Nga lần đầu cấm xuất khẩu amoni nitrat, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung 250.000 tấn

Theo quyết định của Bộ Nông nghiệp Nga, lệnh cấm có hiệu lực từ ngày 21/3 đến 21/4/2026, áp dụng đối với toàn bộ các lô hàng xuất khẩu, ngoại trừ những hợp đồng theo thỏa thuận liên chính phủ. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh nhu cầu phân bón nitơ trong nước tăng mạnh, buộc chính quyền phải điều tiết nguồn cung.

Với vai trò là một trong những nhà sản xuất lớn nhất thế giới, Nga hiện chiếm khoảng 25% sản lượng amoni nitrat toàn cầu và tới 40% thương mại quốc tế. Theo ước tính của chuyên gia từ Implementa, việc đình chỉ xuất khẩu trong một tháng có thể khiến thị trường mất khoảng 250.000 tấn nguồn cung, tương đương giá trị hơn 100 triệu USD theo mức giá hiện tại.

Tác động của lệnh cấm dự kiến sẽ tập trung vào các doanh nghiệp lớn như Eurochem, Acron và Uralchem – nhóm chiếm hơn 70% lượng xuất khẩu amoni nitrat của Nga. Năm 2025, Nga đã xuất khẩu hơn 3 triệu tấn sản phẩm này, với Brazil là thị trường tiêu thụ lớn nhất.

Dù Nga vẫn duy trì cơ chế hạn ngạch xuất khẩu phân bón nitơ – hiện ở mức 2,6 triệu tấn cho giai đoạn từ 12/2025 đến 5/2026 – nhưng hạn ngạch này chỉ phản ánh mức cung thông thường, trong khi lệnh cấm tạm thời tạo ra cú sốc ngắn hạn đối với thị trường.

Các chuyên gia nhận định động thái này sẽ tiếp tục đẩy giá phân bón tăng cao. Theo dữ liệu từ MMI, giá amoni nitrat FOB Baltic đã tăng khoảng 2% trong tuần 12–19/3, lên mức 390–440 USD/tấn, trong bối cảnh xung đột Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và nguyên liệu đầu vào.

Theo bà Nina Adamova (Gazprombank), việc Nga – quốc gia chi phối nguồn cung toàn cầu – siết xuất khẩu sẽ tác động trực tiếp đến thị trường Mỹ, châu Âu và có thể lan sang châu Á, khi các nhà nhập khẩu buộc phải cạnh tranh nguồn cung hạn chế.

Trong bối cảnh thị trường phân bón vốn đã chịu áp lực từ chi phí năng lượng tăng cao, quyết định của Nga không chỉ là biện pháp điều tiết nội địa mà còn trở thành yếu tố khuếch đại biến động giá trên quy mô toàn cầu.