Giấu bố mẹ khởi nghiệp từ thời cấp hai, nam sinh làm shipper nuôi công ty, 19 tuổi trở thành CEO 2 doanh nghiệp

Giấu bố mẹ khởi nghiệp, làm phục vụ quán lẩu để nuôi công ty

Trong khi nhiều học sinh cùng trang lứa vẫn đang tập trung cho việc học và chuẩn bị những kỳ thi quan trọng, Wei Siyuan đã âm thầm bước vào con đường khởi nghiệp bằng cách đăng ký thành lập doanh nghiệp công nghệ ngay từ thời trung học cơ sở. Không có nguồn vốn lớn hay sự hậu thuẫn của gia đình trong giai đoạn đầu, chàng trai trẻ phải tranh thủ làm phục vụ tại một nhà hàng lẩu và nhận giao đồ ăn sau giờ học để có tiền trang trải chi phí vận hành công ty. Những ngày tháng vừa học, vừa làm thêm, vừa nghiên cứu sản phẩm đã trở thành nền tảng cho hành trình đưa Wei đến vị trí CEO của hai doanh nghiệp công nghệ khi mới 19 tuổi.

Sinh ra tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), Wei Siyuan sớm bộc lộ niềm yêu thích đặc biệt đối với máy móc và các thiết bị kỹ thuật. Mẹ cậu làm việc tại một nhà máy và thường đưa con theo trong những ngày đi làm, nhờ vậy Wei có cơ hội quan sát hoạt động của các dây chuyền sản xuất, tiếp xúc với những công cụ cơ khí và dần hình thành niềm đam mê tìm hiểu cách vận hành của máy móc.

Sở thích ấy càng được nuôi dưỡng khi Wei gặp một giáo viên dạy robot trong những năm tiểu học. Từ những bài học đầu tiên về lập trình, lắp ráp và điều khiển thiết bị, cậu bắt đầu dành nhiều thời gian cho việc nghiên cứu công nghệ, đồng thời xác định đây là lĩnh vực mình muốn theo đuổi lâu dài. Khi bước vào trung học cơ sở, Wei cùng hai người bạn thường xuyên tham gia các cuộc thi robot, trong đó có RoboMaster, và từng giành giải nhì ở hạng mục tham dự.

Chính những trải nghiệm này đã khiến Wei nhận ra rằng các sản phẩm do nhóm tự thiết kế không nhất thiết chỉ dừng lại ở phạm vi một cuộc thi học thuật, mà hoàn toàn có thể được phát triển thành hàng hóa phục vụ nhu cầu thực tế. Từ suy nghĩ đó, cậu quyết định đăng ký kinh doanh dù vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường, mở đầu hành trình khởi nghiệp sớm hơn rất nhiều so với phần lớn bạn bè đồng trang lứa.

Tuy nhiên, Wei không chia sẻ kế hoạch này với bố mẹ vì biết gia đình lo ngại việc kinh doanh sẽ khiến con trai sao nhãng học tập. Việc phải giữ kín dự án cũng đồng nghĩa với chuyện cậu không thể trông chờ vào sự hỗ trợ tài chính từ gia đình, trong khi một công ty công nghệ dù ở quy mô nhỏ vẫn cần tiền thuê mặt bằng, thanh toán điện nước, mua linh kiện và duy trì hoạt động nghiên cứu.

Để giải quyết bài toán vốn, Wei tranh thủ thời gian ngoài giờ học làm phục vụ tại một nhà hàng lẩu, đồng thời nhận thêm công việc giao đồ ăn. Những khoản thu nhập tích góp từ các ca làm thêm được đưa trở lại công ty, giúp nhóm có thể tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện sản phẩm thay vì phải dừng dự án giữa chừng.

Với một học sinh trung học, việc cân bằng giữa bài vở, công việc làm thêm và điều hành doanh nghiệp là thử thách không nhỏ. Thế nhưng, chính giai đoạn khó khăn này đã giúp Wei sớm làm quen với áp lực tài chính, cách sử dụng nguồn vốn hạn chế và trách nhiệm của người đứng đầu một dự án kinh doanh.

