Một doanh nghiệp UPCoM tăng gấp đôi lợi nhuận, chu kỳ đầu tư 400 tỷ đồng bắt đầu phát huy hiệu quả

Sau nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực xử lý tro xỉ nhiệt điện, CTCP Sông Đà Cao Cường (UPCoM: SCL) đang mở rộng sang nhóm vật liệu xây dựng xanh. Theo phân tích của đối tác, kết quả kinh doanh quý I/2026 cho thấy doanh nghiệp bắt đầu ghi nhận những tín hiệu tích cực từ chu kỳ đầu tư mới. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm hơn không nằm ở mức tăng lợi nhuận, mà ở khả năng chuyển các khoản đầu tư hàng trăm tỷ đồng thành công suất, doanh thu và lợi nhuận trong những năm tới.

Quý I/2026, SCL ghi nhận doanh thu thuần 173,4 tỷ đồng, tăng 84,5% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt 17,8 tỷ đồng, cao gấp đôi quý I/2025. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vật liệu xây dựng vẫn chịu áp lực từ thị trường bất động sản phục hồi chậm, kết quả này cho thấy hoạt động kinh doanh của SCL có sự cải thiện rõ rệt.

Hiệu quả hoạt động cũng duy trì ở mức tích cực khi lợi nhuận gộp đạt 61 tỷ đồng, tăng 79%, còn biên lợi nhuận gộp đạt 35,2%, chỉ thấp hơn nhẹ so với mức 36,3% cùng kỳ. Theo nhóm phân tích, doanh nghiệp vẫn kiểm soát tương đối tốt giá vốn dù đã bắt đầu ghi nhận thêm chi phí từ các dự án đầu tư mới.

Để mở rộng thị phần, SCL tiếp tục duy trì chính sách chiết khấu thương mại. Riêng quý I/2026, khoản chiết khấu đạt khoảng 11 tỷ đồng, tương đương 6,1% doanh thu gộp. Trong khi đó, chi phí bán hàng và quản lý tăng hơn 70%, còn chi phí lãi vay tăng gần 60% do nhu cầu bổ sung vốn lưu động và triển khai các dự án mới. Dù vậy, tốc độ tăng doanh thu vẫn cao hơn tốc độ tăng chi phí, giúp hiệu quả vận hành chưa xuất hiện biến động đáng kể.

Một điểm đáng chú ý là giá trị hàng bán bị trả lại vẫn duy trì ở mức thấp. Theo nhóm phân tích LTBNM, điều này cho thấy việc mở rộng sản lượng chưa ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sản phẩm cũng như khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của nhóm khách hàng dự án.

Tuy nhiên, báo cáo cho rằng kết quả kinh doanh mới chỉ phản ánh một phần bức tranh. Điểm đáng chú ý hơn nằm ở diễn biến dòng tiền và quá trình triển khai các dự án đầu tư.

Đến cuối quý I/2026, tiền và các khoản tương đương tiền của SCL còn khoảng 30 tỷ đồng, giảm gần 158 tỷ đồng so với đầu năm. Tuy nhiên, phần lớn dòng tiền đã được chuyển sang hoạt động sản xuất và đầu tư. Hàng tồn kho tăng từ 39,8 tỷ đồng lên 62,5 tỷ đồng, khoản phải thu khách hàng tăng lên 101,3 tỷ đồng, còn khoản trả trước cho nhà cung cấp gần như tăng gấp đôi, lên 97,5 tỷ đồng, chủ yếu phục vụ mua sắm máy móc và thiết bị.

Cùng với đó, chi phí xây dựng cơ bản dở dang tăng từ 11,3 tỷ đồng lên 42,4 tỷ đồng, chủ yếu tập trung tại dự án nhà máy Phả Lại. Ở chiều ngược lại, dư nợ vay lại giảm khi vay ngắn hạn còn 204,8 tỷ đồng, vay dài hạn giảm xuống 91,2 tỷ đồng. Theo nhóm phân tích, diễn biến này cho thấy nguồn vốn từ đợt phát hành 8 triệu cổ phiếu cuối năm 2025 đã được sử dụng để mở rộng đầu tư, đồng thời góp phần cải thiện cơ cấu tài chính của doanh nghiệp.

Nhưng việc dòng tiền chuyển sang đầu tư mới chỉ là bước khởi đầu. Điều thị trường sẽ tiếp tục theo dõi là các dự án này có thể tạo thêm công suất và động lực tăng trưởng ra sao trong những năm tới.

