Thanh tra Chính phủ chỉ ra loạt sai phạm đất đai tại VINAPACO và Tập đoàn Tân Mai ở Tây Nguyên

Hai đơn vị liên quan bị "điểm mặt"

Theo Thông báo số 3314/TB-TTCP ngày 11/9/2026 về Kết luận thanh tra số 474/KL-TTCP, tại khu vực Tây Nguyên, VINAPACO sở hữu một đơn vị thành viên do tổng công ty nắm giữ 100% vốn điều lệ là Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy Miền Nam, đồng thời nắm giữ 22,73% vốn điều lệ tại CTCP Tập đoàn Tân Mai.

Tại Công ty Nguyên liệu Giấy Miền Nam (Kon Tum), đơn vị đã đưa 1.266,58ha đất vào mục đích trồng rừng từ năm 2001 nhưng không đăng ký với cơ quan quản lý Nhà nước theo Luật Đất đai. Công ty còn ký hợp đồng giao khoán không đúng đối tượng, không có biên bản giao nhận, không có phương án tổ chức sản xuất kinh doanh hay định mức giao khoán theo quy định, dẫn đến tình trạng trồng cao su không đúng quy hoạch và mục đích sử dụng đất.

Về phía VINAPACO, Hội đồng thành viên bị chỉ ra chậm ban hành điều lệ hoạt động của công ty con, thiếu kiểm tra phương án sử dụng đất, cho phép khai thác một số diện tích rừng keo, thông chưa đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. UBND tỉnh Kon Tum và các cơ quan chuyên môn địa phương cũng có thiếu sót khi ban hành văn bản giao đất tạm thời nhưng không bàn giao đất tại thực địa, đồng thời ký hợp đồng thuê đất khi chưa có quyết định cho thuê đất chính thức.

Tại CTCP Tập đoàn Tân Mai, tình trạng quản lý đất đai buông lỏng trên địa bàn Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng khiến diện tích đất rừng bị lấn chiếm, xâm canh trái phép lên tới 2.476,6ha tại Đắk Lắk, 1.011,6ha tại Đắk Nông và 492ha tại Lâm Đồng. Doanh nghiệp còn được thuê đất nhưng để trống kéo dài với 1.553,4ha tại Đắk Lắk, gần 808,2ha tại Đắk Nông và 69,3ha tại Lâm Đồng. Đáng chú ý, Tân Mai chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính về tiền thuê đất đối với 97,5ha tại huyện Bảo Lâm và gần 560,6ha tại huyện Đam Rông (tỉnh Lâm Đồng).

Nguyên nhân: Vừa khách quan, vừa do buông lỏng quản lý

Thanh tra Chính phủ đánh giá nguyên nhân sai phạm đến từ cả hai phía. Về khách quan, nguồn gốc đất lâm nghiệp phức tạp kéo dài qua nhiều thời kỳ, chính sách pháp luật thay đổi và áp lực gia tăng dân số, di dân tự do tại Tây Nguyên là những yếu tố khó kiểm soát. Về chủ quan, công tác quản lý của VINAPACO, Công ty Nguyên liệu Giấy Miền Nam và Tập đoàn Tân Mai còn lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, chậm hoàn thiện thủ tục pháp lý; chính quyền địa phương cũng chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý Nhà nước về đất đai.

Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương và UBND các tỉnh liên quan tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân qua các thời kỳ, trong đó bao gồm Hội đồng thành viên, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc VINAPACO. Đối với Tập đoàn Tân Mai, Thanh tra Chính phủ yêu cầu khắc phục triệt để các hạn chế, thiếu sót, vi phạm và sử dụng đất thuê đúng quy định. Đặc biệt, trong quá trình xử lý, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự gây thiệt hại tiền, tài sản của Nhà nước, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan chức năng để điều tra, xử lý theo quy định.

Tổng Công ty Giấy Việt Nam (VINAPACO) có tiền thân là Công ty Giấy Gỗ Diêm phía Bắc và phía Nam, hình thành từ năm 1976. Hiện vốn điều lệ của tổng công ty ở mức 1.213 tỷ đồng, hoạt động cốt lõi gồm trồng rừng, khai thác gỗ, sản xuất và kinh doanh bột giấy, giấy in, giấy viết, giấy bao bì, sản xuất hóa chất, điện, nghiên cứu khoa học công nghệ và các dịch vụ xuất nhập khẩu, vận tải, cho thuê văn phòng ngành giấy. Tính đến ngày 31/12/2025, tổng số cán bộ, công nhân viên và người lao động tại tổng công ty là 1.770 người.