài?

Tốt nghiệp ngành Công nghệ sinh học tại Đại học Bách khoa Hà Nội, lại có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển sản phẩm, Hoàn bắt đầu tìm kiếm cơ hội từ chính những nguyên liệu có sẵn quanh nhà.

Gia đình cô có khu vườn rộng khoảng 1,5 ha, nhiều năm không được khai thác hiệu quả. Thay vì xem đây chỉ là khoảng đất bỏ hoang, Hoàn nghĩ đến khả năng tận dụng cây cối để sản xuất những sản phẩm chăm sóc cá nhân có nguồn gốc thực vật.

Ý tưởng đầu tiên xuất phát từ một tình huống rất đời thường. Khi trở về quê, cô thấy mẹ và những người thân trong gia đình mua các chai nước súc miệng dung tích nhỏ với giá gần 300.000 đồng.

Tò mò về sản phẩm, Hoàn tìm hiểu thành phần trên nhãn và bắt đầu suy nghĩ liệu có thể tạo ra một lựa chọn khác với chi phí phù hợp hơn hay không.

Trong lúc tìm kiếm nguyên liệu, cô chú ý đến giàn trầu không của gia đình. Đây là loại cây quen thuộc ở nhiều vùng nông thôn, có thể sinh trưởng tốt mà không cần chăm sóc cầu kỳ.

Từ kiến thức chuyên ngành và kinh nghiệm nghiên cứu sản phẩm, Hoàn quyết định thử nghiệm chế biến nước súc miệng từ trầu không. Đó cũng là bước khởi đầu cho hành trình khởi nghiệp của cô tại quê nhà.

Không có nhiều vốn đầu tư ban đầu, Trần Hoàn lựa chọn tận dụng những vật dụng sẵn có để phục vụ quá trình nghiên cứu.Trong một lần tìm kiếm thiết bị tại nhà kho, cô phát hiện hai chiếc nồi áp suất cũ. Sau khoảng hai ngày mày mò, Hoàn tự lắp ráp được một bộ dụng cụ chưng cất đơn giản để bắt đầu thử nghiệm với nguyên liệu trầu không.

Những ngày đầu không diễn ra thuận lợi. Sản phẩm liên tục phải điều chỉnh, trong khi điều kiện nghiên cứu tại nhà còn hạn chế. Việc sử dụng bếp và các vật dụng gia đình làm nơi thử nghiệm cũng khiến sinh hoạt của người thân bị ảnh hưởng.

Quyết định trở về quê của Hoàn vốn chưa nhận được sự đồng tình hoàn toàn từ bố mẹ. Khi chứng kiến con gái dành nhiều thời gian thử nghiệm nhưng chưa tạo ra sản phẩm có thể bán, gia đình càng thêm lo lắng.

Để có không gian làm việc riêng và tránh ảnh hưởng đến sinh hoạt của bố mẹ, Hoàn quyết định chuyển ra ở riêng. Cô tiếp tục dành thời gian nghiên cứu, điều chỉnh quy trình và hoàn thiện sản phẩm.

Sau khoảng hai tháng với hàng trăm lần thử nghiệm chưa đạt yêu cầu, cô mới tạo ra phiên bản nước súc miệng trầu không mà bản thân cảm thấy ưng ý.

Thay vì sản xuất số lượng lớn ngay từ đầu, Hoàn lựa chọn giới thiệu sản phẩm đến người thân và bạn bè. Một phần được dùng làm quà tặng, phần còn lại bán cho những người muốn trải nghiệm.

Phản hồi từ nhóm khách hàng đầu tiên giúp cô có thêm động lực. Một số người sau khi sử dụng tiếp tục đặt mua, tạo ra những đơn hàng ban đầu cho hoạt động kinh doanh.

Từ sản phẩm nước súc miệng trầu không, Hoàn tiếp tục tìm kiếm các loại nguyên liệu khác có thể tận dụng trong khu vườn gia đình.
Cô nhận thấy khu đất rộng 1,5 ha có nhiều cây ổi rừng mọc tự nhiên. Sau quá trình tìm hiểu và thử nghiệm, Hoàn phát triển thêm sản phẩm nước chưng cất từ lá ổi, hướng đến nhu cầu chăm sóc da.

Danh mục sản phẩm của cô dần được mở rộng với trà đậu đen kết hợp hà thủ ô và sản phẩm gội đầu từ bồ kết lên men. Các mặt hàng có giá bán từ vài chục nghìn đến hơn 100.000 đồng, tùy loại và dung tích. Đây là phân khúc giá mà Hoàn lựa chọn để tiếp cận nhóm khách hàng có nhu cầu sử dụng sản phẩm chăm sóc cá nhân từ nguyên liệu thực vật.

Điểm đáng chú ý là quá trình phát triển sản phẩm được thực hiện theo hướng tích lũy từng bước. Hoàn không đầu tư ngay một hệ thống máy móc đắt tiền mà sử dụng nguồn thu ban đầu để mua sắm thêm dụng cụ và cải thiện điều kiện sản xuất.