Theo nhóm phân tích LTBNM, điểm đáng chú ý nhất của SCL hiện nay không còn nằm ở kết quả kinh doanh quý, mà ở quy mô đầu tư đang được triển khai để chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Trong hai năm gần đây, doanh nghiệp đã đầu tư khoảng 400 tỷ đồng vào tài sản cố định, gồm khoảng 50 tỷ đồng nâng cấp cụm nhà máy tại Hải Dương và khoảng 350 tỷ đồng phát triển cụm sản xuất tại Vĩnh Tân (Bình Thuận).

Tại Vĩnh Tân, SCL đầu tư khoảng 120 tỷ đồng xây dựng hệ thống silo xuất hàng tại cảng và 230 tỷ đồng cho nhà máy phân tách tro xỉ. Theo báo cáo, việc đầu tư đồng thời vào sản xuất và logistics giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn nguyên liệu, năng lực lưu trữ cũng như khả năng cung ứng cho thị trường phía Nam.

Song song với đó, SCL đang triển khai dự án nhà máy Phả Lại với tổng vốn đầu tư khoảng 263 tỷ đồng, sản xuất panel, gạch bê tông khí chưng áp (AAC), vữa khô và keo dán gạch. Khoảng 70% vốn đầu tư dự kiến được tài trợ bởi BIDV, trong khi doanh nghiệp hợp tác với Anhui Keda để triển khai dây chuyền công nghệ. Tiến độ dự án cũng phản ánh trên báo cáo tài chính khi các khoản trả trước cho nhà cung cấp và chi phí xây dựng cơ bản dở dang đều tăng trong quý I.

Theo nhóm phân tích LTBNM, các dự án này không chỉ mở rộng công suất mà còn giúp SCL hoàn thiện hệ sinh thái sản phẩm. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư sẽ phụ thuộc vào tiến độ đưa nhà máy vào vận hành, khả năng khai thác công suất cũng như sức hấp thụ của thị trường trong những năm tới. Điều đó cũng đưa câu chuyện của SCL sang một khía cạnh khác: thị trường có đủ lớn để hấp thụ lượng công suất mới hay không?

Báo cáo cho biết SCL đang tập trung vào nhóm vật liệu xây dựng xanh khi sử dụng tro xỉ nhiệt điện làm nguyên liệu đầu vào để sản xuất tro bay, gạch AAC, panel ALC, vữa khô và keo dán gạch. Đây là phân khúc được kỳ vọng hưởng lợi từ xu hướng phát triển công trình xanh và vật liệu không nung. Tuy nhiên, tốc độ mở rộng của thị trường vẫn phụ thuộc vào khả năng thay thế vật liệu truyền thống cũng như mức độ chấp nhận của các chủ đầu tư và nhà thầu.

Ở đầu ra, kênh bán hàng dự án tiếp tục giữ vai trò chủ đạo. Các doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup, đặc biệt là VinCons, nhiều năm qua nằm trong nhóm khách hàng lớn nhất của SCL. Đến cuối quý I/2026, khoản phải thu từ VinCons còn khoảng 30 tỷ đồng, tương đương gần 30% tổng phải thu khách hàng. Theo nhóm phân tích, việc duy trì khách hàng lớn giúp doanh nghiệp ổn định sản lượng, nhưng đồng thời cũng cho thấy nhu cầu mở rộng thêm tệp khách hàng khi các nhà máy mới đi vào hoạt động.

Ở góc độ tài chính, SCL vẫn duy trì các chỉ tiêu ở mức tích cực với ROE trượt 12 tháng đạt khoảng 19,7%, tỷ lệ nợ vay trên tổng tài sản giảm còn 35,2%, trong khi hệ số khả năng thanh toán lãi vay đạt khoảng 5,8 lần. Dù vậy, báo cáo cũng lưu ý hệ số thanh toán ngắn hạn vẫn chỉ quanh 1 lần, trong khi lượng tiền mặt giảm đáng kể sau giai đoạn đầu tư, khiến việc quản trị dòng tiền và thu hồi công nợ tiếp tục là yếu tố cần theo dõi.

Nhìn tổng thể, nhóm phân tích LTBNM cho rằng kết quả quý I/2026 mới phản ánh bước khởi đầu của chu kỳ đầu tư hiện nay. Trong thời gian tới, tâm điểm sẽ chuyển sang tiến độ các dự án tại Vĩnh Tân và Phả Lại, khả năng mở rộng đầu ra cũng như việc chuyển hóa các khoản đầu tư thành tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận. Đây được xem là những yếu tố quyết định hiệu quả của chu kỳ mở rộng mà SCL đang theo đuổi.