Quốc hội xem xét tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành 3 dự án độc lập

Việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được đặt ra trong bối cảnh dự án có quy mô lớn, nhiều hợp phần và liên quan đến các chủ đầu tư, phương thức đầu tư và tiến độ khác nhau. Chính phủ cho rằng cơ chế hiện tại chưa tạo đủ cơ sở pháp lý để từng hợp phần được triển khai độc lập, dẫn tới nguy cơ một dự án phải chờ dự án khác.

Tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình Tờ trình về việc tách dự án. Theo đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội ban hành Nghị quyết để tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức lại dự án.

Theo phương án được trình, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận sẽ được tách thành 3 dự án độc lập gồm Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận; Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1; và Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2.

Sau khi tách, các dự án sẽ kế thừa và sử dụng những dữ liệu, kết quả công việc đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc này nhằm hạn chế phải thực hiện lại các công việc đã hoàn tất, đồng thời giúp từng dự án xác định rõ hơn phạm vi, mục tiêu và trách nhiệm triển khai.

Điểm quan trọng nhất của phương án là tháo gỡ sự phụ thuộc giữa các hợp phần. Khi được xác lập thành các dự án độc lập, từng chủ đầu tư có thể chủ động thực hiện các thủ tục đầu tư, xác định nguồn vốn, phương thức đầu tư và tiến độ phù hợp với đặc thù của mình.

Đây cũng là vấn đề được cơ quan thẩm tra nhấn mạnh. Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đồng thời cho rằng việc tách dự án phù hợp với chủ trương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Theo cơ quan thẩm tra, Nghị quyết số 41/2009/QH12 của Quốc hội đã quyết định chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận gồm 2 nhà máy, nhưng chưa có căn cứ pháp lý xác lập hai nhà máy là các dự án độc lập.

Trong khi đó, mỗi dự án có chủ đầu tư, tiến độ và phương thức đầu tư khác nhau. Sự thiếu rõ ràng về tư cách pháp lý của từng dự án vì vậy trở thành một trong những điểm cần được xử lý để các thủ tục đầu tư có thể tiếp tục được triển khai.

Tuy nhiên, việc tách dự án không đồng nghĩa với việc chỉ thay đổi cách tổ chức trên giấy tờ. Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ phải tiếp tục rà soát để bảo đảm quá trình tách không ảnh hưởng đến tiến độ chung, đồng thời tránh tạo ra khoảng trống pháp lý hoặc điểm nghẽn mới giữa chủ trương đầu tư trước đây và các quyết định đầu tư sau khi tách.

Một vấn đề khác được cơ quan thẩm tra lưu ý là căn cứ và trình tự pháp lý để thực hiện việc tách một dự án đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư thành nhiều dự án độc lập. Pháp luật hiện hành về đầu tư, đầu tư công và ban hành văn bản quy phạm pháp luật chưa quy định cụ thể cho trường hợp này.

Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo được đề nghị làm rõ căn cứ pháp lý, thành phần hồ sơ cũng như trình tự, thủ tục áp dụng khi xây dựng và trình dự thảo Nghị quyết. Đây là điều kiện quan trọng để việc tách dự án không chỉ giải quyết vướng mắc trước mắt mà còn tạo được hành lang pháp lý đủ rõ cho các bước tiếp theo.

Về bản chất, phương án lần này nhằm chuyển một dự án tổng thể thành ba dự án có phạm vi và trách nhiệm rõ ràng hơn. Nếu được Quốc hội thông qua, từng hợp phần sẽ có cơ sở để chủ động xử lý các thủ tục đầu tư, nguồn vốn và tiến độ, trong khi vẫn kế thừa những kết quả đã được phê duyệt trước đó.

Như vậy, trọng tâm của việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận không nằm ở việc chia nhỏ quy mô, mà ở tạo một cấu trúc pháp lý rõ hơn để các hợp phần có thể triển khai độc lập nhưng không bị đứt gãy với dự án tổng thể. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để tháo gỡ các thủ tục đang vướng và đưa dự án vào một giai đoạn triển khai có trách nhiệm, tiến độ và cơ chế đầu tư rõ ràng hơn.