Theo cô, cách làm này xuất phát từ quan điểm tiết kiệm, tận dụng những gì đang có trước khi nghĩ đến mở rộng quy mô. Hai chiếc nồi áp suất cũ vì vậy trở thành hình ảnh gắn liền với giai đoạn khởi nghiệp đầu tiên.

Tuy nhiên, đối với những sản phẩm chăm sóc cá nhân, việc sử dụng nguyên liệu tự nhiên không đồng nghĩa sản phẩm mặc nhiên an toàn hoặc có hiệu quả điều trị. Chất lượng còn phụ thuộc vào công thức, quy trình sản xuất, kiểm nghiệm và việc đáp ứng các yêu cầu pháp lý đối với từng nhóm sản phẩm.

Từ sản xuất thủ công đến xây dựng mạng lưới tiêu thụ

Sau gần một năm trở về quê khởi nghiệp, hoạt động kinh doanh của Trần Hoàn dần hình thành lượng khách hàng ổn định hơn. Những sản phẩm ban đầu được giới thiệu trong phạm vi người quen đã từng bước tiếp cận thị trường thông qua đại lý và cộng tác viên.

Khi số lượng đơn hàng tăng lên, công việc của Hoàn cũng có sự thay đổi. Thay vì tự đảm nhiệm toàn bộ các khâu từ sản xuất đến bán hàng, cô bắt đầu phân chia công việc để tập trung nhiều hơn cho nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Bố mẹ Hoàn, từ chỗ chưa thực sự ủng hộ quyết định rời Hà Nội của con gái, dần tham gia hỗ trợ đóng gói và gửi hàng. Hoạt động bán hàng được các đại lý, cộng tác viên đảm nhiệm, giúp cô có thêm thời gian cải tiến quy trình sản xuất.

Sự thay đổi này cho thấy mô hình kinh doanh nhỏ tại gia đình đã từng bước hình thành cách tổ chức rõ ràng hơn. Người trực tiếp phát triển sản phẩm tập trung vào chuyên môn, trong khi việc phân phối được thực hiện thông qua mạng lưới bán hàng.

Dù nguồn thông tin ban đầu cho biết Hoàn đã có doanh thu hằng tháng tương đối ổn định, chưa có số liệu cụ thể để xác định quy mô kinh doanh hoặc mức lợi nhuận thực tế của cơ sở.

Đối với cô, một trong những kinh nghiệm quan trọng nhất trong giai đoạn khởi nghiệp là không vội mở rộng khi chưa có đủ nguồn lực.

Từ hai chiếc nồi áp suất cũ, nguyên liệu trong vườn và những khoản thu nhỏ ban đầu, Hoàn từng bước tái đầu tư để bổ sung thiết bị phục vụ sản xuất. Cách làm này giúp cô hạn chế áp lực vốn trong thời gian thử nghiệm thị trường.

Bên cạnh đó, việc sở hữu kiến thức về công nghệ sinh học cũng tạo ra lợi thế nhất định. Thay vì chỉ thu mua nguyên liệu rồi bán lại, Hoàn tìm cách phát triển thành những sản phẩm có thể đóng gói, phân phối và tiếp cận người tiêu dùng.

Từ một khu vườn nhiều năm chưa được khai thác hiệu quả, cô nhìn thấy nguồn nguyên liệu để nghiên cứu những mặt hàng mới. Đây là hướng đi có thể giúp gia tăng giá trị kinh tế của cây trồng địa phương nếu sản phẩm đáp ứng được yêu cầu chất lượng và nhu cầu thị trường.

Theo kế hoạch được chia sẻ trong bài nguồn, Hoàn mong muốn tiếp tục nghiên cứu thêm các sản phẩm ứng dụng phương pháp lên men, đồng thời mở rộng hệ thống phân phối để tiếp cận nhiều khách hàng hơn.

Tuy nhiên, khi quy mô kinh doanh tăng lên, bài toán đặt ra không chỉ là phát triển sản phẩm mới mà còn là chuẩn hóa quy trình, bảo đảm chất lượng đồng đều và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Câu chuyện của Trần Hoàn cho thấy một hướng khởi nghiệp đáng chú ý ở nông thôn: tận dụng kiến thức chuyên môn đã được đào tạo để khai thác những nguồn lực sẵn có tại địa phương.

Thay vì tìm kiếm cơ hội từ một lĩnh vực hoàn toàn xa lạ, cô bắt đầu bằng cây trầu không trong vườn, những chiếc nồi cũ và khả năng nghiên cứu đã tích lũy từ công việc trước đó.

Từ quyết định rời Hà Nội đầu năm 2021 đến việc phát triển nhiều sản phẩm từ nguyên liệu thực vật, hành trình của Hoàn là câu chuyện về sự thay đổi hướng đi nghề nghiệp và quá trình xây dựng sinh kế tại quê hương.

Điều đáng chú ý không nằm ở khoản vốn đầu tư ban đầu, mà ở cách cô biến những thứ tưởng chừng ít giá trị thành nguyên liệu cho một hoạt động kinh doanh. Với Trần Hoàn, cơ hội khởi nghiệp bắt đầu từ chính khu vườn gia đình và hai chiếc nồi áp suất đã qua sử dụng.