[MoneyF Opinion] VPBank tăng trưởng lợi nhuận 20,3%: Động lực nào đứng sau kết quả quý III?

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (mã chứng khoán: VPB) ghi nhận tổng thu nhập hoạt động (TOI) đạt 22.084 tỷ đồng trong quý III/2026, tăng 9,7% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt 11.031 tỷ đồng, tăng 20,3%. Động lực chính đến từ thu nhập lãi thuần tăng trưởng mạnh, trong khi chi phí dự phòng giảm nhẹ giúp hỗ trợ kết quả kinh doanh.

Tín dụng tăng trưởng vượt trội bù đắp áp lực NIM

Trong quý III/2026, thu nhập lãi thuần của VPBank đạt 18.158 tỷ đồng, tăng 20,6% so với cùng kỳ. Đây là động lực quan trọng nhất giúp ngân hàng duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận, bất chấp biên lãi ròng (NIM) tiếp tục xu hướng giảm từ năm 2024 do chi phí vốn gia tăng. Dù vậy, NIM của VPBank vẫn cao hơn đáng kể so với mức trung bình ngành.

Động lực tăng trưởng đến từ quy mô tín dụng mở rộng nhanh. Sau 9 tháng đầu năm 2026, tín dụng của ngân hàng tăng 28,4%, vượt xa mức tăng trưởng bình quân ngành khoảng 11,59%. Các lĩnh vực đóng góp lớn gồm bất động sản, tăng 40,3%; tiêu dùng cá nhân, tăng 34%; và bán lẻ, tăng 31%.

VPBank là một trong bốn ngân hàng tham gia đề án tái cơ cấu các tổ chức tín dụng yếu kém, nhờ đó được giao hạn mức tăng trưởng tín dụng cao. Đây là lợi thế giúp ngân hàng mở rộng dư nợ và gia tăng thu nhập lãi trong những năm gần đây.

Với diễn biến hiện tại, tăng trưởng tín dụng cả năm 2026 được kỳ vọng đạt khoảng 35%, thấp hơn năm 2025 nhưng vẫn ở mức cao so với toàn ngành. Nếu duy trì được tốc độ mở rộng dư nợ này, thu nhập lãi thuần của VPBank có cơ sở tăng trưởng trên 20%.

Ở chiều huy động, tiền gửi khách hàng cuối quý III/2026 đạt khoảng 793.000 tỷ đồng, tăng 26% so với đầu năm, gần tương đương tốc độ tăng trưởng tín dụng. Kết quả này tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng duy trì hoạt động cho vay trong bối cảnh thị trường huy động vốn gặp nhiều khó khăn.

Dù vậy, tăng trưởng tiền gửi chưa loại bỏ hoàn toàn áp lực cân đối nguồn vốn. Diễn biến lãi suất và khả năng duy trì tốc độ huy động trong những quý tiếp theo vẫn là các yếu tố cần theo dõi, đặc biệt khi tín dụng tiếp tục tăng nhanh.

Trái ngược với mảng tín dụng, thu nhập ngoài lãi của VPBank trong quý III/2026 chỉ đạt 3.926 tỷ đồng, giảm 22,7% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ kết quả kém tích cực của hoạt động kinh doanh ngoại hối và chứng khoán đầu tư.

Cụ thể, hoạt động dịch vụ ghi nhận lợi nhuận 3.089 tỷ đồng, tăng 29,1% so với cùng kỳ. Trong đó, mảng bảo hiểm đóng góp 2.272 tỷ đồng, tăng 44,5%. Hoạt động bảo lãnh phát hành cũng ghi nhận 1.022 tỷ đồng sau 9 tháng đầu năm, trong khi cùng kỳ không phát sinh khoản thu này.

Với mức nền so sánh thấp ở một số hoạt động, dịch vụ được kỳ vọng tiếp tục đóng góp tích cực vào thu nhập ngoài lãi trong những quý tới. Hoạt động khác, bao gồm thu hồi và xử lý nợ, cũng đang hỗ trợ kết quả kinh doanh của ngân hàng. Việc khung pháp lý về xử lý nợ được hoàn thiện có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình thu hồi nợ.

Ngược lại, hoạt động kinh doanh ngoại hối và chứng khoán đầu tư lần lượt ghi nhận kết quả âm 729 tỷ đồng và âm 363 tỷ đồng trong quý III/2026. Cùng kỳ năm trước, hai mảng này lần lượt ghi nhận lợi nhuận khoảng 3,6 tỷ đồng và 1.287 tỷ đồng.

Sự đảo chiều của hai hoạt động trên đã kéo giảm đáng kể thu nhập ngoài lãi. Trong các quý tiếp theo, mức nền so sánh thấp hơn có thể giúp tốc độ tăng trưởng cải thiện, nhưng kết quả thực tế vẫn phụ thuộc vào diễn biến thị trường và hiệu quả kinh doanh của từng mảng.