Sau thời gian thử nghiệm nhiều ý tưởng, Wei Siyuan cùng các cộng sự lựa chọn máy bay không người lái (drone) làm sản phẩm kinh doanh chủ lực, với mục tiêu phát triển những thiết bị có giá thành hợp lý và phù hợp với người dùng phổ thông. Đây là hướng đi đòi hỏi nhóm phải kết hợp kiến thức cơ khí, điện tử và lập trình, đồng thời tính toán chi phí để sản phẩm có khả năng cạnh tranh khi được thương mại hóa.

Thay vì chỉ mua những thiết bị có sẵn rồi bán lại, nhóm của Wei bắt đầu từ công đoạn thiết kế, xây dựng nguyên mẫu và liên tục điều chỉnh các chi tiết kỹ thuật trước khi hợp tác với đơn vị bên ngoài để sản xuất hàng loạt. Quá trình này kéo dài nhiều tháng, bởi ngoài việc bảo đảm thiết bị hoạt động đúng yêu cầu, nhóm còn phải tìm cách kiểm soát chi phí sản xuất và hoàn thiện sản phẩm đủ điều kiện đưa ra thị trường.

Đến tháng 10/2024, mẫu drone đầu tiên chính thức được giới thiệu, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ một dự án nghiên cứu của học sinh thành sản phẩm thương mại. Đây cũng là thời điểm hoạt động khởi nghiệp của Wei dần nhận được sự ủng hộ từ gia đình, đặc biệt là người mẹ có kinh nghiệm trong lĩnh vực thương mại quốc tế.

Nhận thấy sản phẩm có khả năng tiếp cận khách hàng bên ngoài Trung Quốc, mẹ của Wei đã hỗ trợ nhóm xây dựng các gian hàng trực tuyến tại thị trường nước ngoài, qua đó mở thêm kênh phân phối thay vì chỉ phụ thuộc vào người mua trong nước. Sự hỗ trợ này nhanh chóng mang lại kết quả khi những đơn hàng đầu tiên xuất hiện từ châu Âu và Australia, đem về khoảng 50.000 nhân dân tệ, tương đương gần 195 triệu đồng theo mức quy đổi trong bài nguồn.

Đối với một startup được xây dựng từ tiền làm thêm của học sinh, khoản thu này không chỉ có ý nghĩa về tài chính mà còn là dấu hiệu cho thấy sản phẩm đã tìm được khách hàng thực tế. Từ chỗ phải tự xoay xở từng khoản chi phí vận hành, Wei bắt đầu có thêm nguồn lực để trả lương nhân viên, duy trì hoạt động nghiên cứu và tiếp tục cải tiến những mẫu drone tiếp theo.

Thay vì sử dụng số tiền kiếm được cho nhu cầu cá nhân, Wei cho biết cậu ưu tiên tái đầu tư vào công ty, bởi mục tiêu khi đó không đơn thuần là bán được một vài sản phẩm mà còn xây dựng doanh nghiệp có khả năng hoạt động lâu dài. Khi số lượng đơn hàng và công việc tăng lên, nhóm cũng từng bước tuyển thêm nhân sự, phân chia trách nhiệm rõ ràng hơn giữa các khâu nghiên cứu, sản xuất và kinh doanh.

Đến thời điểm tốt nghiệp trung học, doanh nghiệp của Wei đã có 11 nhân viên, trong đó có những người ngoài 30 tuổi làm việc dưới sự điều hành của một CEO vẫn còn ở tuổi thiếu niên. Đây là thay đổi đáng kể so với những ngày đầu cậu phải tự đi làm thêm để trả tiền điện nước, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản lý và tổ chức hoạt động kinh doanh.

