Nghịch lý tại Vinachem: Tiền gửi gần 9.500 tỷ đồng nhưng nhiều công ty con vẫn âm vốn nghìn tỷ

Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán năm 2025 với kết quả kinh doanh tăng trưởng mạnh. Trong bối cảnh nhiều lĩnh vực sản xuất hóa chất và phân bón phục hồi, doanh thu của tập đoàn đã lên mức cao nhất từ trước đến nay, đồng thời lợi nhuận trước thuế cũng bật tăng hơn 55% so với năm trước.

Cụ thể, doanh thu thuần hợp nhất năm 2025 của Vinachem đạt 60.647 tỷ đồng, tăng 12,7% so với mức 53.814 tỷ đồng của năm 2024. Lợi nhuận gộp đạt khoảng 10.037 tỷ đồng. Kết thúc năm tài chính, lợi nhuận kế toán trước thuế của tập đoàn đạt 4.595 tỷ đồng, tăng 55,3% so với cùng kỳ năm trước.

Tính đến ngày 31/12/2025, tổng tài sản hợp nhất của Vinachem đạt 59.516 tỷ đồng. Tập đoàn đang nắm giữ 4.316 tỷ đồng tiền và các khoản tương đương tiền, cùng 9.494 tỷ đồng đầu tư tài chính ngắn hạn dưới hình thức tiền gửi có kỳ hạn. Trong năm, doanh nghiệp đã thực nộp ngân sách nhà nước khoảng 2.268 tỷ đồng bao gồm các loại thuế và phí.

Dù kết quả kinh doanh tích cực, báo cáo kiểm toán do Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thực hiện vẫn đưa ra hàng loạt lưu ý liên quan đến tình hình tài chính tại nhiều công ty con thuộc hệ sinh thái Vinachem.

Tại Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, kiểm toán cho biết doanh nghiệp đang rơi vào tình trạng mất cân đối tài chính khi nợ ngắn hạn ở mức 5.192 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với quy mô tài sản ngắn hạn 2.986 tỷ đồng. Các khoản lỗ lũy kế kéo vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp xuống âm 4.255 tỷ đồng.

Ngoài áp lực tài chính, dự án nhà máy sản xuất phân đạm từ than cám công suất 560.000 tấn/năm của Đạm Ninh Bình dù đã tạm bàn giao nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất quyết toán. Một số tồn tại theo kết luận của cơ quan chức năng cũng chưa được xử lý dứt điểm.

Áp lực dòng tiền cũng hiện hữu tại Công ty CP DAP số 2 - Vinachem. Theo báo cáo kiểm toán, doanh nghiệp đang có khoản nợ gốc quá hạn khoảng 618 tỷ đồng, trong khi lãi vay và tiền phạt chậm trả đã lên tới 989 tỷ đồng.

Tại thời điểm cuối năm 2025, nợ ngắn hạn của DAP số 2 vượt tài sản ngắn hạn khoảng 328 tỷ đồng. Đồng thời, vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp này cũng âm 629 tỷ đồng do khoản lỗ lũy kế lên tới 2.129 tỷ đồng. Dự án nhà máy phân bón Diamon Photphat số 2 hiện vẫn chưa hoàn tất quyết toán đầu tư.

Theo AASC, những yếu tố trên là cơ sở để đơn vị kiểm toán đưa cả Đạm Ninh Bình và DAP số 2 vào diện có yếu tố không chắc chắn trọng yếu liên quan đến khả năng hoạt động liên tục.

Ngoài hai doanh nghiệp phân bón, Công ty TNHH Hóa chất và Muối mỏ Việt Lào cũng nằm trong nhóm bị kiểm toán lưu ý. Dự án khai thác muối mỏ tại Lào với chi phí xây dựng cơ bản dở dang hơn 3.121 tỷ đồng hiện đã dừng triển khai. Doanh nghiệp đang thực hiện kiểm kê, đánh giá lại vật tư và tài sản cố định để phục vụ phương án điều chỉnh dự án mới.

Bên cạnh đó, kiểm toán còn lưu ý đối với Công ty CP Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc do dự án mở rộng nhà máy chưa hoàn tất quyết toán với các nhà thầu, khiến doanh nghiệp có nguy cơ phát sinh thêm công nợ trong thời gian tới.

Không chỉ đối mặt với áp lực tài chính tại các công ty con, Vinachem còn được nhắc đến trong báo cáo liên quan sai phạm ở dự án bất động sản 233B Nguyễn Trãi, Hà Nội do Công ty CP Xà phòng Hà Nội thực hiện.

Theo kết luận kiểm tra, doanh nghiệp này đã ký hợp đồng hợp tác đầu tư không phù hợp với quyết định của Thủ tướng Chính phủ và quy định của Bộ Tài chính. Một số vi phạm được chỉ ra gồm tỷ lệ góp vốn chưa đúng quy định, quản lý nguồn tiền thu được chưa đúng quy trình và bàn giao đất khi chưa có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Cơ quan chức năng cũng cho rằng việc xác định giá trị hỗ trợ di dời và phần vốn góp chủ yếu dựa trên thỏa thuận giữa các bên, chưa phản ánh đầy đủ giá trị thị trường.

Về công tác kế toán, Vinachem đã thực hiện điều chỉnh hồi tố một số chỉ tiêu trên báo cáo tài chính năm 2024 theo yêu cầu của Kiểm toán Nhà nước và các quy định liên quan. Theo đó, vốn góp của chủ sở hữu được điều chỉnh tăng thêm 1.843 tỷ đồng, trong khi quỹ đầu tư phát triển giảm 1.371 tỷ đồng.