Thuế hơn 200% từ Mỹ khiến xuất khẩu gỗ Việt Nam giảm tốc

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 7,12 tỷ USD, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 5, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 1,55 tỷ USD. Đây vẫn là mức tăng trưởng tích cực trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.

Tuy nhiên, đằng sau con số tăng trưởng chung là sự phân hóa đáng chú ý giữa các thị trường. Hoa Kỳ tiếp tục là khách hàng lớn nhất của ngành gỗ Việt Nam, chiếm tới 49,2% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhưng trong 5 tháng đầu năm, xuất khẩu sang thị trường này lại giảm 6,5% so với cùng kỳ.

Trong khi đó, Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng tới 48,3%, còn Nhật Bản tăng 6%. Điều này cho thấy các doanh nghiệp đang dần tìm kiếm thêm động lực tăng trưởng từ các thị trường ngoài Mỹ nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng mạnh tay của Mỹ. Ngày 11/3/2026, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã khởi xướng điều tra theo Mục 301 đối với đồ gỗ nội thất nhập khẩu, trong đó có Việt Nam. Cuộc điều tra liên quan tới các cáo buộc về thặng dư thương mại và chính sách tiền tệ, làm gia tăng rủi ro thuế quan đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Đáng chú ý hơn, sản phẩm gỗ dán của Việt Nam hiện đang chịu mức thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp lên tới 208,88%. Con số này cao hơn đáng kể so với mức 166,93% áp dụng cho Indonesia, một trong những đối thủ cạnh tranh lớn trong khu vực. Với mức thuế vượt 200%, lợi thế giá của nhiều doanh nghiệp gần như bị xóa bỏ khi tiếp cận thị trường Mỹ.

Đây là nguyên nhân khiến tốc độ tăng trưởng xuất khẩu sang Mỹ suy yếu, bất chấp nhu cầu tiêu dùng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn duy trì ở mức tương đối ổn định. Với các doanh nghiệp chế biến gỗ, rủi ro hiện nay không chỉ nằm ở đơn hàng mà còn ở khả năng duy trì biên lợi nhuận trong bối cảnh chi phí tuân thủ và thuế quan tăng lên.

Tuy vậy, ngành gỗ vẫn đang chờ đợi những tín hiệu tích cực trong nửa cuối năm. Theo các doanh nghiệp trong ngành, việc căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hạ nhiệt có thể giúp chi phí logistics giảm bớt sau giai đoạn tăng mạnh. Đây là yếu tố quan trọng bởi vận chuyển vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp gỗ.

Bên cạnh đó, từ tháng 8 đến tháng 10 hằng năm thường là giai đoạn cao điểm xuất khẩu để phục vụ mùa mua sắm cuối năm tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản. Nếu các tuyến hàng hải quốc tế, đặc biệt là khu vực eo biển Hormuz, duy trì trạng thái thông suốt, hoạt động giao thương có thể thuận lợi hơn so với nửa đầu năm.

Dù vậy, triển vọng của ngành gỗ sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến các cuộc điều tra thương mại từ Mỹ trong thời gian tới. Khi thị trường Mỹ vẫn đóng góp gần một nửa kim ngạch xuất khẩu toàn ngành, bất kỳ thay đổi nào về thuế quan cũng có thể tác động trực tiếp đến tăng trưởng của doanh nghiệp.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện của ngành gỗ năm 2026 không còn đơn thuần là tìm kiếm đơn hàng mới. Thách thức lớn hơn là làm thế nào để duy trì vị thế tại thị trường xuất khẩu lớn nhất trong bối cảnh hàng rào thương mại ngày càng cao, đồng thời mở rộng thêm các thị trường thay thế để giảm phụ thuộc vào một khách hàng duy nhất.