Nhìn lại vụ án Nhựa Bình Minh: Từ vụ án hàng giả đến cuộc chiến thương hiệu tại tòa

Câu chuyện bắt đầu không phải ở phòng xử án, mà ở một xưởng sản xuất tại Long An.

Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh có tiền thân là Nhà máy Công tư Hợp doanh Nhựa Bình Minh, thành lập từ năm 1977. Gần nửa thế kỷ sau, doanh nghiệp này vận hành 4 nhà máy lớn với tổng công suất 150.000 tấn sản phẩm mỗi năm, chiếm khoảng 28% thị trường ống nhựa Việt Nam, tạo việc làm cho hơn 1.300 lao động và sở hữu mạng lưới gần 2.200 đại lý trên toàn quốc.

Đi cùng quy mô ấy là một hệ thống nhãn hiệu được đăng ký từ rất sớm, như Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 23374 cấp từ năm 1996, số 73870 cấp năm 2006, số 180399 và 180400 cấp năm 2012, bảo hộ cho các cụm từ “BÌNH MINH”, “NHỰA BÌNH MINH”, “ỐNG NHỰA BÌNH MINH” cùng các biểu tượng hình học đặc trưng.

Nhưng chính vị thế dẫn đầu lại khiến Nhựa Bình Minh trở thành mục tiêu của hàng giả.

Hồ sơ tố tụng ghi nhận một mắt xích hình sự nghiêm trọng tại TP. Hồ Chí Minh và Long An, nơi Lê Thị Anh Thi, Giám đốc, cùng Lý Vỹ Nguyên, Phó Giám đốc Công ty TNHH Lý Hứa Kỳ, bị điều tra về hành vi “Sản xuất, buôn bán hàng giả”. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hồ Chí Minh đã triệt phá dây chuyền sản xuất quy mô lớn, thu giữ 12.259 cây ống nhựa giả mạo nhãn hiệu “BM NHỰA BÌNH MINH”, tương đương giá trị hàng thật hơn 1,025 tỷ đồng. Trong đó, riêng Phạm Quốc Nhật đã tiêu thụ 6.115 cây ống giả với số tiền hàng trăm triệu đồng. VKSND TP. Hồ Chí Minh sau đó ban hành cáo trạng (tháng 6/2023) truy tố các bị can theo Điều 192 Bộ luật Hình sự

Trong lúc vụ án hình sự đang được xử lý, thị trường lại xuất hiện một hình thái xâm phạm tinh vi hơn, núp dưới vỏ bọc pháp nhân hợp pháp.

Ngày 23/11/2022, Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh Việt ra đời theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số 0317578985 do Phòng Đăng ký kinh doanh, Sở Kế hoạch và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh cấp. Đáng chú ý, doanh nghiệp này đặt nhà máy tại Lô 19, Đường số 7, KCN Tân Đức, xã Đức Hòa Hạ, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An, trùng địa chỉ với nhà máy của Công ty Lý Hứa Kỳ từng bị khởi tố.

Ngay khi bước vào thị trường, Nhựa Bình Minh Việt tung ra các dòng ống nhựa PVC, phụ tùng van cầu, keo dán in dòng chữ “SAN PHAM CUA CTY CP NHUA BINH MINH VIET” cùng ký hiệu “BVM” đặt trong khung oval xanh dương, tiếp cận trực tiếp mạng lưới phân phối vật liệu xây dựng.

Cho rằng hành vi này gây nhầm lẫn nghiêm trọng về nguồn gốc hàng hóa, ngày 12/10/2023, Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh khởi kiện Nhựa Bình Minh Việt ra TAND TP. Hồ Chí Minh.

Đơn khởi kiện đưa ra những yêu cầu triệt để. Buộc bị đơn thay đổi tên doanh nghiệp, loại bỏ cụm từ “Bình Minh”. Buộc loại bỏ toàn bộ dấu hiệu vi phạm trên sản phẩm, phương tiện kinh doanh, website và mạng xã hội. Buộc chấm dứt sản xuất, kinh doanh hàng hóa vi phạm. Và buộc xin lỗi, cải chính công khai 3 kỳ liên tiếp trên báo chí, đồng thời cam kết không tái phạm.

Phía bị đơn không lùi bước. Nhựa Bình Minh Việt khẳng định mình hoạt động hợp pháp dựa trên giấy đăng ký doanh nghiệp do cơ quan nhà nước cấp, đồng thời trưng ra Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả số 53459/QĐ-SHTT ngày 12/7/2023 đối với tác phẩm mỹ thuật ứng dụng “BVM NHUA BINH MINH VIET”.

Từ thế phòng thủ, bị đơn chuyển sang phản công. Nhựa Bình Minh Việt nộp đơn phản tố, cáo buộc Nhựa Bình Minh đã dùng biện pháp kiểm tra hành chính và đưa tin báo chí để “ngăn cản hoạt động kinh doanh bình thường”, yêu cầu Tòa buộc nguyên đơn chấm dứt hành vi ngăn cản và xin lỗi công khai trên Báo Công an TP. Hồ Chí Minh.

Tại các phiên tranh tụng, không khí đối đầu được đẩy lên đỉnh điểm. Phía Nhựa Bình Minh Việt lập luận tên gọi “Bình Minh Việt” gồm 12 chữ cái, khác biệt với tên “Bình Minh” gồm 8 chữ cái của nguyên đơn. Chữ “VIỆT”, theo bị đơn, mang ý nghĩa khẳng định thương hiệu Việt Nam, và việc ghép nối này tạo ra một tên thương mại riêng biệt theo Luật Doanh nghiệp. Bị đơn cũng cho rằng thông tin in trên ống nhựa PVC chỉ nhằm ghi nhãn hàng hóa theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP, chứ không phải lạm dụng nhãn hiệu.

Thế nhưng, tại Bản án Kinh doanh thương mại sơ thẩm số 144/2024/KDTM-ST ngày 12/7/2024, TAND TP. Hồ Chí Minh đã bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Nhựa Bình Minh, dù nguyên đơn đã trình nộp chuỗi chứng cứ từ các cơ quan quản lý chuyên ngành.

Không đồng ý, Nhựa Bình Minh kháng cáo lên TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh. Và tại Bản án phúc thẩm số 40/2025/KDTM-PT ngày 25/4/2025, Tòa cấp cao giữ nguyên bản án sơ thẩm, không chấp nhận kháng cáo.

Lý do được Hội đồng xét xử đưa ra đã gây xôn xao giới chuyên môn. Tòa cho rằng tên “Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh Việt” và nhãn hiệu trên sản phẩm của bị đơn có thêm yếu tố chữ “VIỆT” và cấu trúc logo “BVM”, tạo nên tổng thể có khả năng phân biệt, không gây nhầm lẫn với các nhãn hiệu được bảo hộ của Nhựa Bình Minh. Các kết luận giám định của Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ và văn bản xử lý của cơ quan chức năng do nguyên đơn cung cấp, theo Tòa, chỉ mang tính chất “tài liệu tham khảo”.

Phán quyết này đẩy doanh nghiệp sở hữu thương hiệu gần 50 năm vào thế bất lợi, đồng thời đặt ra một câu hỏi lớn hơn cả một vụ kiện. Liệu chỉ cần đăng ký tên doanh nghiệp có thêm một từ chỉ dẫn địa lý như “Việt” là có thể tự do kinh doanh sản phẩm cùng loại, trùng với nhãn hiệu đã nổi tiếng?

(Còn nữa)

Phạm Tài