Margin 400.000 tỷ đồng: 3 tín hiệu đáng chú ý trên thị trường chứng khoán

Dư nợ margin trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã lên khoảng 400.000 tỷ đồng – tương đương gần 5% vốn hóa sàn HOSE – trong bối cảnh lãi suất cho vay margin bắt đầu tăng trở lại. Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa quy mô đòn bẩy lớn và chi phí vốn tăng có thể khiến rủi ro giải chấp gia tăng nếu thị trường tiếp tục biến động mạnh.

VN-Index hiện vẫn dao động dưới ngưỡng 1.700 điểm sau nhịp giảm sâu trước đó. Dù thị trường đã xuất hiện một số phiên hồi phục, thanh khoản vẫn duy trì ở mức thấp, cho thấy dòng tiền lớn chưa thực sự quay lại và tâm lý nhà đầu tư vẫn khá thận trọng.

Theo ông Bùi Văn Huy, Phó Giám đốc FIDT, mặt bằng lãi suất margin tại nhiều công ty chứng khoán đã tăng thêm khoảng 1–2%/năm so với giai đoạn trước, đưa mức phổ biến hiện nay lên khoảng 13–14%/năm. Động thái này diễn ra sau khi lãi suất huy động của hệ thống ngân hàng tăng khoảng 1,5–2% từ vùng đáy, khiến chi phí vốn trên thị trường tài chính nói chung bắt đầu dịch chuyển.

Khi chi phí vốn tăng, áp lực nhanh chóng lan sang thị trường chứng khoán – nơi hoạt động vay đòn bẩy đang ở quy mô rất lớn. “Trong trường hợp thị trường tiếp tục rung lắc mạnh, áp lực call margin có thể gia tăng và tạo thêm lực cung trong ngắn hạn”, ông Huy nhận định. Thực tế, thị trường đã phần nào ghi nhận hiện tượng này trong phiên giao dịch ngày 9/3 khi lực bán gia tăng mạnh ở các nhịp giảm sâu.

Ở góc độ diễn biến thị trường, nhịp hồi gần đây vẫn thiếu yếu tố xác nhận quan trọng là thanh khoản. Sau cú giảm hơn 100 điểm, VN-Index đã có 2–3 phiên tăng trở lại nhưng giá trị giao dịch chưa cải thiện đáng kể, phản ánh lực cầu vẫn chưa đủ mạnh để hấp thụ nguồn cung tiềm ẩn trên thị trường.

Theo ông Huy, đây là cấu trúc thường thấy trong các nhịp hồi kỹ thuật sau các cú giảm mạnh, khi dòng tiền lớn vẫn đứng ngoài quan sát. Trong bối cảnh đó, các nhịp tăng ngắn hạn có thể chỉ mang tính kỹ thuật trước khi thị trường tìm được vùng cân bằng rõ ràng hơn.

Ở vùng 1.670 điểm, định giá thị trường hiện tương ứng với P/E dự phóng năm 2026 khoảng 13–14 lần – mức được đánh giá là tương đối hấp dẫn nếu nhìn trong dài hạn. Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, định giá thấp không phải là điều kiện đủ để thị trường lập tức tạo đáy, đặc biệt khi các yếu tố rủi ro bên ngoài vẫn còn hiện hữu.

Trong ngắn hạn, thị trường vẫn chịu tác động từ nhiều biến số như căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu duy trì trên 80 USD/thùng, cùng với áp lực từ dư nợ margin ở mức cao. Theo các chuyên gia, để thị trường có thể xác nhận xu hướng hồi phục bền vững, thanh khoản cần tăng mạnh trở lại – tốt nhất vượt 30.000 tỷ đồng trong các phiên tăng điểm – qua đó cho thấy dòng tiền lớn thực sự quay lại.

Trong kịch bản thận trọng hơn, nếu các yếu tố bất định chưa sớm hạ nhiệt, VN-Index có thể kiểm định lại vùng 1.600–1.630 điểm, khu vực được xem là hỗ trợ dài hạn của thị trường.