Một điểm tích cực khác đến từ FE Credit, công ty tài chính mà VPBank nắm giữ 50% lợi ích. Sau giai đoạn tái cấu trúc, doanh nghiệp đã ghi nhận lợi nhuận dương trong 9 quý liên tiếp. Riêng quý III/2026, FE Credit đạt lợi nhuận 158 tỷ đồng, cao hơn kết quả của hai quý đầu năm.

Việc chuẩn hóa tệp khách hàng và kiểm soát chặt chẽ quy trình cho vay đang hỗ trợ quá trình phục hồi của FE Credit. Nếu duy trì được lợi nhuận dương, công ty có thể tiếp tục đóng góp tích cực vào kết quả hợp nhất của VPBank.

Nợ xấu giảm, triển vọng lợi nhuận tích cực nhưng vẫn có rủi ro

Chất lượng tài sản của VPBank đang có một số chuyển biến tích cực. Cuối quý III/2026, tỷ lệ nợ xấu ở mức 3,12%, giảm 0,21 điểm phần trăm so với đầu năm và giảm 0,4 điểm phần trăm so với cùng kỳ. So với vùng đỉnh năm 2024, tỷ lệ này đã giảm gần 2 điểm phần trăm.

Diễn biến trên giúp giảm áp lực trích lập dự phòng và tạo dư địa cải thiện lợi nhuận. Trong quý III/2026, chi phí dự phòng của ngân hàng đạt 6.245 tỷ đồng, giảm 4,6% so với cùng kỳ. Đây là một trong những yếu tố hỗ trợ tăng trưởng lợi nhuận bên cạnh sự gia tăng của thu nhập lãi thuần.

Tuy nhiên, nợ nhóm 2 lại tăng lên 43.182 tỷ đồng, cao hơn hơn 12.000 tỷ đồng so với đầu năm. Đây là chỉ tiêu cần theo dõi trong các quý tiếp theo, bởi nếu các khoản nợ này chuyển thành nợ xấu, áp lực dự phòng có thể gia tăng trở lại.

Trong khi đó, tỷ lệ bao phủ nợ xấu của VPBank duy trì quanh mức 54%, tương đối thấp so với nhiều ngân hàng lớn. Mức bao phủ này cho thấy bộ đệm dự phòng của ngân hàng còn hạn chế hơn so với các tổ chức tín dụng có tỷ lệ bao phủ cao, khiến diễn biến chất lượng tài sản trở thành yếu tố quan trọng đối với lợi nhuận các kỳ tới.

Với tỷ lệ nợ xấu tiếp tục giảm, VPBank có khả năng duy trì chi phí dự phòng ổn định hoặc giảm nhẹ. Tuy nhiên, nợ nhóm 2 tăng nhanh có thể ảnh hưởng đến xu hướng này nếu chất lượng các khoản vay suy yếu.

Trong hai quý cuối năm 2026, VPBank có ba động lực tăng trưởng chính. Thứ nhất, tín dụng tiếp tục được kỳ vọng tăng trưởng vượt trội nhờ hạn mức cao và khả năng huy động vốn tương đối tích cực. Thứ hai, thu nhập ngoài lãi có thể cải thiện khi hoạt động dịch vụ duy trì đà tăng trưởng và mức nền so sánh thuận lợi hơn. Thứ ba, chi phí dự phòng có khả năng được kiểm soát nếu chất lượng tài sản tiếp tục cải thiện.

Dù vậy, triển vọng này vẫn đi kèm những rủi ro nhất định. NIM đang chịu áp lực từ chi phí vốn, nợ nhóm 2 tăng nhanh và tỷ lệ bao phủ nợ xấu ở mức thấp là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến chất lượng tăng trưởng lợi nhuận. Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất cao cũng là biến số cần theo dõi khi nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng và bất động sản được kỳ vọng duy trì ở mức lớn.

Về định giá, cổ phiếu VPB đang giao dịch quanh mức 24.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng P/B khoảng 1,2 lần. Dù định giá của nhiều ngân hàng đang ở vùng thấp so với 3-4 năm gần đây, VPB vẫn được thị trường định giá cao hơn giai đoạn năm 2024 và đầu năm 2025.

Mức định giá này phần nào phản ánh kỳ vọng vào thành quả từ quá trình tái cấu trúc FE Credit và việc tham gia tái cơ cấu các tổ chức tín dụng yếu kém. Từ năm 2025, ngân hàng bắt đầu hưởng lợi từ những thay đổi được triển khai trong giai đoạn trước, tạo cơ sở cho kỳ vọng tăng trưởng trong dài hạn.

Tuy nhiên, khi một phần triển vọng đã được phản ánh vào giá cổ phiếu, dư địa tăng giá trong ngắn hạn có thể không còn quá lớn.

Bài viết thể hiện quan điểm phân tích, chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin, không phải khuyến nghị mua, bán hoặc nắm giữ chứng khoán. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu và cân nhắc khẩu vị rủi ro trước khi đưa ra quyết định.