PMI toàn cầu tăng mạnh, nhưng cầu thực lại suy yếu

Sự cải thiện của PMI không đến từ cầu tăng, mà từ nỗi lo thiếu hàng. Khi doanh nghiệp mua trước để bảo vệ sản xuất, dữ liệu ngắn hạn có thể bị “đẩy cao” so với thực tế. Điều này khiến triển vọng tăng trưởng trở nên khó đoán hơn trong các tháng tới.

Hoạt động sản xuất toàn cầu đang ghi nhận sự phục hồi rõ rệt trên bề mặt, nhưng động lực phía sau lại mang tính phòng thủ hơn là mở rộng thực. Theo khảo sát Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) của S&P Global, nhiều nền kinh tế lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Pháp và Vương quốc Anh ghi nhận sản xuất tăng tốc trong tháng 4. Tuy nhiên, đà tăng này đến từ hoạt động mua hàng “khẩn cấp” nhằm phòng ngừa gián đoạn nguồn cung, không phải từ nhu cầu tiêu dùng thực sự.

Điểm kích hoạt nằm ở eo biển Hormuz, nơi bị gián đoạn vận chuyển kéo dài sang tuần thứ bảy, làm tắc nghẽn dòng chảy dầu, khí và nguyên liệu đầu vào quan trọng. Khi chuỗi cung ứng bị đe dọa, doanh nghiệp buộc phải tích trữ hàng hóa để bảo vệ sản xuất. Điều này đẩy chỉ số PMI tăng nhanh trong ngắn hạn, nhưng lại không phản ánh sức khỏe thực của cầu thị trường.

Tại Mỹ, PMI tổng hợp tăng lên 52,0 điểm từ 50,3, với sản lượng sản xuất ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong bốn năm. Ông Chris Williamson, chuyên gia kinh tế trưởng tại S&P Global Market Intelligence, cho biết nhiều đơn hàng được mô tả là “hoảng loạn” trước nguy cơ thiếu hụt và giá tăng. Đây là dấu hiệu điển hình của cầu bị “kéo về phía trước”, thay vì tăng trưởng bền vững.

Xu hướng này cũng xuất hiện tại Nhật Bản, nơi sản lượng nhà máy tăng mạnh nhất hơn 12 năm, và tại khu vực đồng euro (eurozone) với mức sản xuất cao nhất trong tám tháng. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể lại kém tích cực khi PMI eurozone giảm xuống 48,6 điểm, dưới ngưỡng tăng trưởng. Điều này cho thấy sự phục hồi không đồng đều và thiếu nền tảng cầu vững chắc.

Nền kinh tế Mỹ chứng kiến PMI tăng lên hơn 52 điểm (Ảnh S&P Global).jpg

Các chuyên gia cảnh báo đây là mô hình quen thuộc: tăng trưởng do tích trữ thường đi kèm với suy giảm sau đó. Bà Susan Spence, Chủ tịch Ủy ban khảo sát thuộc Institute for Supply Management (ISM), nhận định các chỉ số cầu đang đi sai hướng, trong khi doanh nghiệp chưa sẵn sàng mở rộng tuyển dụng hay đầu tư. Khi niềm tin không theo kịp sản lượng, đà tăng khó duy trì.

Ở cấp độ vĩ mô, các dự báo cũng cho thấy xu hướng tăng trưởng đang suy yếu. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 xuống 3,1% và nâng dự báo lạm phát lên 4,4%. Trong kịch bản xấu hơn, tăng trưởng có thể giảm xuống 2% trong khi lạm phát vượt 6%, phản ánh sự đánh đổi ngày càng rõ giữa ổn định giá và tăng trưởng.

Trong khi đó, Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) dự báo tăng trưởng thương mại toàn cầu giảm mạnh xuống còn 1,5–2,5% trong năm 2026, so với 4,7% năm trước. Điều này cho thấy dòng chảy thương mại thực đang chậm lại, trái ngược với tín hiệu PMI tăng. Khoảng lệch giữa dữ liệu sản xuất và thương mại là dấu hiệu cảnh báo sớm về rủi ro điều chỉnh.

Tổng thể, PMI tháng 4 phản ánh một trạng thái đặc biệt của thị trường: tăng trưởng do lo ngại, không phải do nhu cầu. Với nhà đầu tư, điểm quan trọng không nằm ở việc sản xuất đang tăng, mà ở việc cầu tương lai có thể bị “rút cạn” sớm hơn dự kiến. Khi hoạt động tích trữ kết thúc, rủi ro đảo chiều của sản xuất toàn cầu sẽ trở nên rõ ràng hơn.