Long Sơn Petrochemicals dừng hoạt động: Nguồn cung hạt nhựa chịu áp lực

Quyết định tạm ngừng vận hành của Long Son Petrochemicals (LSP), Tổ hợp hóa dầu Long Sơn – công ty con của Tập đoàn SCG tại Việt Nam, từ giữa tháng 5/2026 không chỉ là phản ứng kỹ thuật trước biến động nguồn cung, mà là dấu hiệu cho thấy rủi ro chuỗi nguyên liệu đã chuyển sang trạng thái thực. Theo Tập đoàn SCG (Thái Lan), gián đoạn từ Trung Đông khiến chi phí đầu vào tăng và nguồn cung thiếu ổn định, buộc doanh nghiệp phải dừng hoạt động để hạn chế rủi ro vận hành. Đây là một tín hiệu sớm cho thấy chu kỳ chi phí trong ngành hóa dầu đang bước vào giai đoạn bất lợi.

Điểm đáng chú ý nằm ở quy mô ảnh hưởng. Với công suất khoảng 100.000 tấn PE và PP mỗi tháng, tương đương 1,2–1,4 triệu tấn/năm, LSP là một trong những nguồn cung nội địa lớn nhất. Khi một mắt xích lớn tạm ngừng, thị trường không chỉ mất sản lượng, mà mất cả “điểm cân bằng giá”. Điều này có thể khiến giá hạt nhựa trong nước trở nên nhạy cảm hơn với biến động nhập khẩu.

Theo Hiệp hội Nhựa Việt Nam, nhu cầu nhựa đạt khoảng 11,2 triệu tấn trong năm 2025, trong khi công suất nội địa mới gần 3 triệu tấn/năm. Khoảng thiếu hụt lớn này khiến thị trường phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Khi LSP dừng hoạt động, áp lực nhập khẩu sẽ tăng, đồng nghĩa với việc giá trong nước sẽ phản ứng nhanh hơn với biến động quốc tế.

Yếu tố “đắt” nhất nằm ở cấu trúc chi phí. SCG cho biết chi phí thay thế nguyên liệu ngoài eo biển Hormuz cao hơn đáng kể và vẫn không đảm bảo tính liên tục. Điều này cho thấy bài toán không chỉ là giá, mà là khả năng duy trì sản xuất ổn định. Khi doanh nghiệp lựa chọn dừng nhà máy thay vì chạy với chi phí cao, biên lợi nhuận toàn ngành đang bị thu hẹp rõ rệt.

Từ góc nhìn đầu tư, diễn biến này tạo ra hai chiều tác động. Trong ngắn hạn, các doanh nghiệp nhựa hạ nguồn có thể chịu áp lực chi phí khi giá nguyên liệu tăng và nguồn cung thiếu ổn định. Ngược lại, một số nhà sản xuất nội địa khác như Công ty TNHH Hyosung Vina Chemicals (thuộc Tập đoàn Hyosung, Hàn Quốc) hay Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) – đơn vị vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất, có thể hưởng lợi từ việc giảm cạnh tranh nguồn cung trong nước, nếu duy trì được vận hành ổn định.

Không phải lần đầu LSP phải dừng hoạt động, nhưng lần này khác ở nguyên nhân. Nếu trước đây chịu tác động từ giá dầu và hậu COVID-19, thì hiện tại nguyên nhân đến từ đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên liệu. Điều này cho thấy rủi ro đã dịch chuyển từ yếu tố chu kỳ sang yếu tố cấu trúc, khó đảo chiều nhanh trong ngắn hạn.

Về dài hạn, SCG đang chuẩn bị chuyển sang sử dụng nguyên liệu ethane (dự án LSPE) nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung truyền thống. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang tái cấu trúc để thích nghi với môi trường chi phí mới. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp, biến động nguồn cung và giá nguyên liệu vẫn sẽ là yếu tố chi phối.

Tổng thể, việc LSP tạm dừng hoạt động không chỉ là câu chuyện riêng của một nhà máy, mà là tín hiệu cho thấy chuỗi cung ứng hóa dầu đang bước vào giai đoạn bất ổn cao hơn. Với nhà đầu tư, điểm quan trọng không nằm ở việc thiếu hụt tạm thời, mà ở khả năng kéo dài của trạng thái chi phí cao và nguồn cung gián đoạn. Khi đó, biên lợi nhuận và định giá ngành nhựa sẽ phải điều chỉnh theo một mặt bằng mới.