Khởi nghiệp thêm lĩnh vực AI, 19 tuổi điều hành hai doanh nghiệp công nghệ

Sau khi bước đầu đưa sản phẩm drone ra thị trường quốc tế, Wei Siyuan tiếp tục tìm kiếm cơ hội trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo bằng việc thành lập thêm một doanh nghiệp công nghệ. Nếu công ty đầu tiên tập trung vào máy bay không người lái, hướng đi mới của chàng trai trẻ là phát triển các thiết bị ứng dụng AI để giải quyết những nhu cầu cụ thể trong đời sống.

Một trong những sản phẩm được giới thiệu là thiết bị hỗ trợ người trượt tuyết, có khả năng theo dõi chuyển động, phân tích kỹ thuật và đưa ra hướng dẫn phù hợp trong quá trình luyện tập. Theo thông tin được truyền thông Trung Quốc đăng tải, sản phẩm đã bán được hàng nghìn thiết bị tại thị trường nước ngoài trước khi được giới thiệu rộng rãi trong nước.

Việc tiếp tục mở rộng sang AI cho thấy Wei không muốn giới hạn hoạt động kinh doanh ở một dòng sản phẩm duy nhất, mà đang tìm cách khai thác những công nghệ có thể ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, điều này cũng khiến khối lượng công việc của chàng trai trẻ tăng lên đáng kể, nhất là khi cậu vẫn đang theo học tại Đại học Hồ Nam và phải phân chia thời gian giữa chương trình học với việc điều hành hai doanh nghiệp.

Dù bận rộn với hoạt động kinh doanh, Wei vẫn dành sự quan tâm cho những vấn đề đời sống mà bản thân từng chứng kiến trong thời gian đi học. Sau khi công ty có nguồn thu ổn định hơn, cậu quyết định quyên góp 100.000 nhân dân tệ cho trường trung học cũ để xây dựng khu vực nghỉ ngơi dành cho công nhân vệ sinh.

Ý tưởng này xuất phát từ việc Wei từng thấy nhiều công nhân vệ sinh phải tranh thủ ngồi nghỉ tại hành lang vì thiếu không gian phù hợp, thậm chí có người phải tìm cách hâm nóng bữa ăn bằng cách ngâm hộp cơm trong nước nóng. Những hình ảnh ấy khiến cậu mong muốn tạo ra một nơi để người lao động có thể nghỉ ngơi và dùng bữa thuận tiện hơn, coi đây là cách thể hiện sự trân trọng đối với những người làm công việc thầm lặng.

Trong hành trình khởi nghiệp, Wei cho biết bản thân đặc biệt ngưỡng mộ Lei Jun, nhà sáng lập Xiaomi và là một trong những doanh nhân công nghệ nổi bật tại Trung Quốc. Chàng trai từng nhiều lần tìm kiếm cơ hội gặp gỡ thần tượng với mong muốn học hỏi kinh nghiệm xây dựng sản phẩm, phát triển thương hiệu và quản trị doanh nghiệp.

Từ một học sinh yêu thích robot, âm thầm đăng ký kinh doanh và phải làm phục vụ quán lẩu, giao đồ ăn để có tiền duy trì công ty, Wei Siyuan đã từng bước đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, xây dựng đội ngũ nhân sự và mở rộng hoạt động sang lĩnh vực AI. Dù các doanh nghiệp vẫn đang trong quá trình phát triển và chưa có đầy đủ số liệu công khai về hiệu quả tài chính, việc trở thành CEO của hai công ty công nghệ ở tuổi 19 vẫn là một dấu mốc đáng chú ý trong hành trình của chàng trai trẻ.

Câu chuyện của Wei cho thấy một ý tưởng khởi nghiệp có thể bắt đầu từ niềm đam mê rất sớm, nhưng để biến nó thành hoạt động kinh doanh thực tế, người sáng lập phải trải qua nhiều thử thách liên quan đến vốn, sản phẩm, khách hàng và quản lý nhân sự. Với Wei Siyuan, những ca làm thêm sau giờ học không chỉ giúp duy trì công ty trong giai đoạn khó khăn mà còn trở thành một phần quan trọng trong hành trình trưởng thành của một doanh nhân trẻ.